Cleareaching

Ποιος φταίει για την κρίση

2011-12-29T12:05:00.003+02:00

Εμείς φυσικά. Όχι επειδή μαζί τα φάγαμε, αλλά επειδή δεν σκεφτόμασταν θετικά. Και όλοι αυτοί που πεινάνε στην Αφρική και οπουδήποτε αλλού, πεινάνε επειδή δεν ξέρουν πώς να σκεφτούν, όχι ότι τους φταίει τίποτε άλλο.

«Στην πραγματικότητα, ο νόμος της έλξης είναι υπάκουος. Δεν λειτουργεί υπολογίζοντας στην εξίσωση τα «μη», τα «όχι» και τα «δεν» ή οποιεσδήποτε άλλες αρνητικές λέξεις. Καθώς εσείς αρθρώνετε αρνητικές λέξεις, να τι λαμβάνει ο νόμος της έλξης: ‘Δεν θέλω να λεκιάσω το ρούχο μου’ = ‘Θέλω να λεκιάσω το ρούχο μου και να συνεχίσω να το λεκιάζω’» (Lisa Nichols, “No Matter What”).

Μα για στάσου. Αφού το σύμπαν δεν καταλαβαίνει τις αρνητικές λέξεις, όλοι αυτοί που πεινάνε και σκέφτονται συνέχεια «δεν έχω φαΐ», δεν θα έπρεπε λογικά να έχουν φαΐ με τα τσουβάλια; Αυτοί που σκέφτονται «δεν έχω λεφτά», δεν θα έπρεπε κανονικά να κάνουν βουτιές σαν τον Σκρουτζ Μακ Ντακ σε θησαυροφυλάκια με δολάρια (ή ευρώ, έστω!); Κι όταν ευχόμαστε ολόψυχα ο ένας στον άλλον «υγεία», δεν θα’ πρεπε η ευχή μας ανεξαρτήτως να πιάνει;

Νόμος της έλξης και μ@$!#ίες! Δεν είναι η φυσική (κβαντική ή κλασσική), δεν είναι η γλωσσολογία, είναι απλά και μόνο ο φόβος. Όταν θέλεις κάτι, το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι είναι τι θα γίνει αν δεν το αποκτήσεις – και φοβάσαι. Αυτό ισχύει όχι μόνο για τα αγαθά, τις σχέσεις κλπ. αλλά και για τα πιο απλά: ο άνθρωπος δεν ξέρει πώς να φερθεί, δεν ξέρει τι να νιώσει μπροστά σε οποιαδήποτε κατάσταση – με αποτέλεσμα διαρκώς να φοβάται. Όποιος του σερβίρει μια φόρμουλα που του δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι έχει τον έλεγχο της ζωής και του εαυτού του γίνεται ο νέος φωστήρας της τρισηλίου του θεότητος...

Διαβάζω αλλού: «Η γλώσσα των ονείρων χρησιμοποιεί τη θετική ενέργεια και τον ενθουσιασμό. Η γλώσσα των στόχων δημιουργεί υποχρεώσεις και βάρη» (www.aftognosia.gr). Άντε πάλι με τη γλώσσα. Δηλαδή, αυτό που ενδιαφέρει είναι το πώς παραμυθιαζόμαστε, θετικά ή αρνητικά – γιατί σε κάθε περίπτωση παραμυθιαζόμαστε. Είναι καλό να το ξέρουμε πάντως. «Κάθε πρόβλημα είναι ένα ανεκπλήρωτο όνειρο» λέει αλλού στο ίδιο site. Και κάθε όνειρο είναι ένας καλά κρυμμένος φόβος, όπως ήδη είπα.

Το πρόβλημα είναι εγγενές, είναι μέσα στην ίδια τη γλώσσα. Οι νευρογλωσσολόγοι λένε ξεκάθαρα ότι η γλώσσα διαμορφώνει τον εγκέφαλό μας – μόνο που η γλώσσα χαρακτηρίζεται από ασάφεια, αμφισημία και είναι ένα αμιγώς ανοικτό σύστημα με ό,τι αυτό σημαίνει. Το λειτουργικό πρόγραμμα που διαμορφώνει τον εγκέφαλό μας, η γλώσσα που μιλάμε, έρχεται επομένως με τον ιό μέσα στην ίδια του την ίνα. Ακριβώς όπως το hardware (τον ίδιο τον εγκέφαλο) που και αυτό έχει ενσωματωμένες στο σύστημά του τις αδυναμίες που τον χαρακτηρίζουν (μεροληψίες, γνωστικά σφάλματα, κενά κλπ).

Μπορώ να το πάω και μακρύτερα. Εν αρχή ην ο Λόγος. Δηλαδή αυτό το αμφίσημο, ασαφές και ανοικτό κάτι που ορίζει πραγματικότητες - τι κρίμα που η πρώτη ύλη εμπεριείχε και το ελάττωμα που θα έκανε προβληματική την κορωνίδα της δημιουργίας! Και μετά μας φταίξανε ο Αδάμ και η Εύα…

Άντε, τέλος πάντων! Με την απεριόριστη δύναμη της σκέψης μου και με άπασα την καλή μου διάθεση εύχομαι σε όλους "Καλή Πρωτοχρονιά" και γενικότερα "Καλή Χρονιά" (μήπως να ευχηθούμε να έρθει κατ' ευθείαν το 2013?). Σκεφτείτε θετικά γιατί χανόμαστε!

Season's Greetings

2011-12-23T08:35:00.004+02:00

Όπως σωστά παρατήρησε εκτός μπλογκόσφαιρας η La koumbara, στις μέρες μας όλο και σπανιότερα οι ξένοι εύχονται Merry Christmas. Δεν είναι, βλέπεις, politically correct (πολιτικά ορθό νομίζω είναι η μετάφραση που έχει επικρατήσει), αφού ο κόσμος που λόγω θρησκεύματος δεν γιορτάζει τα Χριστούγεννα είναι πολύς και δεν μπορείς να ξέρεις ποτέ το θρήσκευμα του καθενός μια και είναι ευαίσθητο προσωπικό δεδομένο.

Το ποιος καθορίζει ποια από τα προσωπικά δεδομένα και θέματα έχουν μικρή ή μεγάλη ευαισθησία και βάσει ποιου κανόνα είναι βέβαια άλλη ιστορία. Η δική μου ευαισθησία αυτές τις μέρες αναλώνεται στην άχνη από τους κουραμπιέδες και την ισορροπία του μελώματος στα μελομακάρονα ή στο αν σχίζεται σωστά το τσουρέκι όταν το κόβεις, ξέρεις, τέτοια πράγματα. Είμαι, ως φαίνεται, εσαεί χαμένη στη μετάφραση της παιδικής μου ηλικίας με λεξικά τύπου Βέφας, εγώ που έλεγα πως μέχρι τα 40 πρέπει κανείς να έχει ξεμπερδέψει με όλα αυτά.

Όμως η μνήμη είναι ένα κουβάρι που δύσκολα ξεμπερδεύεται. Το αποδεικνύουν όλα γύρω. Η νοσταλγία διαποτίζει κάθε γωνιά του κέντρου της Αθήνας, πιο πολύ από κάθε βροχή, κάθε ρύπανση, καθετί άλλο. Δεν κοιτάω εγώ μέσα από τα μάτια μου, η μνήμη μου κοιτάει.

Στις νεραντζιές της πλατείας Συντάγματος ο Δήμος Αθηναίων είχε τη φαεινή ιδέα να κρεμαστούν, αντί στολιδιών, κουτάκια από γάλα εβαπορέ διακοσμημένα από παιδιά των δημοτικών σχολείων της Αθήνας. Θεωρητικά ήταν μια καλή ιδέα. Πρακτικά είναι σα να κρέμονται σκουπίδια από τα δέντρα. Περνάς και λες: «να που βγάλαμε τελικά την πραγματική μας εικόνα προς τα έξω», γιατί κάπως έτσι είναι η χώρα, μια νεραντζιά με σκουπίδια κρεμασμένα πάνω της. Ίσως βέβαια, αν σκεφτεί κανείς ότι η πλατεία βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τη Βουλή, να θεωρήσει το «έργο» βαθιά συμβολικό, αλλά αμφιβάλλω ότι στις μέρες μας υπάρχει έστω κι ένα πρόσωπο του πολιτικού συστήματος που έχει τα κότσια να κάνει τέτοιες βαρυσήμαντες δηλώσεις –συμβολικές ή μη.

Season’s greetings λοιπόν και «μη μου τους κύκλους τάραττε» για όλα. Σε μια άλλη εποχή, σε μια άλλη χώρα, θα υπήρχε αληθινή χαρά στην ατμόσφαιρα, αληθινά στολίδια στα δέντρα, αληθινές ευχές μεταξύ των ανθρώπων. Αν και αυτές μάλλον εξακολουθούν να υπάρχουν και είναι το μόνο που μας έχει μείνει.

Χρόνια πολλά με υγεία. Καλά Χριστούγεννα!

Πολιτισμικές διαφορές

2011-11-21T13:11:00.005+02:00

Δεν ξέρω τι είναι αυτό που με έλκει έτσι δυνατά προς τις βόρειες χώρες. Ίσως το ότι μου φαίνεται τόσο αδιανόητη η παντελής έλλειψη φωτός τους χειμερινούς μήνες, ώστε φαντάζει μυστηριακή. Έχω τόσο πολύ συνηθίσει το εκτυφλωτικό καλοκαιρινό φως της Ελλάδας που κάνει τις γραμμές να προβάλλουν σκληρές και αδυσώπητες, που μου είναι πολύ δύσκολο να κατανοήσω ή έστω να φανταστώ έναν κόσμο κατά κύριο λόγο σκοτεινό, όπου οι γραμμές είναι θολές κι αδιόρατες, ανακατεμένες ίσως μεταξύ τους. Έναν κόσμο που κατ’ ανάγκη φωτίζεται διαρκώς από λαμπτήρες - κόσμο τεχνητού φωτός και άρα τεχνητής μαγείας. Πού χώρος για ιερότητα εκεί πάνω - το ιερότερο ίσως στοιχείο των χωρών αυτών είναι το Βόρειο Σέλας: αντιφεγγίζει πάνω στο απέραντο λευκό χιόνι που ακουμπά πάνω στην ατελείωτη μαύρη νύχτα, την ώρα που στα εικονίσματα μιας κατάλευκης εκκλησιάς σε κάποιο νησί του Αιγαίου, οι άγιοι εξαϋλώνονται μέσα στις σκιές που ρίχνει πάνω τους το καντήλι. Απλές πολιτισμικές διαφορές ή λαοί με τόσο διαφορετικά βιώματα που ίσως δεν θα μπορέσουν ποτέ να συναντηθούν;

Πλατεία θεάτρου

2011-11-04T08:18:00.001+02:00

Εδώ, στη γενέτειρα του είδους, εντείνονται οι προσπάθειες για την εξεύρεση του νέου, μεταμοντέρνου τύπου θεάτρου που θα συνιστά τον βέλτιστο συνδυασμό τραγωδίας, κωμωδίας, φάρσας και θεάτρου του παραλόγου, προκειμένου να κερδίσουμε στον διεθνή διαγωνισμό ταλέντων.

Τις τελευταίες μάλιστα ημέρες, τα ταλέντα που εκπροσωπούν τη χώρα μας έχουν επιδοθεί σε πυρετώδεις προετοιμασίες, καθώς πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία έως την οποία επαρκούν τα ταμειακά διαθέσιμα.

Φημολογείται ότι ο τίτλος του έργου, το οποίο μεταφράζεται ταυτόχρονα σε όλες τις ευρωπαϊκές – και όχι μόνο – γλώσσες, θα είναι: «Ο αφανισμός της Ελλάδας».

Κι ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, το κοινό έχει πια κουραστεί να παρακολουθεί τις συναφείς εξελίξεις, διατυπώνονται δειλές ελπίδες το έργο τουλάχιστον να είναι μονόπρακτο.-

Οι αγγλόφωνοι δείτε και το cleareaching.blogspot.com

28η Οκτωβρίου

2011-10-25T09:09:00.004+03:00

Φέτος, αλήθεια, τι θα γιορτάσουμε; Το ΟΧΙ στους Γερμανούς; Αφελώς αναρωτιέμαι...

(Αφισέτα του '40)

Η πατρίδα σε κίνδυνο

2011-10-21T08:23:00.002+03:00

Η «Εφημερίδα» του Κέντρου Σοσιαλιστικών Μελετών, την οποία έχει την καλοσύνη να μου στέλνει τακτικά φίλος μου, μέλος του Κέντρου, φιλοξενεί στο πρωτοσέλιδο του πιο πρόσφατου τεύχους της άρθρο με τίτλο «Η πατρίδα σε κίνδυνο». Αντιγράφω την πρόταση που διατυπώνεται εκεί, όχι τόσο επειδή συμφωνώ, αλλά κυρίως επειδή είναι κάτι το διαφορετικό από τα χιλιοειπωμένα:

«Η «Εφημερίδα» ζητά από τους βουλευτές της μεγάλης πλειοψηφίας, που δεν ονειρεύονται την δια της εθνικής καταστροφής πολιτικοκοινωνική επανάσταση, να πάρουν τη γενναία απόφαση να εγκαταστήσουν μια Ενός Ανδρός Αρχή. Σαν τον Αισυμνήτη που ψήφιζαν οι αρχαίοι μας, τον δικτάτορα που όριζε η ρωμαϊκή δημοκρατία, όταν η πατρίδα βρισκόταν σε κίνδυνο.»

Και από το άρθρο του Α. Δροσόπουλου «Η πορεία για την αναστροφή» αντιγράφω:

«Σε χαλεπούς καιρούς, όταν κινδύνευε η συνέχιση της ύπαρξης μιας πόλης, οι αρχαίοι μας ψήφιζαν την παράδοση της εξουσίας σε ένα πρόσωπο για να λύσει τα προβλήματα κατά την προσωπική κρίση του. Και την επέστρεφε στις θεσμικές αρχές, οι οποίες συνέχιζαν να υπάρχουν χωρίς να διοικούν, όταν διεκπεραίωνε την αποστολή του. Πρόκειται για τον θεσμό του Αισυμνήτη τον οποίο ξεσήκωσε η Ρώμη των δημοκρατικών χρόνων και βάπτισε δικτάτορα.

Έναν τέτοιου είδους κυβερνήτη χρειαζόμαστε σήμερα. Με πατριωτισμό, ήθος και εγνωσμένη ικανότητα, στον οποίο να παραδοθεί το πρωθυπουργικό αξίωμα, με πλήρη ελευθερία του στον διορισμό και στην παύση των συνεργατών του και με την ψήφιση όλων των μέτρων που θα προτείνει κατά την κρίση του για την έξοδο της χώρας από την απελπιστική της κατάσταση».

Ο συγγραφέας σημειώνει και τρεις δικές του επιλογές, τις οποίες παραθέτω για να ικανοποιήσω τυχόν περιέργειά σας:

- Λουκάς Παπαδήμος, λόγω της τεράστιας εμπειρίας του των ευρωπαϊκών κυκλωμάτων
- Αλέξανδρος Παπαδόπουλος, πρώην υπ. Οικονομικών που παραιτήθηκε όταν δεν εισακούστηκαν οι (φρόνιμες, όπως τις χαρακτηρίζει ο συγγραφέας) συστάσεις του
- Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος, ο οποίος διοίκησε με ανθρωπιά μια μεγάλη βιομηχανική επιχείρηση και θητεύει σε αξιόλογη κίνηση πολιτών.

Δεν έχω σχόλια.

δίχα μοι τα νοήματα*

2011-10-10T09:56:00.003+03:00

Όπου και να βρίσκομαι, νιώθω ότι είμαι ενσωματωμένη στο περιβάλλον, όπως ας πούμε μια εντοιχισμένη κουζίνα ή μια καρέκλα στην τραπεζαρία. Τόσο έντονη είναι αυτή η αίσθηση ότι είμαι πρακτικά αόρατη, που πραγματικά εκπλήσσομαι όταν το βλέμμα κάποιων ανθρώπων στέκεται πάνω μου, σα να έχω κάτι που ξεχωρίζει. Τα βλέμματα των ανθρώπων με κάνουν κι αισθάνομαι άβολα γιατί με κάνουν να θυμάμαι ότι δεν είμαι αόρατη, ενώ έχω πάντα αυτή τη δυνατή επιθυμία να είμαι.

Απ’ όλα όσα με απαρτίζουν, το μοναδικό που πληροί τις προϋποθέσεις για να υπάρχει, όσο με αφορά, είναι η φωνή μου. Όχι η χροιά της ή κάτι τέτοιο, αλλά ο Λόγος που αρθρώνει, ως όχημα που μεταφέρει τις σκέψεις μου. Κάπως έτσι πιστεύω ότι είμαι ουσιαστικά: μια ασώματη οντότητα που μιλάει. Τουλάχιστον την περισσότερη ώρα.

Γιατί κάποιες άλλες στιγμές, σε έναν θεαματικό διπλασιασμό (ή ίσως διχασμό;) του κόσμου μου, απολαμβάνω τη δημοσιότητα, όποτε μου δίνεται η ευκαιρία. Τότε χαίρομαι να είμαι στο επίκεντρο, το επιζητώ και το υποστηρίζω με όποια μέσα μπορώ…

…θα ζήσω, γιατρέ μου;

* Είναι ο στίχος που χρησιμοποιεί η Σαπφώ σε ένα ποίημά της για να περιγράψει πώς ο κόσμος της απέκτησε δύο διαστάσεις κι η ίδια βρέθηκε να ζει διπλή ζωή ανάμεσα στο ναι και το όχι της επιλογής της. Οι αρχαίοι Έλληνες αντιλαμβάνονταν τον κόσμο ως ολότητα και τον εαυτό τους μέσα σε αυτόν ως προέκτασή του, έτσι που τίποτε να μη μπορεί να τους διχάσει, ούτε καν τα διλήμματα. Τα διλήμματα διπλασίαζαν τον κόσμο και τον εαυτό μέσα σε αυτόν, ο οποίος ένιωθε να ζει δύο ζωές ταυτόχρονα. Στις μέρες μας, αντίθετα, τα διλήμματα διχάζουν τον εαυτό, τον υποδιπλασιάζουν δηλαδή, και αυτή είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στην αρχαιοελληνική εξωστρέφεια (κοιτάζω τον κόσμο για να ερμηνεύσω τον εαυτό μου) και τη σύγχρονη εσωστρέφεια (κοιτάζω τον εαυτό μου για να ερμηνεύσω τον κόσμο).

Κουκούτσια από κεράσια

2011-09-27T08:53:00.000+03:00

Στη διάρκεια οικογενειακής επίσκεψής μας στο σπίτι ενός συμμαθητή του Γιάννη, μάθαμε πως η μαμά του παιδιού βγάζει τα κουκούτσια από τα κεράσια για να μπορεί να τα τρώει πιο εύκολα ο γιος της. Στην αρχή, μου φάνηκε καλή ιδέα. Θα γλίτωνα και τα ζουμιά πάνω στις μπλούζες που στύβουν και δεν βγαίνουν με τίποτε. Έπιασα λοιπόν κι εγώ κι έβγαλα τα κουκούτσια απ’ τα κεράσια των παιδιών μου, αντί όμως να τα φάνε με μεγαλύτερη όρεξη, διαπίστωσα ότι τα έτρωγαν με μεγαλύτερη δυσκολία. «Τι συμβαίνει;», τα ρώτησα. Η Μαρίζα μου απάντησε: «Δεν είναι το ίδιο ωραία». Έβαλα κι εγώ ένα στο στόμα μου. Απίστευτο, αλλά αληθινό: το κεράσι σα να μην είχε την ίδια γεύση, σα να μην ήταν το ίδιο!

Όπως καθετί (αηδία έχω πια καταντήσει), έτσι και το θέμα των κουκουτσιών με προβλημάτισε. Σκέφτηκα λίγο τον συμμαθητή του Γιάννη. Το παιδί αυτό είναι μάλλον υπερπροστευμένο. Η μαμά του δεν το στέλνει σε όσες σχολικές εκδρομές έχουν αθλοπαιδιές, για να μην ιδρώσει και κρυώσει ή για να μην πάθει ηλίαση. Τον κρατάει στο σπίτι με το πρώτο αψού, «για να αποφύγει τα χειρότερα». Κάθεται και του αναλύει το παραμικρό, γιατί μίλησε το παιδί έτσι στον τάδε ή γιατί έκανε εκείνο στον δείνα. Τον έφερε στη σχολή τάε κβο ντο που πηγαίνει ο Γιάννης κι έβαλε τα κλάματα από το πρώτο μάθημα.

«Ντροπιάστηκα», παραπονιόταν μετά ο Γιάννης, αιφνιδιάζοντάς με. «Γιατί καλέ;!» τον ρώτησα έκπληκτη. «Ε να, αφού μόνο εγώ τον ήξερα, ήταν δικός μου φίλος, τι θα σκέφτηκαν όλοι;», μου απάντησε, αφήνοντάς με άναυδη – διότι φυσικά έχω λησμονήσει πια το peer pressure που ασκείται στην παιδική ψυχολογία, την αφόρητη ψυχολογική πίεση δηλ. να είναι κανείς αποδεκτός από τα άλλα παιδιά σε μια ομάδα. Από τη δική του οπτική, είχε φυσικά δίκιο. Όμως η δική μου δουλειά είναι να τον μάθω να υπερασπίζεται ό,τι αγαπάει, ιδίως τους φίλους του, χωρίς να υπολογίζει την αντίδραση των άλλων, να τον μάθω δηλαδή να αντέχει να είναι ο εαυτός του. Κι ας πρέπει να το παλέψει λίγο.

Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, όχι, δεν πρέπει να βγάζουμε τα κουκούτσια απ’ τα κεράσια. Αν το κεράσι έχει κουκούτσι, πρέπει να μάθει να το τρώει έτσι το παιδί. Αν στο διπλανό θρανίο υπάρχουν δυο ταραξίες που σκουντιούνται, πρέπει να μάθει το παιδί να μην τους δίνει σημασία και να προσέχει τον δάσκαλο. Με άλλα λόγια, να μάθει να μην στέκεται σε κάτι που θα μπορούσε να το ενοχλήσει, πόσο δε μάλλον να το κάνει πενηνταράκια στο μυαλό του, αλλά να το προσπερνάει, να μένει προσηλωμένο στους δικούς του στόχους. Ακόμα κι αν καμιά φορά δαγκώσει το κουκούτσι, με κίνδυνο να του σπάσει το δόντι.

Η ζωή ως μετάφραση

2011-07-11T12:09:00.002+03:00

You are the author of your own portrait.
(“The Mechanics of Happiness: Engineering a Positive Approach to Your Life”)

Είμαστε όμως εμείς οι συγγραφείς της ζωής μας; Τι από όλα όσα γράφουμε έχουμε πραγματικά επιλέξει; Τι μερίδιο έχουμε στη συγγραφή όσων μας συμβαίνουν; Έχουμε στ’ αλήθεια τον έλεγχο; Και γιατί τότε υπάρχουν ο αστάθμητος παράγοντας, η αναποδιά και η έκπληξη; Απλούστατα επειδή μάλλον ΔΕΝ είμαστε εμείς οι συγγραφείς της ζωής μας.

Η ζωή μας είναι ένα κείμενο γραμμένο σε ξένη γλώσσα, το οποίο προσπαθούμε να μεταφράσουμε από τη στιγμή που θα γεννηθούμε στοχεύοντας, όπως κάθε ευσυνείδητος μεταφραστής, στη βέλτιστη δυνατή απόδοση. Καθώς όμως δεν μπορούμε να έχουμε ολόκληρη την εικόνα ποτέ και το κείμενο είναι ανοικτό και εν εξελίξει πάντα, καταλήγουμε σε εικασίες και προσωπικές ερμηνείες που συχνά υποκινούνται από την ανάγκη μας για παρηγοριά.

Μια και το μεταφραστικό μας εργαλείο, ο νους μας, υπόκειται σε μεροληψίες και σφάλματα από την κατασκευή του, οδηγούμαστε με μαθηματική ακρίβεια σε ένα μετάφρασμα που πάσχει: ενσωματώνει πολλές παρερμηνείες κι αυθαιρεσίες, επέχει όμως για τον καθένα μας θέση αξιώματος, με αποτέλεσμα να πληγωνόμαστε αφάνταστα όταν αντιλαμβανόμαστε ότι μπορεί να αμφισβητηθεί.

Είναι άλλωστε η προσωπική μας ιστορία στην οποία είμαστε πρωταγωνιστές. Ή μήπως δεν ισχύει ούτε αυτό και είμαστε απλά κομπάρσοι;

Ψυχή

2011-07-02T04:46:00.000+03:00

Δεν ξέρω αν υπάρχει αυτό που λέμε ψυχή, αλλά αν υπάρχει, προτιμώ να σκέφτομαι ότι είμαι εγώ μέσα της και όχι αυτή μέσα μου. Θέλω να πιστεύω ότι είναι κάτι οικουμενικό, παγκόσμιο, κάτι που αφορά όλες τις εκδηλώσεις της ζωής. Είμαι κι εγώ ένα κομμάτι του, με τη διαφορά ότι ο τρόπος που είμαι φτιαγμένη δεν μου επιτρέπει να έχω διαρκώς αντίληψη του συνόλου, αντίθετα: είμαι φτιαγμένη να εσωτερικεύω διαρκώς τον κόσμο και να τον αποσυνθέτω/ανασυνθέτω ανάλογα με τη μνήμη και τη φαντασία μου. Η προσοχή μου είναι διαρκώς στραμμένη εντός, στα τεκταινόμενα μέσα μου, χωρίς να μπορεί να αναπαυθεί ώστε να μου επιτρέψει την ελάχιστη εξωστρέφεια, να μου επιτρέψει δηλαδή να αντιληφθώ τον εαυτό μου σαν το κομμάτι ενός μεγαλύτερου συνόλου. Χρειάζεται η δραστική διεύρυνση της αντίληψής μου για να μπορέσω να υπερβώ τον αυτόματο τρόπο που λειτουργώ.

Εάν, όμως, καταφέρω να κοιτάξω έξω από μένα, πραγματικά και ειλικρινά, άραγε τι θα δω; Εάν μπορέσω να δω καθαρά, θα δω πάλι τον εαυτό μου. Όπου και να κοιτάξω, το μόνο που θα δω είναι οι ερμηνείες μου για τα πράγματα. Κοιτώ τους φίλους μου και βλέπω την ερμηνεία μου για κείνους. Κοιτώ την προϊσταμένη μου και βλέπω την ερμηνεία μου για κείνη. Κοιτώ τον άντρα μου και βλέπω τα συναισθήματά μου για κείνον. Και ούτω καθεξής. Παντού γύρω μου βρίσκονται καθρέφτες που αντανακλούν αυτά που σκέφτομαι και νιώθω.

Τι είμαι λοιπόν; Είμαι ό,τι σκέφτομαι; Είμαι ό,τι νιώθω; Οι σκέψεις και τα συναισθήματα έρχονται και φεύγουν. Αναδύονται στον ορίζοντα της συνείδησης μου για μια-δυο φευγαλέες στιγμές και μετά αλλάζουν. Θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν ακόμη κι αν κάποιος διαγράψει τη μνήμη μου και παραμορφώσει τη φαντασία μου. Είναι ανεξάρτητα από την ενσυνείδητη βούλησή μου. Μπορώ πάντα να τα δω, όμως, και αφού μπορώ να τα δω, δεν είναι δυνατόν να είναι εγώ. Εγώ πρέπει να είμαι κάτι άλλο. Αλλά τι; Ακόμη κι αν κάποιος διαγράψει τη μνήμη μου και παραμορφώσει τη φαντασία μου και δεν έχω πια κάποια ταυτότητα να συνδέσω με την αίσθηση του εγώ μέσα μου (η Χριστίνα, η μεταφράστρια, η μητέρα, η μπλόγκερ κλπ), θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν σκέψεις και συναισθήματα καθώς και κάποιος που τα βλέπει.

Κι αν δεν είμαι οι σκέψεις και τα συναισθήματα, τότε πρέπει να είμαι αυτός που τα βλέπει. Στην πραγματικότητα, δεν είναι απλά κάποιος που τα βλέπει. Είναι κάποιος ή κάτι μέσα στο(ν) οποίο οι σκέψεις και τα συναισθήματα συμβαίνουν. Είναι ο απέραντος χώρος, η παγκόσμια ψυχή, μέσα στην οποία το εγώ μου συμβαίνει και αυτό – επειδή ο εγκέφαλός μου έχει ενσωματωμένη στο σύστημά του μια λειτουργία που μιλά μέσα στο κεφάλι μου χρησιμοποιώντας το πρώτο ενικό και επειδή η στροφή της προσοχής μου προς τα εντός γίνεται αυτόματα. Μόνο που αυτό το «εγώ» μέσα στο κεφάλι μου δεν είναι παρά ένας καθρέφτης και μια αντανάκλαση.

Οπότε τι είμαι; Είμαι κάτι που καθρεφτίζεται στο άπειρο. Και νιώθω ότι μόνο αυτό υπάρχει. Ένα κάτι που καθρεφτίζεται στο άπειρο, ένα κάτι χωρίς όνομα, χωρίς ταυτότητα, ένα πράγμα που επιτρέπει να γίνονται τα πάντα χωρίς να επιθυμεί να τα αλλάξει. Κι αυτή είναι η ελευθερία του. Αλλά μήπως αυτός δεν είναι και ο ορισμός της αγάπης;

Πανεπιστημίου μία μέρα μετά

2011-06-30T08:32:00.001+03:00

Έβλεπα χθες βράδυ, όπως όλοι μας, τα δελτία ειδήσεων και δεν μπορούσα να πιστέψω στα μάτια μου. Γιατί τόση λύσσα ξαφνικά η αστυνομία; Γιατί τόσο εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων; Και γιατί έξω ο κόσμος να καίγεται και οι 300 μέσα να μην παίρνουν χαμπάρι;

Στο δελτίο του Alter προβλήθηκε βίντεο με αστυνομικούς που προσπαθούσαν να προστατεύσουν ή να φυγαδεύσουν κουκουλοφόρους. Τυχαίο; Δε νομίζω… Αρκετά έκαναν υπομονή, όπως φαίνεται, με τους αγανακτισμένους. Καιρός να δείξουν σε όλους πού ζούμε πραγματικά. Σε χούντα, κύριοι, σε χούντα. Αν μας είχε μείνει και η παραμικρή αμφιβολία, χθες διαλύθηκε κι αυτή.

Σήμερα το πρωί η Πλατεία Κοραή και το κομμάτι της Πανεπιστημίου που περπάτησα μέχρι να έρθω στη δουλειά μου θύμιζαν βομβαρδισμένη πόλη. Πέτρες, υπολείμματα από μολότωφ, σπασμένα τζάμια, καμμένα σκουπίδια. Δεν ξέρω αν τα δάκρυα που πλημμύρισαν τα μάτια μου ήταν από τα υπολείμματα των χημικών στον αέρα ή από την οργή που στάθηκε σαν κόμπος στον λαιμό μου, αλλά ξέρω ότι αυτό που έγινε χθες στην Αθήνα ήταν τουλάχιστον απαράδεκτο.

Ο σκωπτικός Σουρής

2011-05-31T10:26:00.001+03:00

Μετά τον σοφό Παπαδιαμάντη και το δοκίμιό του, επιστροφή στην ποίηση με ένα ποίημα του Σουρή. Θα εκπλαγείτε ίσως από το πόσο σύγχρονο είναι το περιεχόμενό του:

Γεώργιος Σουρής (1853-1919)
"Ποιος είδε κράτος λιγοστό"

Ποιος είδε κράτος λιγοστό
σ' όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;

Να τρέφει όλους τους αργούς,
νά 'χει επτά Πρωθυπουργούς,
ταμείο δίχως χρήματα
και δόξης τόσα μνήματα;

Νά 'χει κλητήρες για φρουρά
και να σε κλέβουν φανερά,
κι ενώ αυτοί σε κλέβουνε
τον κλέφτη να γυρεύουνε;

Όλα σ' αυτή τη γη μασκαρευτήκαν
ονείρατα, ελπίδες και σκοποί,
οι μούρες μας μουτσούνες εγινήκαν
δεν ξέρομε τί λέγεται ντροπή.

Σπαθί αντίληψη, μυαλό ξεφτέρι,
κάτι μισόμαθε κι όλα τα ξέρει.
Κι από προσπάππου κι από παππού
συγχρόνως μπούφος και αλεπού.

Θέλει ακόμα -κι αυτό είναι ωραίο-
να παριστάνει τον ευρωπαίο.
Στα δυό φορώντας τα πόδια που 'χει
στο 'να λουστρίνι, στ' άλλο τσαρούχι.

Σουλούπι, μπόϊ, μικρομεσαίο,
ύφος του γόη, ψευτομοιραίο.
Λίγο κατσούφης, λίγο γκρινιάρης,
λίγο μαγκούφης, λίγο μουρντάρης.

Και ψωμοτύρι και για καφέ
το «δε βαρυέσαι» κι «ωχ αδερφέ».
Ωσάν πολίτης, σκυφτός ραγιάς
σαν πιάσει πόστο: δερβέναγάς.

Δυστυχία σου, Ελλάς,
με τα τέκνα που γεννάς!
Ώ Ελλάς, ηρώων χώρα,
τί γαϊδάρους βγάζεις τώρα;

Ο σοφός Παπαδιαμάντης

2011-05-26T08:36:00.005+03:00

Εκτός από έτος Ελύτη, το 2011 είναι και έτος Παπαδιαμάντη, αφού συμπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από τη γέννηση του πρώτου και από το θάνατο του δεύτερου. Με αφορμή λοιπόν το "έτος Παπαδιαμάντη" θυμίζω ότι στην εφημερίδα "Ακρόπολις" το 1896 δημοσιεύθηκε το δοκίμιο "Οιωνός" του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, από το οποίο παραθέτω ένα απόσπασμα:

«Εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης. Αλλά τις έβαλεν εις πράξιν την συμβουλήν του θειοτάτου αρχαίου ποιητού (Ομήρου);

Εκ της παρούσης ημών γενεάς τις ημύνθη περί πάτρης; Ημύνθησαν περί πάτρης οι άστοργοι πολιτικοί, οι εκ περιτροπής μητρυιοί του ταλαιπώρου ωρφανισμένου γένους, του στειρεύοντος πριν, και ητεκνωμένου δεινώς σήμερον;

Άμυνα περί πάτρης δεν είναι αι σπασμωδικαί, κακομελέτητοι και κακοσύντακτοι πολιτικαί και επιστρατείαι, ουδέ τα σκωριασμένης επιδεικτικότητος θωρηκτά. Άμυνα περί πάτρης θα ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία των θεσμών, η εθνική αγωγή των νέων, η χρηστή διοίκησις, η καταπολέμησις του ξένου υλισμού και του πιθηκισμού, του διαφθείροντος το φρόνημα και εκφυλίσαντος σήμερον το έθνος και η πρόληψις της χρεοκοπίας.

Τις ημύνθη περί πάτρης; Και τι πταίει η γλαυξ, η θρηνώσα επί ερειπίων;
Πταίουν οι πλάσαντες τα ερείπια. Και τα ερείπια τα έπλασαν οι ανίκανοι κυβερνήται της Ελλάδος».

Οι τριακόσιοι

2011-05-22T17:36:00.002+03:00

Τα τελευταία 20 περίπου χρόνια μένω σε δρόμους που το όνομά τους παραπέμπει στη Μικρά Ασία. Επειδή πάντοτε θέλω να μαθαίνω όσα από τα metadata αφορούν το κείμενο της ζωής μου, αρκετές φορές με αφορμή αυτό το ασήμαντο (τα ονόματα των δρόμων) ξεκίνησα να διαβάζω για τη μικρασιατική καταστροφή, χωρίς ωστόσο να είμαι σε θέση να πω ότι καταλαβαίνω τα γεγονότα. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής μια επίσημη εκδοχή της ιστορίας και η αλήθεια είναι ότι οι μαρτυρίες και τα έγγραφα φάσκουν και αντιφάσκουν. Γιατί ο Βενιζέλος προκήρυξε εθνικές εκλογές τη στιγμή που ήταν βέβαιο πως θα τις χάσει; Πώς μετά τη σφαγή των Ελλήνων πρότεινε ο ίδιος ο Βενιζέλος να δοθεί το Νόμπελ Ειρήνης στον Κεμάλ Ατατούρκ; Έπειτα, ο ύπατος αρμοστής Στεργιάδης, τι μέρος του λόγου ήταν τελικά; Προδότης; Απλά διεκπεραιωτικός υπάλληλος; Ηλίθιος; Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν έχουν προκύψει αβίαστα από τα αναγνώσματά μου. Και κάπου εκεί εγκαταλείπω πάντα την προσπάθεια.

Πρόσφατα ήρθε στα χέρια μου ένα ακόμη βιβλίο για τη Μικρά Ασία: “Η φλόγα της αγάπης και οι αλησμόνητες πατρίδες της Ανατολής”. Πρόκειται για την αλληλογραφία μιας Μικρασιάτισσας που με την ανταλλαγή πληθυσμών βρέθηκε στην Κρήτη, της κας Ελευθερίας Μπαντουράκη-Μπολέτη, με έναν παλιό μου φίλο, ιστορικό ερευνητή και εκδότη του λογοτεχνικού περιοδικού Έρεισμα, τον Χρήστο Μαχαιρίδη, παιδί προσφύγων τρεις γενιές μετά την καταστροφή. Η αλληλογραφία τους δημοσιεύθηκε στα “Χανιώτικα Νέα” (κάτοικοι και οι δύο γράφοντες Χανίων γαρ) το διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2008 έως τον Μάιο του 2010. Πρόκειται για πολύ ζωντανά κείμενα, άμεσα και συγκινητικά της πρώτης, ποιητικά και αριστοτεχνικά του δεύτερου.

Μου θύμισαν γεγονότα που δεν χρειάζονται και μεγάλη αναζήτηση ερμηνείας, όπως την απάνθρωπη σφαγή του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης από όχλο χιλίων πεντακοσίων μουσουλμάνων, οι οποίοι τον χτύπησαν λυσσασμένα με γροθιές και ξύλα, τον μαχαίρωσαν, του ξερίζωσαν τη γενειάδα, του έβγαλαν τα μάτια και του έκοψαν τη μύτη και τα αυτιά. Μου θύμισαν τον απαγχονισμό Κυπρίων αγωνιστών, όπως του Ανδρέα Δημητρίου και του Μιχαλάκη Καραολή από τους “συμμάχους” της Ελλάδας, τους Άγγλους, και τον ενταφιασμό τους στα θρυλικά “φυλακισμένα μνήματα”, μνήματα δηλ. που βρίσκονται εντός της φυλακής, για να είναι φαίνεται σίγουροι πως ακόμη και ως φαντάσματα θα παραμείνουν φυλακισμένοι. Ήταν άνθρωποι που γνώριζαν τη θέση, την ευθύνη και το χρέος τους. Ήταν άνθρωποι που οι πράξεις τους τούς έκαναν ήρωες.

Τις ίδιες μέρες έμαθα για τους Indignados στην Ισπανία και για μια κίνηση ανεξάρτητων πολιτών, τους “300 Έλληνες”. Δεν είμαι αφελής ούτε ρομαντική να περιμένω ηρωικές πράξεις στις μέρες μας, όμως πραγματικά δεν κοστίζει τίποτα να κάνουμε μια βόλτα από την Πλατεία Συντάγματος όπου οι 300 θα βρίσκονται επί 24ώρου βάσεως προκειμένου να ενημερώσουν για τα αιτήματά τους, τα αιτήματά μας, αιτήματα που όλοι μας ψιθυρίζουμε αλλά κανείς δεν φωνάζει. Ίσως όλοι μαζί να μπορέσουμε να κάνουμε αυτό που παλιότερα έφθανε ένας και μόνος. Δεδομένων των περιστάσεων, κάτι είναι κι αυτό.

Από ψηλά

2011-05-18T23:30:00.000+03:00

Από ψηλά

Στη σκιά του βράχου

2011-05-16T09:10:00.000+03:00

Στη λογοτεχνία ήταν ο Καβάφης. Ίσως επειδή δεν έπεφτε πάνω του η σκιά της Ακρόπολης (Αιγυπτιώτης γαρ), εκείνος πρώτος αποτίναξε τον ζυγό της βαριάς εθνικής κληρονομιάς: το φορτίο του απαράμιλλου αρχαιοελληνικού μεγαλείου και της κατάφορτης βυζαντινής παράδοσης. Μέχρι τον Καβάφη, η ποίηση ήταν πομπώδης, γεμάτη στόμφο. Καταπιανόταν με μεγαλόπνοα και υψηλά θέματα – ο,τιδήποτε άλλο θεωρούνταν ποταπό και ανάξιο λόγου. Ο Καβάφης όμως τράβηξε αποφασιστικά την κουρτίνα πίσω του και κοίταξε κατάματα την εποχή του – κοίταξε κατάματα τον άνθρωπο και όσα τον απασχολούσαν. Ήταν μια κρίσιμη καμπή.

Δυστυχώς η συνείδηση των Ελλήνων δεν γνώρισε ανάλογη. Μεγαλώσαμε σαν πόες, σαν τη χαμηλή βλάστηση που δεν βλέπει ποτέ τον ήλιο, χωμένη εσαεί κάτω από πανύψηλα δέντρα που ρίχνουν πάνω της τον ίσκιο τους χωρίς έλεος. Μάθαμε πως ωωωω, τι μεγαλείο αυτό το αρχαιοελληνικό, τι μοναδικός ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας, ο Σωκράτης, χωρίς ποτέ να ενδιαφερθούμε να διαβάσουμε κάποιο κείμενο – έστω από μετάφραση. Μάθαμε να περηφανευόμαστε για την καταγωγή μας με κούφιο τρόπο, άνθρωποι ανιστόρητοι και γι’ αυτό ανερμάτιστοι, μικρούτσικα πλασματάκια, χωρίς ανάστημα, χωρίς ήθος, χωρίς αξιοπρέπεια. Χωρίς κουράγιο να κοιτάξουμε κατάματα την εποχή και τους εαυτούς μας. Με βαριές τις αρχαίες πέτρες να μας πλακώνουν, ίδιες ταφόπλακες. Με βαριά την άγνοια να μας οδηγεί πότε στην άνοια και πότε στην παράνοια.

Όχι, δεν φταίμε εμείς που γεννηθήκαμε Έλληνες, φταίμε όμως που δεν γίναμε Έλληνες ποτέ.

Ποίηση ξανά

2011-05-03T08:57:00.002+03:00

Σκεφτόμουν να γράψω κάτι για το αναπάντεχο, αυτό που μας συμβαίνει εκεί που δεν το περιμένουμε, τη συνακόλουθη ανατροπή και το πώς καταλήγουμε να τα διαχειριζόμαστε όλα αυτά, αλλά μπα! Μας φτάνει ο μουντός καιρός και η μελαγχολία που προκαλεί, δεν χρειαζόμαστε άλλη.

Θα παραθέσω αντ’ αυτού τα λιγοστά δημοσιευμένα μου ποιήματα – για να μη λέει η Χουλκ ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που ασχολούνται με την ποίηση στις μέρες μας… (πλάκα κάνω Χουλκ μου).

Το πρώτο δημοσιευμένο ποίημά μου, λοιπόν, είναι η «Γραφή». Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ομπρέλα» στο τεύχος 77. Με το ποίημα αυτό και άλλα αδημοσίευτα συμμετείχα στην εκδήλωση «Γυναίκα και Ποίηση» που πραγματοποιήθηκε την 1η Μαρτίου 2006 στο Μιχαλοπούλειο Πνευματικό Ίδρυμα του Δήμου Δάφνης:

ΓΡΑΦΗ
Ψηλαφώ τα νοήματα.
Γράφω.
Βήμα-βήμα περιδιαβαίνω το κείμενο
βήχοντας κόμματα, λέξεις,
σκοντάφτοντας στις παρενθέσεις και τα ερωτηματικά.
Φράσεις-κατήφοροι
(να πάρω το ποδήλατό μου)
πυροτεχνήματα-θαυμαστικά
(και να φοβάμαι πάντα).
Μέσα μου βρέχει παύλες, τοπία,
οι τελείες φλερτάρουν το φθινόπωρο.
Σταγόνα-σταγόνα η στίξη ματώνει το χαρτί
(να το δω το αίμα, να τ' αγγίξω).
Κάποιος είπε, θυμάμαι:
Γραφή
Ραφή
Αφή.

Ακολούθησε η δημοσίευση δύο ακόμη ποιημάτων μου στο τεύχος 86 του περιοδικού «Ομπρέλα» (τα παραθέτω εδώ λίγο πιο δουλεμένα):

ΜΕΛΑΝΙ
Κι απόψε ταξιδεύω τη μοναξιά μου στο σώμα σου.
Δεν είμαι εγώ
είναι τα κύματα των αναμνήσεων που σ’ αγγίζουν.
Είναι η φωτιά της επιθυμίας που φέγγει
μέσα σ’ αυτή τη νύχτα-μελανοδοχείο.
Κι εγώ
μια σταγόνα μελάνης που απ’ το λευκό της κελί
ονειρεύεται χάρτινα τοπία.
Αχιβάδα οι λέξεις σου
φέρνουν την Αφροδίτη στην ακτή της ψυχής.

ΟΥΡΑΝΟΣ
Κάθε φορά που
σε κοιτά τ’ αναπόφευκτο
σ’ αγγίζει ο ουρανός
κι αλλάζεις.
Δες, κόβω ένα κομμάτι του:
δεν τρέχει αίμα
όνειρα μόνο, ευχές, λίγες ελπίδες
στάζουν στα χέρια μου
θα τα κάνω μολύβι
να βάλω τον τόνο
στη λέξη έρωτας.

Τέλος, παραθέτω το ποίημά μου «Νήμα» με το οποίο κέρδισα το Γ΄ βραβείο στον πανελλήνιο διαγωνισμό ποίησης «Αγαπήνεια 2010» και το οποίο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 514(1-3)του περιοδικού «Νέα Σκέψη»:

ΝΗΜΑ
Πλέκω και ξεπλέκω το νήμα των αναμνήσεων.
Η θύμησή σου κουβάρι, μαμά.
Να το κάνω κασκόλ
να το φορώ στο λαιμό μου
σα βρόχο.
Να το κάνω μίτο
να μου δείχνει το δρόμο στους λαβυρίνθους
κι ας είναι σπασμένη η κλωστή τόπους-τόπους
κι ας ξέρω πως δεν θα σε βρω:
αντί για σένα θα συναντώ
παντού τον Μινώταυρο.

Έκρηξη

2011-04-13T11:22:00.002+03:00

Άνθισαν οι πασχαλιές στην οδό Ιπποκράτους στο κομμάτι της μεταξύ Πανεπιστημίου και Ακαδημίας. Είναι μια αναπάντεχη έκπληξη – έκρηξη χρώματος και αρώματος, καταμεσίς του γκρίζου και της κατάθλιψης. Μια ανάσα, λίγη θεόσταλτη ευσπλαχνία να αναπαυτεί κομματάκι η ψυχή…

Awareness

2011-04-06T08:41:00.001+03:00

Οι σκέψεις έρχονται και φεύγουν, το ίδιο και τα συναισθήματα και οι εντυπώσεις από τις αισθήσεις. Μπορούμε να τα δούμε που όλη την ώρα έρχονται και φεύγουν. Μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να τα δούμε, δεν είναι δυνατόν να είμαστε όλα αυτά. Υπάρχει κάτι που βλέπει τις σκέψεις, αλλά δεν είναι οι σκέψεις: είναι η επίγνωση. Το ίδιο και με τα υπόλοιπα. Επομένως, υπάρχει η επίγνωση και οι σκέψεις, η επίγνωση και τα συναισθήματα, η επίγνωση και οι εντυπώσεις από τις αισθήσεις.

Τι είναι όμως αυτή η επίγνωση; Είναι κάτι που υπάρχει πριν από κάθε σκέψη, πριν από κάθε συναίσθημα και πριν από κάθε εντύπωση των αισθήσεων. Είναι κάτι που βρίσκεται πάντα εκεί αλλά δεν το νιώθουμε επειδή ακριβώς βρίσκεται πάντα εκεί. Είναι αυτό που είμαστε πέρα από οποιαδήποτε εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας – αυτό που έχει επίγνωση κάθε στιγμής και κάθε στιγμή. Δεν αλλάζει ποτέ. Αυτό που αλλάζει είναι τα συναισθήματα, οι σκέψεις, οι εμπειρίες. Όλα αυτά αλλάζουν αμέτρητες φορές, κάτι όμως μένει το ίδιο: η επίγνωση. Εμείς, ως επίγνωση, λοιπόν δεν αλλάζουμε ποτέ. Ό,τι κι αν κάνουμε, δεν μας επηρεάζει.

Είναι το πιο απλό πράγμα στον κόσμο. Είναι τόσο κοντά μας που μπορεί κανείς εύκολα να το παραβλέψει ή να το αγνοήσει, ακριβώς επειδή είναι τόσο απλό. Κι αυτό γιατί συνήθως η προσοχή μας στρέφεται στο περιεχόμενο της εμπειρίας μας, στις σκέψεις και τα συναισθήματα. Όταν η κατεύθυνση της προσοχής απομακρύνεται από την επίγνωση, παραβλέπουμε την αλήθεια ότι η επίγνωση είναι ήδη εδώ. Εστιάζουμε στην προσπάθειά μας να αλλάξουμε την εμπειρία μας, αντί να είμαστε η επίγνωσή της. Η στροφή κατά 180 μοίρες της προσοχής στην επίγνωση είναι αυτό που κάποιοι αποκαλούν «φώτιση» ή «αφύπνιση». Είναι η στροφή της προσοχής προς την ίδια την επίγνωση, αντί της προσκόλλησής της στην εμπειρία.

(μετάφραση από το βιβλίο του Florian Tathagata “Being”)

Μονοπάτια

2011-03-31T08:46:00.000+03:00

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα, ένας άλλος κόσμος, πέρα από αυτόν εδώ. Είναι ένας κόσμος που εμπλέκει το θεϊκό στοιχείο, επομένως δεν μπορούμε να τον προσεγγίσουμε με τη βαριά ύλη του σώματος (δεν μπορούμε να περπατήσουμε ως εκεί), αλλά μόνο με την αιθέρια ύλη του νου.

Πάμπολλα μονοπάτια έχουν προταθεί μέσα στους αιώνες, ανάλογα με τη θρησκεία ή την παράδοση, είναι όμως δυνατή μια χονδροειδής διάκριση τους σε δύο ή τρεις γενικές κατηγορίες:

α) Για ορισμένες σχολές και θρησκείες, το σώμα είναι η φυλακή του νου και του πνεύματος. Είναι το δοχείο κάθε κακίας και των χαμηλότερων ενστίκτων και ο λόγος για τον οποίο ο άνθρωπος μένει προσκολλημένος στα εγκόσμια Η φωνή του περισπά τον νου από τις πνευματικές του επιδιώξεις. Για τον λόγο αυτό πρέπει να το σωπάσουμε .Η νηστεία, η αγαμία, ακόμη και η βία εναντίον του (μαστίγωση κλπ) είναι μερικές από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο αυτό για την επίτευξη της επιθυμητής κάθαρσής του.

β) Άλλες σχολές και θρησκείες είναι λιγότερο βίαιες με το σώμα και εμπλέκουν τον νου πιο ενεργά. Η γιόγκα και ο διαλογισμός είναι κάποιες από αυτές. Ο διαλογισμός ηρεμεί το σώμα και το πνεύμα με δύο τρόπους: σταματώντας τη ροή των σκέψεων (αδειάζοντας τον νου δημιουργείται χώρος για την ανάδυση του θεϊκού στοιχείου στον ορίζοντα της συνείδησης) και μέσω οραματισμών. Η εστίαση της προσοχής στην αναπνοή παίζει σημαντικό ρόλο και η στάση του σώματος είναι και αυτή σημαντική, επομένως αποδίδεται σεβασμός στο σώμα (στην πειθαρχημένη του μορφή).

γ) Άλλες σχολές απαιτούν απλά τη μετατόπιση της προσοχής του νου. Ο νους προσκαλείται να εγκαταλείψει την περιορισμένη ατομική θεώρηση και να κατανοήσει τον εαυτό του ως τμήμα του αχανούς χώρου μέσα στον οποίο εκδηλώνονται τα πάντα. Οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι καταγραφές των αισθήσεων, οι άλλοι άνθρωποι, πρακτικά τα πάντα περιλαμβάνονται δραστικά μέσα σε αυτή τη δυναμική θεώρηση του εαυτού, ο οποίος με αυτό τον τρόπο εκτείνεται προς όλες τις κατευθύνσεις και περιλαμβάνει όλο τον κόσμο. Η περιορισμένη ατομική θεώρηση δεν είναι παρά ένα ακόμη συμβάν μέσα στα τόσα άλλα και η αγάπη, η ταπεινότητα και το νοιάξιμο για τους άλλους γίνονται αυτόματη συνέπεια της συγκεκριμένης στάσης.

Είναι μάλλον αυτονόητο ότι μέσα στα χρόνια (και έχοντας ενστερνιστεί διαδοχικά καθεμία από τις δύο πρώτες προσεγγίσεις) έχω καταλήξει σ’ αυτή την τρίτη εκδοχή. Πάντοτε πίστευα ότι η αντίληψη του σώματος ως φυλακή είναι άδικη και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια ελέγχου των σκέψεων είναι ματαιοπονία – προτού ακόμη διαβάσω ότι τα πορίσματα της επιστήμης συνηγορούν. Πίστευα επίσης ότι όλα αυτά είναι αφύσικα, με την έννοια ότι αντιστέκονται στον τρόπο που είναι φτιαγμένος ο άνθρωπος να υπάρχει και να αντιδρά. Βέβαια, μπορεί κανείς να πει ότι και η μετατόπιση της προσοχής είναι επίσης αφύσικη. Εάν δεν ήταν, γιατί δεν είμαστε προγραμματισμένοι να το κάνουμε από τη γέννησή μας; Γιατί κυριαρχεί η περιορισμένη ατομική θεώρηση του εαυτού;

Εσείς τι λέτε;

Μικρή ανθολόγηση

2011-03-29T05:42:00.002+03:00

από την ομαδική συλλογή "Τετραπληγία" (εκδόσεις Ατέρμονο, Αθήνα 2011) την οποία μου χάρισε ένας από τους τέσσερις δημιουργούς της, ο Γιώργος Καραντώνης. Αφού ολοκλήρωσα την... τριλογία της ευθύνης (τις τρεις τελευταίες αναρτήσεις μου), καιρός για λίγη ποίηση!

1. Γιάννης Δημητρόπουλος:

Παγίδα
Τα πέταλα αυτομόλησαν για άλλες ιδιότητες
απέκτησαν, λένε, δαγκάνες.
Σκέψεις στα χείλη ενός ψαριού
που μόλις δάγκωσε το αγκίστρι.
Θύμησες κακές, τότε που διένυα μέσα μου πολύ θεριό
και τους ανθρώπους τους έβλεπα με βλέμμα γαμψό.

**

Νίκες, νίκες και να θρίαμβοι
και να θεοί καρφιτσωμένοι στο πέτο
και να θεοί να πέφτουν στα πόδια σου
και δόστου βραβεία και τίτλους και περγαμηνές
και πάλι νίκες και θρίαμβοι θεοί περίσσευμα στις αμασχάλες
μα η αθανασία δεν ζυγώνει.

2. Γιώργος Καραντώνης:

Θερινό κουαρτέτο Ι
Ξανά η θάλασσα.
Τα καράβια - σαν όνειρα βαριά - δεμένα στα μουράγια.
Πάνωθέ τους τ' αθώα σύννεφα κι ο ουρανός αδάκρυτος.
Χωρίς τύψεις η μέρα διαβαίνει.

Θερινό κουαρτέτο IV
Αποσταμένο απόγευμα
μ' ένα διάφανο θάνατο διάχυτο στην ατμόσφαιρα
στριμώχνονται τα σύννεφα στον ουρανό
θα βρέξει
στριμώχνονται οι λέξεις στο μυαλό
θα γράψω
ένα ποίημα αλμυρό απ' το αλάτι της μνήμης.

Two greeklish poems
Ακρόπολις
Akropolice.

**

Μάνι μάνι
money money.

3. Δημήτρης Κουταρέλλης

Εικοτολόγιο
Το πουλί με τη μακριά μύτη λέγεται πτηνόκιο.
*
Κανιβαλκάνια.
*
Έντγκαρ Άλλαν Πόετ.
*
Ο πατέρας στο γιο: Τι θα γίνω άμα μεγαλώσεις;
*
Απένταρος, το αντίθετο του απέραντου.

4. Μανόλο

Επεισόδιο
Πίσω από τον καθρέφτη
που κοιτάζεις το πρόσωπό σου
βρίσκεται ο τοίχος
που δεν μπορείς να σπάσεις.

Απίθανο
Όποια λέξη κι αν γράψω
πάνω στο χαρτί σχηματίζεται η μορφή σου.

(Δεύτερη) ενηλικίωση

2011-03-28T08:45:00.001+03:00

Την τελευταία εικοσαετία έτυχε να γνωρίσω αρκετούς ψυχοθεραπευτές και μερικούς ψυχαναλυτές. Και οι δύο αυτές κατηγορίες επαγγελματιών έχουν την τάση όχι μόνο να κάνουν τα πάντα θέμα, αλλά και να τα αναγάγουν σε ένα ασαφές ή συγκεκριμένο τραύμα της παιδικής ηλικίας το οποίο στη συνέχεια θεωρούν ότι ευθύνεται για τη συμπεριφορά ή την κακοτυχία στη ζωή κάποιου.

Μολονότι είναι αλήθεια ότι ο εγκέφαλός μας προγραμματίζεται στη διάρκεια της παιδικής μας ηλικίας, δεν θα έπρεπε να υπάρχει κάποιο σημείο της ζωής μας στο οποίο να αποφασίζουμε πια να ενηλικιωθούμε; Δηλαδή, ας πούμε στα 40 μας, δεν θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι πια να αναλάβουμε την ευθύνη των πράξεων και του εαυτού μας και να πάψουμε να κατηγορούμε τους γονείς και τη δύσκολη παιδική μας ηλικία για οποιαδήποτε ατυχία και οποιαδήποτε λανθασμένη επιλογή κάνουμε;

Έχω επίσης διαβάσει πολλά (μάλλον νεοεποχίστικα) βιβλία για το παιδί μέσα μας. Το να τιμάμε το παιδί μέσα μας είναι ένα καλό και έγκυρο βήμα μπροστά – αρκεί να μην κολλήσουμε σ’ αυτό το παιδί και να μην παλινδρομήσουμε στους τρόπους του. Θέλω να πω, έχουμε ενηλικιωθεί στο μεταξύ - ή μήπως όχι;

Ο φόβος της αξιολόγησης

2011-03-24T08:41:00.001+02:00

Βρέθηκα την περασμένη Δευτέρα, Ημέρα της Ποίησης, στον Ιανό για την παρουσίαση της συλλογής μιας ποιήτριας από την οποία είχα πάρει συνέντευξη για το λογοτεχνικό περιοδικό «Έρεισμα» πριν από λίγα χρόνια. Στο πάνελ συμμετείχαν δύο από τα μέλη της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας και περίμενα εναγωνίως να ακούσω πώς θα παρουσίαζαν την ποιήτρια. Πίστευα ότι θ’ ακούσω κάτι διαφορετικό, αλλά όχι. Οι ίδιες πάντα λέξεις (αυτό το «ύψιστος» σε όλους τους τύπους μου έχει πια καθίσει στον λαιμό), οι ίδιες λίγο-πολύ εκφράσεις, εξαίρετη η ποιήτρια, εξαίρετοι όλοι πια οι ποιητές, έλεος!

Πάντοτε όσοι μιλούν ή γράφουν για μια λογοτεχνική παραγωγή βρίσκουν τους δημιουργούς της άριστους. Προς Θεού, δεν θέλω να πω ότι η συγκεκριμένη ποιήτρια δεν είναι καλή, αλλά – ειλικρινά – δεν γίνεται να είναι όλοι τέλειοι. Θα έπρεπε να ήμασταν πια ένα έθνος ποιητών ή λογοτεχνών, με τόση παραγωγή που φτάνει στα τυπογραφεία κάθε χρόνο. Και η αλήθεια είναι ότι ΔΕΝ είναι όλοι τέλειοι, αντιθέτως. Οι περισσότεροι πόρρω απέχουν απ’ οποιαδήποτε μορφή τελειότητας – κι ας είναι οι ίδιοι ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους.

Αλλά, εντάξει. Οι άνθρωποι προσπαθούν και έχουν τα φράγκα και τυπώνουν το αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους. Αυτοί που κάνουν τις αξιολογήσεις όμως; Αυτοί δεν φέρουν ευθύνη, αν μη τι άλλο, για τα καημένα δεντράκια που κόπηκαν προκειμένου να γίνουν χαρτί και να τυπωθούν επάνω τους τέτοιες μετριότητες; Κι έπειτα είναι και οι αναγνώστες. Γιατί δηλαδή να γίνονται διαρκώς λιγότεροι, απουσία αν όχι εμπνευσμένων, καλών έστω, γραφών;

Είναι επειδή φοβόμαστε τόσο πολύ τις αξιολογήσεις. Όλοι μας, όλη η χώρα. Αν υπάρξει αξιολόγηση, θα πρέπει να υπάρξει και διαβάθμιση. Αν υπάρξει διαβάθμιση, θα πρέπει να αποδοθούν και ευθύνες. Κι αυτό το τελευταίο, κανείς δεν το θέλει. Προτιμάμε να επαναπαυόμαστε στις δάφνες της μετριότητάς μας και εναγωνίως, σχεδόν υστερικά, προσπαθούμε να τραβήξουμε προς τα κάτω ό,τι καλό τύχει και κάνει την εμφάνισή του στον ορίζοντα της μακαριότητάς μας, μην τυχόν μας χαλάσει τον ακριβοθώρητο μέσο όρο ή μάλλον διάμεσο (ο οποίος, για τους μη γνωρίζοντες στατιστική, είναι ο μέσος όρος των τιμών μας σειράς από την οποία έχει γίνει απαλοιφή των ακραίων – κατώτερων και ανώτερων – τιμών).

Διά της απαλοιφής λοιπόν ορίζονται πια οι στόχοι και ο πήχης έχει κατέβει στο μέσο όρο. Το βλέπουμε άλλωστε και στα σχολεία. Όλα τα παιδάκια του δημοτικού παίρνουν «άριστα» και το παιχνίδι κρίνεται στα θαυμαστικά: τρία, δύο ή μόνο ένα – αλλά ο κόλαφος είναι το ερωτηματικό («άριστα;»). Προς Θεού, μην δημιουργήσουμε ψυχολογικά τραύματα στα παιδιά. Και μην τραυματίσουμε την ήδη θρυμματισμένη αξιοπρέπεια των μεγάλων. Πώς θα συνεχίσουμε άλλωστε να παίρνουμε όλοι μαζί ανέφελοι τον μεσημεριανό μας υπνάκο;

Αίσθημα ευθύνης

2011-03-18T10:48:00.000+02:00

Δεν ξέρω ποιο πρέπει να έρθει πρώτο. Το αίσθημα ευθύνης; Η δέσμευση; Τι είναι αυτό που απαιτείται ώστε να μπορέσουμε να πούμε ότι ένας άνθρωπος τιμά την ηθική του διάσταση, ότι είναι «ηθικός άνθρωπος»; Δεν αναφέρομαι φυσικά σε ζητήματα ψευτο-ηθικής, αλλά σε ζητήματα εντιμότητας. Σε αυτό που κάνει έναν χαρακτήρα «αδαμάντινο». Είναι το είδος που λείπει από παντού στις μέρες μας και το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του τεράστιου κοινωνικού μας ελλείμματος.

Μπορεί οι αναλυτές να μιλούν ευρέως για το «διπλό έλλειμμα» και το «διπλό χρέος» της χώρας, αλλά δεν έχω ακούσει κανέναν να λέει (ή να μπορεί να δει έστω) ότι στην ουσία το έλλειμμα και το χρέος είναι τριπλά και ότι μάλιστα η τρίτη αυτή διάστασή τους είναι η γενεσιουργός αιτία των άλλων δύο. Από τη στιγμή που η δράση των πολιτικών έγινε αδιαφανής, που διερράγη η κοινωνική συνοχή στο κέντρο της οποίας είναι το ενδιαφέρον προς τον συνάνθρωπο (το βλέπει κανείς οπουδήποτε, ακόμη και στο μετρό, την έλλειψη όχι ευγένειας αλλά στοιχειώδους ανθρωπιάς, τους διάφορους φόβους που αναγάγουν την αναλγησία προς τους άλλους σε τρόπο ζωής), που επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας, που κανείς δεν είναι υπεύθυνος για τίποτα σε ένα ντόμινο διαρκών μεταθέσεων της ευθύνης, που κανείς δεν δεσμεύεται για τίποτα ή αν δεσμευτεί ξε-δεσμεύεται με μεγάλη ευκολία, από αυτή λοιπόν τη στιγμή έχουμε ήδη πτωχεύσει.

Ναι, έχουμε επτωχεύσει – και μάλιστα από καιρό. Από την εποχή που ο Παπανούτσος στιγμάτιζε τον σύγχρονο άνθρωπο (τον σύγχρονο Έλληνα ουσιαστικά) για την «αποξένωση» και τον «ωχαδελφισμό» του – κάτι δεκαετίες πίσω. Έχουμε πτωχεύσει όλα αυτά τα χρόνια και δεν το ξέρουμε – ή αν το ξέρουμε, επιλέγουμε να κοιτάμε από την άλλη. Μας βόλεψε όλα αυτά τα χρόνια του άκρατου καταναλωτισμού η αντικατάσταση κάθε είδους σχέσεων με τις πελατειακές σχέσεις. Σου δίνω-μου δίνεις και στο αλισιβερίσι μας αυτό δεν έχουμε ούτε ευθύνες ούτε υποχρεώσεις παρά μόνο στο πλαίσιο της στενής μεταξύ μας ιδιωτικής συμφωνίας. Κατ’ αποκοπή. Μόνο που έτσι αποκοπήκαμε από μια θεμελιώδη μας διάσταση (αυτή της ηθικής μας) και μάθαμε να πορευόμαστε απονευρωμένοι.

Αλλά όλα εδώ πληρώνονται. Και κοίτα τι γίνεται τώρα που προσπαθούμε να επενδύσουμε στα παιδιά μας. Δεν έχουμε τι να επενδύσουμε. Ψάχνουμε να τους δείξουμε πρότυπα και δεν υπάρχουν. Προσπαθούμε να τα μορφώσουμε και μας αντιτάσσουν ένα «και γιατί; αφού όλοι έτσι κάνουν». Η συλλογική δεξαμενή έχει αδειάσει. Και όταν προσπαθούμε να τους δώσουμε από τις προσωπικές μας καταθέσεις, το ατομικό μας κομπόδεμα, καταλήγουμε να γινόμαστε γραφικοί.

Η La koumbara λέει ότι είναι γονιδιακό το θέμα. Ότι η χώρα έτρωγε τα παιδιά της από την αρχαιότητα. Οι Αθηναίοι εξοστράκιζαν τους αρίστους επειδή θεωρούσαν ότι η συσσώρευση δύναμης σε ένα πρόσωπο το καθιστούσε επικίνδυνο για την πόλη. Κάπως έτσι καταντήσαμε μια ομήγυρη μετρίων και γελοίων. Αλλά το είπαμε: όλα εδώ πληρώνονται – και μάλιστα με πολύ υψηλό τόκο…

Η αγωνία του εκδότη

2011-03-15T09:46:00.000+02:00

Δεν θα φανταζόμουν ποτέ τι μανίκι είναι να βγάζεις περιοδικό, αν δεν είχα εμπλακεί στην έκδοση ενός - συγκεκριμένα του τεύχους 91 του λογοτεχνικού περιοδικού «Ομπρέλα». Με τις εκδόσεις ασχολούμαι και βιοποριστικά, ιδίως με το τεχνικό τους κομμάτι, όμως πρόκειται για συγκεκριμένες εκδόσεις ενός μεγάλου οργανισμού που μοιάζουν λίγο με το κέικ: η ζύμη πέφτει σε μια συγκεκριμένη φόρμα, φουσκώνει μόνη της και πρέπει μόνο να βάλεις τα υλικά στο μίξερ και να ανάψεις τον φούρνο.

Η έκδοση ενός περιοδικού που ξεκινάει από το μηδέν είναι άλλο πράγμα. Πρέπει κανείς να ψάξει να βρει τις συνεργασίες, παρακαλώντας, τηλεφωνώντας, ξανατηλεφωνώντας. Πρέπει να τις βάλει σε σειρά που να μη δυσαρεστήσει κανέναν (ή τέλος πάντων όσο το δυνατόν λιγότερους). Πρέπει να βρει φωτογραφίες για να κάνει το τεύχος πιο ενδιαφέρον. Να σκεφτεί πώς πρέπει να είναι το εξώφυλλο και να βρει τρόπο να γεμίσει τις υπόλοιπες σελίδες του (εσωτερικές και οπισθόφυλλο). Το σημαντικότερο, να βρει τους πόρους για να καλυφθούν τα έξοδα. Έπειτα, να συνεννοηθεί με τον τεχνικό που κάνει τη φωτοσύνθεση (τη στοιχειοθεσία, όπως την έλεγαν παλιά), να πάει τα φιλμ στον τυπογράφο, αφού έχει πρώτα παραγγείλει το χαρτί, να συνεννοηθεί με τον βιβλιοδέτη και βέβαια να αποστείλει τα τεύχη στους συνδρομητές, τους συγγραφείς, τους διαφημιζόμενους κλπ. κλπ.

Είναι μια αρκετά επίπονη διαδικασία με πολύ τρέξιμο και πολύ άγχος. Αλλά τελειώνει και αυτή κάποια στιγμή και μένει ο εκδότης να κοιτάζει το τεύχος που έφτιαξε. Ανακαλύπτει τα μικρά λαθάκια (τα άτιμα, πώς έχουν την τάση να διαφεύγουν όλων των προσεκτικών πριν από την εκτύπωση ελέγχων!), αχ, λέει, αυτό έπρεπε να έχει έρθει πρώτο, πώς δεν πρόσεξα τις μονές-ζυγές σελίδες! Αλλά είναι πλέον αργά…

Η δική μου εκδοτική εμπειρία αυτού του είδους περιορίστηκε στο συγκεκριμένο τεύχος. Ήταν όμως μια ωραία εμπειρία και χάρηκα που την είχα. Ήταν επίσης ο λόγος της απουσίας μου τους τελευταίους μήνες. Τώρα, με τη χθεσινοβραδινή επιτυχημένη εκδήλωση, έκλεισε ο κύκλος. Ελπίζω να ξαναβρώ τους περισσότερους από τους φίλους εδώ, να συνεχίσουμε τις συζητήσεις μας. Μου έλειψαν πολύ, όπως κι εσείς άλλωστε. Ας έχουμε μια όμορφη μέρα…

Πρόσκληση

2011-02-21T13:42:00.004+02:00

Οι φίλοι και συνεργάτες του εκδότη και ποιητή Μάκη Αποστολάτου σας προσκαλούν σε εκδήλωση στη μνήμη του τη Δευτέρα 14 Μαρτίου 2011 και ώρα 20.00 στο Πνευματικό Κέντρο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης
(Μιχ. Βόδα 28, στάσεις μετρό “Βικτώρια” και “Σταθμός Λαρίσης”)

Ομιλητές:
Λουκάς Θεοχαρόπουλος
Δημήτρης Καραμβάλης
Γιώργος Καραντώνης
Γεράσιμος Ρηγάτος

Θα προλογίσει ο π. Μιχαήλ Ρούσσος και θα συντονίσει η Χριστίνα Λιναρδάκη. Ποιήματα του Μάκη Αποστολάτου θα διαβάσει η Ράνια Βισβάρδη. Την εκδήλωση θα πλαισιώσει με την κιθάρα του ο Αλέξανδρος Πισκιούλης. Θα ακολουθήσει κέρασμα και θα προσφερθούν επίσης τεύχη του περιοδικού "Ομπρέλα".

Γεια προς το παρόν!

2010-12-02T13:42:00.003+02:00

Θα λείψω για ένα διάστημα, διάφορες ασχολίες δεν μου επιτρέπουν την ηρεμία που χρειάζομαι για να συγκεντρωθώ και να μπορέσω να γράψω κάτι.

Ζητώ επίσης συγνώμη από τους φίλους bloggers για την απουσία σχολίων μου από τα ιστολόγιά τους.

Σας αφήνω προς το παρόν με έναν αγαπημένο μου πίνακα του Miro για συντροφιά.

Ένας βαρύκοος θεός

2010-11-16T13:37:00.002+02:00

Ερχόμενη σήμερα στο γραφείο, έπεσα πάνω στη δημόσια προσευχή των μουσουλμάνων στα Προπύλαια για τον εορτασμό του αΐντ αλ άντχα. Οι άνθρωποι δεν δημιούργησαν κανένα πρόβλημα, δεν παρακωλύθηκε ούτε καν η κυκλοφορία. Ωστόσο, κάτι – δεν είμαι σίγουρη τι ακριβώς – με ενόχλησε.

Να ήταν άραγε η υψηλή ένταση των μεγαφώνων (μου εξήγησαν συνάδελφοι πως η λογική πίσω από αυτό είναι ότι πρέπει να ακούγεται ο μουεζίνης απ’ όλους τους πιστούς κι από τον Θεό τον ίδιο – μα κουφός είναι πια αυτός ο Αλλάχ αναρωτιέμαι – αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος για την ύπαρξη των μιναρέδων) ή η βαρβαρότητα της γλώσσας κάτω ακριβώς από το άγαλμα της θεάς Αθηνάς; Δεν ξέρω. Θα προτιμούσα πάντως η πολυπολιτισμικότητα, της οποίας είμαι κι εγώ θιασώτης, να ήταν λιγότερο εκκωφαντική...

Αυτοβελτίωση

2010-11-10T08:22:00.002+02:00

- Μπορείς να μου εξηγήσεις κάτι;

- Αν ξέρω. Θα προσπαθήσω.

- Τι σημαίνει αυτοβελτίωση;

- Βελτίωση του εαυτού. Το να γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος.

- Α, δηλαδή είναι λάθος η λέξη. Και γιατί πρέπει να σου το κάνει κάποιος άλλος;

- Δεν πρέπει. Εσύ το κάνεις.

- Τι λες; Η αδερφή μου πηγαίνει σε μια συγκεκριμένη τύπισσα για να την… αυτοβελτιώσει.

- Για να τη βοηθήσει να το κάνει η ίδια για τον εαυτό της, εννοείται.

- Και ξαναλέω: γιατί δεν μπορεί να το κάνει μόνη της και πρέπει να πηγαίνει στην άλλη άκρη της Αθήνας για να της το κάνουν;

- Ε, υποτίθεται ότι αυτοί οι «δάσκαλοι» σου δείχνουν τρόπους και τεχνικές για να το κάνεις πιο εύκολα.

- Και πράγματι σου δείχνουν;

- Τι να σου πω τώρα… Βασικά, αυτό που κάνουν είναι να σε πείσουν ότι αν αυτοβελτιωθείς, θα βελτιωθεί και το υπόλοιπο σύμπαν μαζί με σένα. Οπότε, χωρίς καν να το καταλάβεις, έχεις ήδη βρεθεί να παίρνεις μέρος σε μια σταυροφορία (εσύ και όλοι οι άλλοι «μαθητές») για το καλό του σύμπαντος. Το ότι ψωνίζεσαι που εσύ κάνεις τόσο καλά πράγματα, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος ας πούμε δεν κάνει, κι έτσι χάνεις εξαρχής τη μπάλα δεν τους απασχολεί ιδιαίτερα νομίζω…

- Τι να πω!

(Απόσπασμα από πραγματική συζήτηση με καλή μου φίλη)

Live and let live

2010-11-01T08:28:00.000+02:00

Ο γιος μου πηγαίνει σε δημόσιο σχολείο. Λίγο τα στενά οικονομικά, λίγο ο φόβος να μη γίνει ψηλομύτης, πολύ η πίστη ότι πρέπει να συνεχίσει να υφίσταται δωρεάν παιδεία πάση θυσία, μας έκαναν να αποφύγουμε τα ιδιωτικά.

Το σχολείο της γειτονιάς μας λοιπόν είναι ένα από τα 800 που εφέτος εφάρμοσαν το διευρυμένο ημερήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Έτσι, όλες οι τάξεις σχολούν στις 14.00 και στο πρόγραμμα έχουν ενταχθεί νέα μαθήματα, όπως αγγλικά, υπολογιστές, θεατρική αγωγή και «φιλαναγνωσία» (νέα λέξη!). Δεν είμαι καθόλου σίγουρη ότι στο τέλος της χρονιάς, ως αποτέλεσμα της «φιλαναγνωσίας», ο Γιάννης θα ξέρει να μου πει τρεις Έλληνες ποιητές και έναν ξένο, επειδή έχω σταματήσει να τρέφω αυταπάτες. Το ζήτημα της πνευματικής καλλιέργειας θα έχει εξαντληθεί πολύ πιο νωρίς. Όσο για τους υπολογιστές, ακόμη ετοιμάζεται η αίθουσα και γι’ αυτό το μόνο που κάνουν τα παιδάκια είναι να χρωματίζουν έτοιμες ζωγραφιές με λεζάντες τύπου «αυτό το λένε ποντίκι», «αυτό οθόνη» και το άλλο εκεί πέρα «πληκτρολόγιο». Βεβαίως, ο Γιάννης ξέρει ήδη να μπαίνει μόνος στην ιστοσελίδα του φροντιστηρίου αγγλικών του στο ίντερνετ για να δει τι διάβασμα έχει και για να κάνει τις ασκήσεις του online. Και φυσικά δεν είναι μόνο ο Γιάννης που τα ξέρει αυτά.

Κάποια στιγμή το σαββατοκύριακο βρέθηκα να ξεφυλλίζω μερικά από τα βιβλία του σχολείου του (β΄ δημοτικού). Της Μελέτης Περιβάλλοντος κυρίως και της Γλώσσας. Στο πρώτο μάθημα του βιβλίου της Γλώσσας τα παιδιά διδάχθηκαν ότι πρέπει να μιλούν στους μεγαλυτέρους τους στον πληθυντικό. Στο πρώτο μάθημα του βιβλίου της Μελέτης Περιβάλλοντος διδάχθηκαν ότι υπάρχουν κανόνες στο σχολείο, τούς οποίους πρέπει να υπακούμε. Κι εκεί εξαντλήθηκε για τους μικρούς μαθητές το ζήτημα της συνύπαρξης με άλλους ανθρώπους σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, το ζήτημα της κοινωνικής μόρφωσης δηλαδή. Το επόμενο μάθημα της Μ.Π. είχε να κάνει με τις υπηρεσίες που μπορεί κανείς να βρει στη γειτονιά του. Γινόταν μάλιστα εκτενής αναφορά στο Ταχυδρομείο και τι μπορεί να στείλει κανείς μέσω αυτού.

Πουθενά όμως δεν αναφερόταν πώς μπορεί ένα παιδάκι να ζητήσει ευγενικά ένα γραμματόσημο από τον υπάλληλο του Ταχυδρομείου. Ή ένα εισιτήριο για το λεωφορείο. Ή τι πρέπει να πει για να περάσει όταν ο κόσμος μπροστά τού κλείνει τον δρόμο. Πουθενά δεν αναφερόταν η σημασία του να είναι κανείς ευγενικός με τους γύρω του, η σημασία του να μπορεί έστω να τους ανέχεται χωρίς να καταφεύγει στη (λεκτική ή φυσική) βία, η σημασία του σεβασμού, η σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης (το «ξέρω τι νιώθω και δεν με φοβίζει, έτσι δεν είμαι σε σύγχυση και δεν χρειάζεται να σηκώσω το χέρι και να βαρέσω τον άλλον στα μούτρα»), η σημασία της συνύπαρξης απλά και μόνο σε επίπεδο “live and let live”. Τα επόμενα μαθήματα αναφέρονταν σε εντελώς διαφορετικές θεματικές ενότητες (π.χ. γνωριμία με τα ζώα, τα φυτά κλπ). Υπήρχαν βέβαια αρκετά στοιχεία management (και δη crisis management), όπως: όταν διαπιστώνω κάποιο πρόβλημα, γράφω επιστολή στον διευθυντή του σχολείου μου ή στον δήμαρχο. Γι’ αυτό όμως στέλνουμε τα παιδιά μας στο σχολείο; Για να διδαχθούν αρχές management? Σε ποιο τέλος πάντων σχολείο, πέραν της οικογένειας, πρέπει να πάει κανείς για να αποκτήσει κοινωνική μόρφωση και πνευματική καλλιέργεια; Για να μπορέσει να αναπτυχθούν οι ζωτικές αυτές διαστάσεις του; *

* Εμείς πάντως πήγαμε στους προσκόπους. Τουλάχιστον εκεί γίνεται μια προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση…

Υπάρχει πραγματικότητα;

2010-10-21T09:20:00.005+03:00

Έχω κατά καιρούς ασχοληθεί με διάφορα ζητήματα που άπτονται του πεδίου της γνωσιακής επιστήμης. Υπενθυμίζω, ενδεικτικά, την ψευδαίσθηση της ύπαρξης τάξης, το πώς αντιλαμβανόμαστε την τυχαιότητα και τις συμπτώσεις, τις εγγενείς αδυναμίες της μνήμης, την αντιληπτική αδυναμία που σηματοδοτεί ο νόμος του Weber, το φαινόμενο που αποκαλείται change blindness και, φυσικά, έχω αναρωτηθεί για τη φύση της αλήθειας και της αλληλεπίδρασής μας με την πραγματικότητα. Το θέμα είναι ανεξάντλητο και καθώς με ενδιαφέρει πολύ, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν και άλλες αναρτήσεις σ’ αυτό το ύφος στο μέλλον.

Αν θα ήθελα, ωστόσο, να καταλήξω αυτή τη στιγμή σε ένα συμπέρασμα, δεν θα μπορούσα να αρνηθώ ότι όντως υπάρχει πραγματικότητα ανεξάρτητη από εμένα. Αν βρέχει, βρέχει τόσο για μένα όσο και για όλους τους άλλους, ανεξάρτητα από το πώς καθένας μας χωριστά αντιλαμβάνεται τη βροχή. Το αν εγώ αδυνατώ να δω αυτή την (ανεξάρτητη από μένα) πραγματικότητα, το αν φορώ γυαλιά μυωπίας ή το αν λειτουργώ σα θαμπό θερμομονωτικό κρύσταλλο δεν συνεπάγονται ότι δεν υπάρχει κάτι έξω από μένα. Απλά επηρεάζουν την ποιότητα της αλληλεπίδρασής μου με αυτό το κάτι. Επηρεάζουν το πώς συνδιαλέγομαι μαζί του, πώς το αντιλαμβάνομαι, εντέλει πώς προσπαθώ να το αλλάξω και να το φέρω στα μέτρα μου και πώς ενδεχομένως μετατρέπω την ενέργειά μου αυτή σε θέσφατο.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τους περιορισμούς μας και τις αδυναμίες της νοητικής μας επεξεργασίας. Για να μη γινόμαστε θεϊκότεροι του Θεού. Αντ’ αυτού, όμως, έχουμε μεγαλώσει με ύμνους για τη νοητική ικανότητα του ανθρώπου που υπερτερεί τόσο πολύ από εκείνη των ζώων, για την ευφυΐα μας και το γεγονός ότι ο νους μπορεί να κάνει άλματα προς τη διάνοια, που τείνουμε να πιστεύουμε ότι δεν υπάρχει κάτι τελειότερο από τον εγκέφαλό μας στο σύμπαν όλο. Μόνο που δεν είναι έτσι. Ο φίλος μου ο Κώστας Δημητρόπουλος θα έλεγε ότι η συγκεκριμένη πεποίθησή μας οφείλεται σε αυτό που στη γνωσιακή επιστήμη είναι γνωστό ως «μεροληψία της επιβεβαίωσης» (=η τάση να αντιμετωπίζουμε ως αξιόπιστες μαρτυρίες που επιβεβαιώνουν προϋπάρχουσες πεποιθήσεις μας και να θεωρούμε αναξιόπιστες μαρτυρίες που τις διαψεύδουν). Τα πράγματα είναι απλά, αν αντέχει κανείς να τα κοιτάξει.

Ο νόμος του Weber

2010-10-19T08:37:00.001+03:00

Θα πηγαίνατε ως την άλλη άκρη της πόλης προκειμένου να αγοράσετε ένα φούρνο μικροκυμάτων αξίας €100 με €25 έκπτωση;

Οι περισσότεροι θα απαντούσαν ναι. Όμως, πόσοι θα πήγαιναν ως την άλλη άκρη της πόλης προκειμένου να αγοράσουν μια τηλεόραση αξίας €1.000 με €25 έκπτωση; Πολλοί λίγοι.

Το φαινόμενο αυτό, το οποίο θα εξηγήσω παρακάτω, είναι σκέτος παραλογισμός για οποιονδήποτε οικονομολόγο. Για κείνον, το αν θα μπει κάποιος στον κόπο να πάει στην άλλη άκρη της πόλης προκειμένου να γλιτώσει €25, εξαρτάται αποκλειστικά από δύο παράγοντες: 1) το πώς υπολογίζει κανείς την αξία του χρόνου του και 2) το κόστος της βενζίνης ή των εισιτηρίων του. Τίποτε άλλο.

Μια και ο κόπος να πάει κανείς ως την άλλη άκρη της πόλης είναι ο ίδιος και στις δύο περιπτώσεις, όπως άλλωστε και το ποσό που εξοικονομείται, δεν υπάρχει κάποιος ουσιαστικός λόγος για τον οποίο θα το έκανε κανείς στην πρώτη περίπτωση, αλλά όχι στη δεύτερη.

Τι είναι λοιπόν αυτό που μας κάνει να σκεφτόμαστε τα χρήματα (αλλά και τους αριθμούς γενικότερα) σε σχετικούς όρους και όχι σε απόλυτους; Για να δούμε.

Κατ’ αρχήν τόσο τα αριθμητικά συστήματα όσο και τα χρήματα είναι πολιτισμικές εφευρέσεις που μάλιστα δεν έχουν καθολική ισχύ. Δηλαδή εξακολουθούν στις μέρες μας να υπάρχουν πολιτισμοί που κάνουν συναλλαγές σε είδος και κάποιοι άλλοι έχουν πολύ απλά συστήματα αρίθμησης με ελάχιστους αριθμητικούς όρους: ένα, δύο, πολλά.

Ωστόσο, τουλάχιστον τα σπονδυλωτά ζώα διαθέτουν αυτό που κάποιοι ψυχολόγοι αποκαλούν “approximate system” (προσεγγιστικό σύστημα ή σύστημα υπολογισμού κατά προσέγγιση), το οποίο τους επιτρέπει να ξεχωρίζουν τα λίγα από τα πολλά. Το εν λόγω σύστημα έχει μια ιδιαιτερότητα: δεν είναι γραμμικό. Έτσι, η διαφορά ανάμεσα στο 1 και στο 2 μας φαίνεται πολύ μεγαλύτερη από τη διαφορά μεταξύ 101 και 102. Μάλιστα, ο εγκέφαλός μας ολόκληρος δομείται κατ’ αυτό τον τρόπο, υποκείμενος σ’ αυτόν που είναι γνωστός ως νόμος των Weber-Fechner ή πιο απλά «νόμος του Weber» (Weber’s law). Ο νόμος αυτός ευθύνεται που πχ μια λάμπα των 150W φαίνεται λίγο μόνο πιο φωτεινή από μια λάμπα των 100W, ενώ μια λάμπα των 100W φαίνεται πολύ πιο φωτεινή από μια λάμπα των 50W.

Έφυγε για το στερνό ταξίδι ο Μάκης Αποστολάτος

2010-10-13T12:43:00.004+03:00

Έφυγε από κοντά μας σήμερα το πρωί, ηττημένος από τη μάχη με τον καρκίνο, ο αγαπημένος μου φίλος Μάκης Αποστολάτος, επίτιμος πρόεδρος της Ενωτικής Πορείας Συγγραφέων (ΕΠΟΣ) και εκδότης του λογοτεχνικού περιοδικού Ομπρέλα.

Σύμφωνα με προσωπικές μαρτυρίες, το τελευταίο πράγμα για το οποίο αγωνιούσε χθες ο Μάκης πριν πέσει σε κώμα ήταν η Ομπρέλα, το πνευματικό παιδί του.

Τελικά, ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει τη διαφορά. Τα τελευταία 12 χρόνια που τον γνώριζα προσωπικά, τον έβλεπα αεικίνητο πάντα να διακονεί τις τέχνες και τα γράμματα, οργανώνοντας εκδηλώσεις ο ίδιος ή ως επιστημονικός ομιλητής σε άλλες. Ξέρω ότι είχε ασχοληθεί με τη δημοσιογραφία και το ραδιόφωνο, σίγουρα όμως δεν είμαι η πιο κατάλληλη να δώσω βιογραφικά του στοιχεία. Αυτό θα το κάνει η ΕΠΟΣ, φαντάζομαι, σε ανακοίνωσή της.

Η κηδεία θα γίνει αύριο στις 16.00 στο νεκροταφείο της Ν. Σμύρνης.

Στη φωτογραφία, ο Μάκης (δεξιά) με τον δήμαρχο Κερκυραίων, Σωτήρη Μικάλεφ, στους ποιητικούς αγώνες Λευκίμμης το 2007, στους οποίους είχε βραβευθεί.

Συλλογισμοί

2010-10-10T04:29:00.001+03:00

Στα τέλη της δεκαετίας του '30, ο Ρώσσος ψυχολόγος Alexander Luria διεξήγαγε έρευνα στα βουνά της κεντρικής Ασίας, ζητώντας από τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί να αποκριθούν στη λογική συλλογισμών όπως αυτός: “Σε μια συγκεκριμένη περιοχή της Σιβηρίας, όλες οι αρκούδες είναι άσπρες. Ο γείτονάς σας πήγε σ' αυτή την περιοχή και είδε μία αρκούδα. Τι χρώμα είχε;” Όσους κι αν ρώτησε, απλά δεν μπορούσαν να παρακολουθήσουν τον συλλογισμό. Μια τυπική απάντηση στην ερώτηση ήταν: “Και πού να ξέρω εγώ; Γιατί δεν ρωτάτε τον ίδιο τον γείτονά μου;”

Περαιτέρω έρευνες και μελέτες που διεξήχθηκαν στη διάρκεια του 20ού αι. ουσιαστικά επιβεβαίωσαν το γεγονός: οι άνθρωποι που ζουν σε κοινωνίες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο είναι κατά τα φαινόμενα τυφλοί στις αφηρημένες λογικές σχέσεις που διερευνούν τέτοιου είδους πειράματα. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να διδαχθούν λογική, αποδεικνύει όμως ότι η αφηρημένη λογική δεν είναι κάτι το εγγενές και φυσικό, όπως είναι π.χ. η ικανότητα να μιλάμε. Δεν φτιαχτήκαμε να είμαστε λογικοί. Απλώς είμαστε αρκετά έξυπνοι να μαθαίνουμε τους κανόνες της λογικής και να αναγνωρίζουμε την εγκυρότητά τους, αφού μας την εξηγήσουν.

Ή μήπως ούτε καν αυτό;

Ας δούμε έναν συλλογισμό:
Όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί.
Ο Σωκράτης ήταν άνθρωπος.
Επομένως, ο Σωκράτης ήταν θνητός.

Νομίζω πως κανείς μας δεν έχει πρόβλημα με αυτού του είδους τον λογικό συλλογισμό. Αντιλαμβανόμαστε εύκολα τις αφηρημένες έννοιες που εμπεριέχει καθώς και το πώς γενικεύεται.

Τι γίνεται όμως με έναν συλλογισμό αυτού του τύπου:
Όλα τα έμβια όντα χρειάζονται νερό.
Τα τριαντάφυλλα χρειάζονται νερό.
Επομένως, τα τριαντάφυλλα είναι έμβια όντα.

Είναι έγκυρος; Εστιάστε στη λογική, όχι στο συμπέρασμα αυτό καθ'αυτό: όλοι γνωρίζουμε ότι τα τριαντάφυλλα είναι έμβια όντα. Το ερώτημα είναι αν η λογική είναι στέρεη, αν το συμπέρασμα ακολουθεί τις παραδοχές όπως η μέρα τη νύχτα. Για να σας δω. :)

"Change blindness"

2010-10-05T08:05:00.002+03:00

Είναι ένα από τα ελαττώματα της αντιληπτικής μας ικανότητας, το φαινόμενο να μην αντιλαμβανόμαστε αλλαγές, ακόμη και σημαντικές, στο περιβάλλον μας ή σε κάποια εικόνα που παρατηρούμε. Στο πολύ ενδιαφέρον βίντεο που μπορείτε να παρακολουθήσετε εδώ, ο Derren Brown κάνει ένα σχετικό πείραμα. Ξεκινά ρωτώντας ο ίδιος πληροφορίες για κάποια τοποθεσία από περαστικούς, αλλά στη συνέχεια, κι ενώ ένα εμπόδιο διακόπτει τη συνομιλία, αλλάζει θέση με άλλα πρόσωπα – αρχικά κάποιον που του μοιάζει και στη συνέχεια εντελώς διαφορετικά πρόσωπα: μαύρους ή και γυναίκες.

Ασφαλώς το φαινόμενο συναρτάται προς την εστίαση της προσοχής μας - ή καλύτερα την απουσία της. Πάντως, μόνο το 25% των συμμετεχόντων στα συναφή πειράματα μπόρεσαν να αντιληφθούν τη διαφορά. Αλλά κι αυτό ακόμη κρίνεται τυχαίο.

Η ανάρτηση αυτή, όπως και αρκετές προηγούμενες, έχει ως στόχο να αποδείξει πόσο μακριά από το τέλειο απέχει η αντιληπτική μας ικανότητα και ο νους μας.

Συνδεδεμένοι

2010-10-04T08:24:00.002+03:00

Είναι ο τίτλος του βιβλίου του δικού μας Nicholas Christakis και του James Fowler, οι οποίοι παρουσιάζουν στοιχεία σχετικά με το πώς τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν κάθε πλευρά της ζωής μας: το πώς αισθανόμαστε, το πόσα χρήματα κερδίζουμε, ποιον είναι πιθανότερο να παντρευτούμε, το αν θα αρρωστήσουμε ή αν τελικά θα πάμε να ψηφίσουμε — όλα όσα μας αφορούν σχετίζονται με το τι κάνουν, αισθάνονται και σκέφτονται οι άλλοι γύρω μας. Η επαναστατική ιδέα που προτείνει το βιβλίο είναι ότι καθοδηγούμαστε ασυναίσθητα από τους ανθρώπους που μας περιστοιχίζουν, σαν τα πουλιά ενός σμήνους που κινούνται σε πλήρη συμφωνία.

Είχε μιλήσει και ο Πλάτωνας για τη φιλία, είχε διαπιστώσει και ο Αριστοτέλης ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπάρξει μακριά από μια οργανωμένη κοινωνία. «Κάθε άνθρωπος έχει σχέσεις με τους συγγενείς του, με τους συναδέλφους στη δουλειά, με φίλους που είναι αρκετά στενοί ή όχι. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν με τη σειρά τους επιπλέον φίλους και συναδέλφους και όλοι μαζί αποτελούμε και δημιουργούμε αυτά τα τεράστια κοινωνικά δίκτυα», λέει ο κ. Χρηστάκης σε συνέντευξή του στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (11/3/2010). «Μέσα από αυτό το απέραντο πλέγμα που όλοι μας αποτελούμε κομμάτι του, αν κάποιος άνθρωπος πει κάτι που θελήσει, που σκεφθεί, ακόμα κι αν είναι τελείως άγνωστος σε μας, αμέσως θα κυκλοφορήσει στον λαβύρινθο του κοινωνικού δικτύου, θα μας βρει και θα μας επηρεάσει».

Γιατί όμως δημιουργούμε τα κοινωνικά δίκτυα; «Ενωθήκαμε, συνδεθήκαμε, για να πάμε μπροστά σαν ανθρώπινο είδος. Και πίσω από αυτήν την ανεπαίσθητη - πολλές φορές προσπάθεια κρύβονται εν μέρει τα γονίδιά μας, που μας ωθούν να υφαίνουμε τον απέραντο κοινωνικό μας ιστό για να μεταδώσουμε τις ευχάριστες πληροφορίες, τις πρωτότυπες ιδέες μας, τις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή μας. Και κρατιόμαστε ενωμένοι, ακόμα κι αν ο εαυτός μας μπορεί να βρεθεί σε μεγάλους κινδύνους όταν αναγκάζεται να συνυπάρχει με τόσους ανθρώπους. Είναι αλήθεια ότι από τη στιγμή που γινόμαστε μέρος σε ένα κοινωνικό δίκτυο, βρισκόμαστε στο έλεος απειλών. Η συνύπαρξη με τόσους ανθρώπους απειλεί την υγεία μας καθώς μπορεί να κολλήσουμε κάποια ασθένεια. Απειλεί ενδεχομένως την ίδια μας τη ζωή καθώς μπορεί να πέσουμε θύματα βίας. Όμως, επειδή την ίδια στιγμή στο ίδιο κοινωνικό δίκτυο γινόμαστε μέτοχοι των καλών πραγμάτων που επίσης κυκλοφορούν, αυτό που κερδίζουμε είναι πολύ σημαντικότερο από το τίμημα». Το διακύβευμα επομένως είναι η ίδια μας η εξέλιξη.

Υπάρχουν "σημάδια" στον κόσμο;

2010-09-29T12:45:00.000+03:00

Το τηλέφωνο που χτυπάει και είναι κάποιος που σκεφτόσουν μόλις δύο λεπτά πριν. Το έντονο προαίσθημα που σε προειδοποιεί πριν από τον κίνδυνο. Τα πνεύματα (μικρά ή μεγάλα, δεν μας νοιάζει που συναντώνται, ανοίγοντας το ίδιο θέμα την ίδια χρονική στιγμή. Το όνειρο που είδες χθες βράδυ και βγήκε αληθινό σήμερα. Η διαίσθηση για κάτι. Μια πινακίδα που είδες τυχαία και σου έδωσε την αναπάντεχη απάντηση σε κάτι που σε απασχολούσε. Ένα όραμα, μια παρένθεση στη χρονική ροή, που είδες ξύπνιος μέρα μεσημέρι.

Έγινα μάρτυρας μιας τέτοιας ιστορίας ξανά πρόσφατα, συγκεκριμένα την περασμένη Παρασκευή τα ξημερώματα. Γύρω στις 4 η ώρα ξύπνησα από μια απροσδιόριστη ανησυχία και πήγα στο σαλόνι να ακούσω λίγη μουσική για να ηρεμήσω. Κανένα εικοσάλεπτο αργότερα ήρθε και ο άντρας μου. "Είδα εφιάλτη", μου είπε. "Είχαν μπει κλέφτες στο σπίτι μας, κρατούσαν όπλο κι εμείς ήμασταν μέσα".

Την επόμενη μέρα μας πήρε ο θείος μου τηλέφωνο για να μας πει πως τα ξημερώματα, γύρω στις 4+, μπήκαν κλέφτες στο εξοχικό του, στο οποίο βρισκόταν κι ο ίδιος, και μάλιστα ο ένας ήταν ένοπλος. Περιττό να σας πω ότι τον κατέκλεψαν τον άνθρωπο, πέρα από ταυτότητες, κάρτες και μετρητά, του πήραν μέχρι και το αυτοκίνητο!

Μου φάνηκε πραγματικά απίστευτο το πώς συνδεόμαστε μεταξύ μας οι άνθρωποι και πώς είναι δυνατό να λαμβάνουμε τέτοιου είδους προειδοποιήσεις. Σας έχει συμβεί κάτι παρόμοιο ποτέ; Πιστεύετε ότι είναι δυνατόν να υπάρξουν "σημάδια";

Καταδικασμένοι να είμαστε ελεύθεροι

2010-09-27T08:05:00.003+03:00

“…Είμαστε μόνοι, ασυγχώρητα μόνοι. Αυτό εκφράζω λέγοντας πως ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος. Καταδικασμένος γιατί δεν έπλασε μόνος του τον εαυτό του κι ωστόσο ταυτόχρονα ελεύθερος γιατί από τη στιγμή που βρέθηκε στον κόσμο είναι υπεύθυνος για ό,τι κάνει… Καμιά γενική ηθική δεν μπορεί να υποδείξει τι πρέπει να γίνει: δεν υπάρχουν “σημάδια” στον κόσμο”.

Jean Paul Sartre

Ο άνθρωπος έρχεται στον κόσμο σαν παρουσία πρώτα, στησ υνέχεια αντικρίζει τον ίδιο του τον εαυτό και ό,τι υπάρχει γύρω κι ύστερα συλλογιέται και τους δίνει κάποιο νόημα. Στην αρχή είναι τίποτα, μηδέν και στο τέλος είναι αυτό που ο ίδιος έκανε τον εαυτό του. Στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στην αρχή και στο τέλος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος: καταδικασμένος να μη μπορεί να γνωρίσει στιγμές ησυχίας και αδράνειας.

Όμως, τελικά, ο άνθρωπος είναι ελεύθερος; Μπορεί να ξεφύγει από τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος που κυριαρχεί στη φύση; Είναι κύριος της ζωής του; Ο Θεός ή κάποια άλλη Δύναμη επενεργούν στον ρουν της ζωής του προκαλώντας ανατροπές ή, αντίθετα. κομίζοντας Χάρη;

Και, τέλος, είναι δυνατόν να καταλάβει κανείς “τι πρέπει να γίνει”; Υπάρχουν “σημάδια” στον κόσμο;

Γνώση

2010-09-21T08:24:00.001+03:00

ΕΝ ΟΙΔΑ ΟΤΙ ΟΥΔΕΝ ΟΙΔΑ...

Γνώση είναι η λογικά επεξεργασμένη εικόνα που σχηματίζουμε για τα πράγματα, η οποία συνοδεύεται από τη βεβαιότητα ότι είναι αντικειμενική. Επομένως η γνώση συναρτάται με την αλήθεια, η οποία αποτελεί το κριτήριο που τη διαφοροποιεί από την απλή γνώμη.

Η γνώση βλασταίνει από την ανάγκη (την ανάγκη μας να κατανοήσουμε την πραγματικότητα γύρω μας και τον εαυτό μας) και την απορία ή την έκπληξη που νιώθουμε καθώς παρατηρούμε, αναλύουμε και συσχετίζουμε τα φαινόμενα των οποίων γινόμαστε μάρτυρες.

Ένα βασικό ζήτημα που συνδέεται με τη γνώση είναι αυτό της πηγής της. Για κάποιους, πηγή της γνώσης είναι η νόηση (ο λόγος), για άλλους οι αισθήσεις, ενώ άλλοι μιλούν για ενορατική γνώση, δηλ. τη γνώση που πηγάζει από τη διαίσθηση ή σχετίζεται με τη θεωρούμενη «εξ αποκαλύψεως» αλήθεια.

Ποια είναι τα όρια της γνώσης; Τα όρια της εμπειρίας, υποστηρίζουν ορισμένοι, ενώ άλλοι λένε ότι δεν υπάρχουν όρια. Άλλοι, πιο αγνωστικιστές, θεωρούν ότι δεν υφίσταται καν πραγματική γνώση αφού η μόνη εποπτεία που μας επιτρέπεται είναι εκείνη των φαινομένων (ο κόσμος όπως μας φαίνεται) και ότι τα πράγματα αυτά καθαυτά (η αυθεντική ουσία τους δηλαδή) παραμένουν άγνωστα εσαεί.

Τέλος, υπάρχει το ζήτημα του κύρους ή της αξίας της γνώσης. Δεν μπορεί παρά κάθε γνώση να είναι γνώση κατά συνθήκη, ένα συνειδητό και σκόπιμο/απαραίτητο ψέμα. Κάθε συλλογισμός ξεκινά με μια παραδοχή, την οποία πρέπει κανείς να αποδείξει κάνοντας έναν άλλον συλλογισμό κ.ο.κ. στο άπειρο. Όμως αν εξακολουθούσαμε αυτή τη διαδικασία στο άπειρο, δεν θα είχαμε καθόλου γνώση. Αυτό ακριβώς εννοούσαν οι Στωικοί όταν έλεγαν πως κάθε γνώση είναι σχετική γιατί κάθε απόδειξη προχωράει στο άπειρο («εις άπειρον εκβάλλει») και ότι κάπου πρέπει να σταθούμε («ανάγκη στήναι»). Είναι ανάγκη λοιπόν να υπάρχουν κάποιες θεμελιακές γνώσεις που να παραδεχόμαστε ως σωστές, ασφαλισμένες και δικαιολογημένες (π.χ. τις διαπιστώσεις των αισθήσεων: ότι το πληκτρολόγιο είναι μαύρο, όπως και τα γράμματα στην οθόνη κλπ), στην ουσία τους όμως είναι απλά παραδοχές.*

Η γνώση στις μέρες μας θεωρείται συνώνυμο της δύναμης. Ένας καινοφανής τομέας είναι η διαχείριση της γνώσης (knowledge management), ενώ καινοφενές είναι επίσης και το φαινόμενο “learn to learn” (η μάθηση για τη μάθηση και όχι για τη χρησιμότητά της). Ένας σχετικά νεόκοπος όρος είναι η «κοινωνία της γνώσης», το σταυροδρόμι της επιστήμης και της κοινωνίας, το οποίο θεωρείται χαρακτηριστικό προόδου. Αν όντως είναι, είναι άλλο θέμα.

* Επ’ αυτού, ο Καντ υποστηρίζει ότι ο νους δεν δέχεται παθητικά τις εντυπώσεις από τον εξωτερικό κόσμο παρά δουλεύει ενεργητικά πάνω σ’ αυτές. Αυτός επιβάλλει τους τύπους του στην πραγματικότητα, δηλ. τον χώρο, τον χρόνο, την ουσία κλπ. Τίποτα δεν γίνεται αντιληπτό αν δεν χυθεί στους συγκεκριμένους αυτούς εποπτικούς τύπους, αν δεν πάρει τη μορφή του χώρου και του χρόνου, αν δεν συμμορφωθεί με τις κατηγορίες, δηλ. με την έννοια της ουσίας, της αιτίας κλπ. Τα προεμπειρικά στοιχεία είναι άδεια δοχεία που μέσα τους χύνονται οι εντυπώσεις και παίρνουν την ορισμένη τους μορφή, γίνονται δηλ. εμπειρίες. Η συνείδησή μας, επομένως, ουσιαστικά χτίζει τον κόσμο με συγκεκριμένο τρόπο.

Ψυχή

2010-09-14T11:16:00.001+03:00

Πολυσυζητημένη και πολυχρησιμοποιημένη, η έννοια της ψυχής έχει γίνει λίγο καραμέλα στις μέρες μας, ιδίως στο πλαίσιο της μετενσάρκωσης. Με την έννοια της ψυχής έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα τόσο η φιλοσοφία όσο και η θεολογία ήδη από την αρχαιότητα – ίσως γι’ αυτό υπάρχουν εκατοντάδες διαφορετικοί ορισμοί της. Η ψυχή έχει επίσης συνδεθεί με την αθανασία, μια και πιστεύεται ότι είναι η μοναδική συνιστώσα που επιβιώνει του θανάτου του σώματος. Σε σχέση δε με το τελευταίο, άλλοι θεωρούν ότι είναι ο ναός και άλλοι η φυλακή της.

Από πλευράς ετυμολογίας, η λέξη “ψυχή” προέρχεται από το αρχαιοελληνικό “ψύχω”, που σήμαινε “πνέω”. Η αντίστοιχη αγγλική λέξη “soul” συνδέεται από μελετητές με τη λέξη “sea”, αντανακλώντας την πίστη των γερμανικών φύλων ότι οι ψυχές γεννιούνται κι επιστρέφουν στο βυθό της θάλασσας.

Όσο για μένα, οφείλω να ομολογήσω ότι παλιά πίστευα περισσότερο στην ύπαρξή της. Δεν είμαι σίγουρη πλέον ότι υπάρχει όφελος σε μια τέτοια πεποίθηση – αντίθετα, το να πιστεύει κανείς στην ψυχή μπορεί να τον οδηγήσει σε πλάνη. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι μιλούν για την ψυχή και τη μετενσάρκωση σα να πρόκειται να επιβιώσει η προσωπικότητά τους: μεγάλη πλάνη. Ψυχή και προσωπικότητα δεν είναι το ίδιο. Εάν υπάρχει, η ψυχή είναι το υπόστρωμα, η επιφάνεια όπου τα συστατικά της προσωπικότητας (οι σκέψεις, τα αισθήματα και τα συναισθήματα) πέφτουν απαλά πάνω της ή, αντίθετα, χαράζονται βίαια. Είναι το σύνολο, το τελικό αποτέλεσμα των προτερημάτων κι ελαττωμάτων, της ηθικής, του κανόνα συμπεριφοράς κλπ. Είναι αυτό που συγκρατεί το “διά ταύτα” της ζωής μας.

Έπειτα υπάρχουν κι άλλες ερωτήσεις: Ψυχή έχουν μόνο οι άνθρωποι; Τι γίνεται με τα φυτά, τα ζώα, τα ορυκτά; Πρέπει να θεωρήσουμε την ανιμιστική άποψη εντελώς ανεδαφική ή όχι;

Ποια είναι η γνώμη σας;

Αλήθεια

2010-08-31T01:26:00.000+03:00

Οι περισσότεροι από εμάς πιστεύουμε ότι όσα βλέπουμε, ακούμε, αγγίζουμε, γευόμαστε ή μυρίζουμε συνιστούν την “αντικειμενική αλήθεια”. Γεγονός όμως είναι ότι σπανίως συμφωνούμε μεταξύ μας εμείς οι άνθρωποι για κάποιο από τα πράγματα που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας, πράγμα που σημαίνει ότι η αλήθεια είναι υποκειμενικό ζήτημα. Για παράδειγμα, καθένας αντιλαμβάνεται διαφορετικά τα χρώματα. Κάτι που για μένα είναι μπλε, μπορεί για κάποιον άλλον να πρασινίζει και για έναν τρίτο να είναι σχεδόν μαύρο. Αντίθετα, το μόνο στο οποίο συμφωνούμε τελικά είναι η αφαίρεση ή η ιδέα που έχουμε σχηματίσει για τα πράγματα. Ας το δούμε με ένα ακόμη παράδειγμα.

Ας υποθέσουμε ότι ο libero, η Μένια κι εγώ καθόμαστε γύρω από ένα τραπέζι. Πάνω στο τραπέζι βρίσκεται ένας κύβος. Εγώ βλέπω ότι ο κύβος είναι μπλε, η Μένια θεωρεί ότι πρασινίζει και ο libero επιμένει ότι είναι σχεδόν μαύρος. Δεν θα μπορέσουμε ποτέ να συμφωνήσουμε τι χρώμα έχει. Θα είμαστε όμως και οι τρεις σίγουροι ότι αυτό που βλέπουμε είναι ένας κύβος. Πώς είμαστε σίγουροι, αφού δεν βλέπουμε όλες του τις πλευρές και καθένας από μας τον βλέπει από διαφορετική οπτική γωνία; Επειδή η φαντασία μας συμπληρώνει τις πλευρές που λείπουν και η μνήμη ταυτίζει την ανασυντεθειμένη εικόνα με την εικόνα ενός κύβου και διαπιστώνει πως συμφωνούν.

Κατ' αυτόν τον τρόπο δομείται η “αντικειμενική αλήθεια”.

Ρίζες

2010-08-12T09:41:00.003+03:00

Ο μικρός πρίγκηπας διέσχισε την έρημο και δεν συνάντησε παρά ένα λουλούδι. Ένα λουλούδι με τρία πέταλα, μια υποψία λουλουδιού…
- Καλημέρα, είπε ο μικρός πρίγκηπας.
- Καλημέρα, είπε το λουλούδι.
- Πού είναι οι άνθρωποι; Ρώτησε ευγενικά ο μικρός πρίγκηπας.
Το λουλούδι είχε δει, κάποτε, να περνά ένα καραβάνι.
- Οι άνθρωποι; Νομίζω ότι υπάρχουν έξι ή εφτά. Τους είδα, πάνε χρόνια. Μα κανείς δεν ξέρει ποτέ πού να τους βρει. Ο άνεμος τους οδηγεί. Δεν έχουν ρίζες κι αυτό τους ενοχλεί πολύ.
- Αντίο, είπε ο μικρός πρίγκηπας.
- Αντίο, είπε το λουλούδι.

Όταν ήμουν μικρή, ο παππούς μου μού έλεγε ιστορίες από τη Σμύρνη όπου είχε πολεμήσει υπηρετώντας τη Μεγάλη Ιδέα. Υπήρχαν εκεί πολλοί Έλληνες που όμως ήταν τουρκόφωνοι. Τι τους διαφοροποιούσε από τους Τούρκους; Η θρησκεία. Άλλοτε μου έλεγε ιστορίες από την εποχή που ζούσαν στην Κρήτη αρμονικά Έλληνες, Τούρκοι κι Εβραίοι. Όλοι θεωρούσαν τους εαυτούς τους Κρητικούς. Τους χώριζε η θρησκεία και τους ένωνε η γλώσσα.

Τελικά οι άνθρωποι έχουν ρίζες. Μόνο που κάποτε τους ενώνουν και κάποτε τους χωρίζουν.

Μοιραία σύγκρουση*

2010-08-03T09:43:00.003+03:00

Νύχτα, ο δρόμος βρεγμένος. Τα φώτα φτωχά, δεν φωτίζουν επαρκώς το οδόστρωμα. Τα χέρια στο τιμόνι, τα πόδια στα πεντάλ, η προσοχή τεταμένη. Ο οδηγός πατάει τώρα ακόμη περισσότερο το γκάζι. Τα φώτα των αυτοκινήτων απ' το αντίθετο ρεύμα τον τυφλώνουν στιγμιαία, προτού εκτοξευθούν πίσω του σαν φλεγόμενα βλήματα. Τα δέντρα στο πλάι του επαρχιακού δρόμου φεύγουν πίσω του κυνηγημένα. Μια αίσθηση παντοδυναμίας τον πλημμυρίζει: είναι ο αρχηγός της κούρσας, ο νικητής.

Όμως, παρά τη φαινομενική άνεσή του, ο οδηγός αρχίζει ξαφνικά να ιδρώνει. Η κατάστασή του επιδεινώνεται ραγδαία. Ο ιδρώτας κατεβαίνει τώρα την πλάτη του, οι κινήσεις γίνονται σπασμωδικές, η όραση θολώνει. Το στροφόμετρο τρελαίνεται, το πόδι έχει κολλήσει στο γκάζι. Η πίεση γίνεται αφόρητη.

Ο οδηγός βρίσκεται κάτω από το ρολόι μου, κάπου βαθιά μες στη φλέβα. Ναι, ο οδηγός βρίσκεται κάτω από το ρολόι μου, αυτό είναι το πρόβλημα. Προσπαθώ συνέχεια να του δώσω οδηγίες, αλλά εκείνος δεν με ακούει ποτέ. Κι αν με ακούει, δεν με υπακούει. Το σώμα μου κινείται παρά τη θέλησή μου – ατονεί, γίνεται δύσκαμπτο, τρεμουλιάζει ή παραδίδεται σε σπασμούς τις πιο ακατάλληλες στιγμές. Έχει τη δική του ζωή, τη δική του μνήμη, τις δικές του προτιμήσεις. Υποτίθεται πως είναι δικό μου – φαίνεται όμως πως δεν το ξέρει. Πιστεύει πως ανήκει σ' αυτόν τον ξένο οδηγό, τον κύριο Πάρκινσον. Αυτός είναι πίσω από το τιμόνι. Και δεν θα 'ταν τόσο άσχημα, αν δεν του άρεσε να πίνει. Θα ήταν ίσως απλά ένα άλλοθι. Όμως έτσι που πίνει, φοβάμαι πως σε κάποια στροφή του δρόμου δεν θα καταφέρει να αποφύγει τη σύγκρουση. Μια σύγκρουση και για τους δυο μας μοιραία.-

* Τροποποίηση του μίνι-διηγήματος ή διηγήματος μπονζάι που υπέβαλα για δημοσίευση στο λογοτεχνικό περιοδικό "Πλανόδιον" αλλά δεν προκρίθηκε...

Βενζίνη τέλος!

2010-07-28T12:31:00.002+03:00

Ήθελα να γράψω κάτι πολύ ευφυές, αλλά ταυτόχρονα ελαφρύ, μην το βαρύνω καλοκαιριάτικα το πράγμα. Μόνο που… δεν μου έρχεται τίποτα! Μάλλον έχω αφήσει το μυαλό μου στην τσάντα θαλάσσης, μαζί με το μαγιώ μου. Υπομονή, φίλοι μου! Θα τα πούμε σύντομα. Τις θερμές ευχαριστίες μου και τις ευχές μου για ξεκούραση σε όλους!

Αλήθεια, πώς σας φαίνεται η νέα εμφάνιση του blog?

ΥΓ. Επειδή ξέρω ότι κάποιοι παρακολουθούν και το αγγλικό κομμάτι, θέλω να διευκρινίσω ότι πολλές φορές τα δύο δεν συμβαδίζουν. Για παράδειγμα, σήμερα ανέβασα μια ανάρτηση στα αγγλικά με αφορμή κάποια συζήτηση που είχα σε ένα άλλο blog. Η ανάρτηση δεν είχε νόημα να μεταφραστεί στα ελληνικά, μια και αυτά που έγραψα εκεί τά ‘χω ξαναπεί εδώ με άλλα λόγια. Επίσης, στο αγγλικό κομμάτι πραγματεύομαι πιο «βασικά» ας το πούμε θέματα, τα οποία μου φαίνεται κάπως χαζό να συζητήσω εδώ, που έχουμε πέσει στα πιο βαριά ήδη από καιρό. Θα το ξανασκεφτώ βέβαια και θα δούμε!

EQ τεστ!

2010-07-16T10:17:00.000+03:00

Θα σας αφήσω (…ήσυχους :D) για μία εβδομάδα, παράλληλα όμως θα σας αφήσω κι ένα τεστ, το οποίο υποτίθεται ότι μετράει το EQ, δηλ. τη συναισθηματική νοημοσύνη:

Είναι μια γυναίκα κι ένας άντρας που αγαπιούνται αλλά ζουν σε δύο διαφορετικά νησιά. Στο νησί που ζει ο άντρας, ζει μαζί του κι ένας άγριος. Η γυναίκα ψάχνει να βρει τρόπο για να πάει στο νησί που ζει ο άντρας τον οποίο αγαπάει και ο μόνος τρόπος που υπάρχει είναι μια βάρκα. Όμως ο βαρκάρης της λέει ότι, για να τη μεταφέρει, πρέπει εκείνη να βγάλει όλα τα ρούχα της και να μπει στη βάρκα γυμνή. Η γυναίκα προβληματίζεται με την απαίτηση του βαρκάρη και πάει να συμβουλευτεί τον σοφό του νησιού (της). Ο σοφός της λέει: «κάνε ό,τι προστάζει η καρδιά σου». Η γυναίκα, αφού το σκέφτεται, βγάζει τα ρούχα της και μπαίνει γυμνή στη βάρκα. Ο βαρκάρης τηρεί τη συμφωνία και τη μεταφέρει στο νησί που ζει ο αγαπημένος της. Μόλις όμως εκείνη φτάνει στο νησί συναντάει πρώτα τον άγριο που, μόλις τη βλέπει, ορμάει πάνω της και τη βιάζει. Πάνω στην ώρα έρχεται και ο άντρας περί ου ο λόγος και, βλέποντας την αγαπημένη του να συνουσιάζεται με τον άγριο, τη φτύνει στα μούτρα και τη χωρίζει.

Ποιος απ’ όλους ευθύνεται περισσότερο για το αποτέλεσμα;

Οι απαντήσεις τη Δευτέρα 26 Ιουλίου. Καλά να περνάτε ως τότε!

Ανορθογραφίας εγκώμιον

2010-07-11T00:28:00.006+03:00

Ε, τι να πω τώρα...
τα λόγια είναι περιττά! :D

Να υποθέσουμε ότι ο κειμενογράφος κοιμόταν;

Τύχη αγαθή

2010-06-30T14:21:00.001+03:00

Έτσι έγραφε το πτυχίο που στόλιζε τον τοίχο στο ιατρείο που επισκέφθηκα εχθές. Τύχη αγαθή, τύχη ξύμφορος… Πού να βρεθεί όμως αυτές τις μέρες;

Πήρα άδεια και βγήκα λίγο από το γραφείο μου σήμερα για να κάνω μερικά απαραίτητα ψώνια. Ανάμεσα σε αυτά και τα «Παιχνίδια Ορθογραφίας» της Έμμυς Καλτσίκη, απαραίτητο παιχνιδιάρικο βοήθημα για τους μικρούς μαθητές. Για να πάω στο βιβλιοπωλείο του Κέδρου στη Στοά του Βιβλίου, έπρεπε να περάσω μπροστά από την καμμένη MARFIN στη Σταδίου. Μπροστά της σωροί τα λουλούδια που είχαν πια ξεραθεί – εξακολουθούσαν όμως να σκορπίζουν ένα λεπτό άρωμα που υπερνικούσε τη μπόχα των καυσαερίων. Και, ανάμεσα στα λουλούδια, αρκουδάκια για το μωρό που του απαγόρευσαν να γεννηθεί. Ήταν ένας μικρός κόσμος θλίψης και τρυφερότητας που βρισκόταν μέσα αλλά πέρα από τον άλλον, τον κανονικό, με την κίνηση και τον συνωστισμό, τα κλάξον, τις βρισιές και το στρες.

Παρακάτω, δυο σακάτηδες καθισμένοι αντικριστά ζητούσαν ελεημοσύνη. Μία σικ κυρία με τακούνια και μοδάτη τσάντα με σκούντηξε προσπερνώντας με ενώ μιλούσε έντονα στο κινητό της για το ασφαλιστικό. Η ζωή, ως συνήθως: εικόνες δίπλα σε άλλες εικόνες, όλες στριμωγμένες μεταξύ τους… μπορεί να φαίνονται διαφορετικές όμως τις διαπερνά όλες μια πανταχού παρούσα αίσθηση αδιεξόδου και ανημπόριας, καθώς η γενιά μας παρακολουθεί να γράφεται ιστορία. Λένε πως εχθές ξεπέρασαν τις 200.000 οι συμμετέχοντες στην πορεία. Ε, και; Όπως και για αρκετά άλλα πράγματα, έχω χάσει κάθε ελπίδα. Ναι, ναι είμαι ίσως ρίψασπις, ηττοπαθής, ειλικρινά όμως νιώθω στριμωγμένη στη γωνία και περιορισμένη στο ρόλο του παρατηρητή, να φοβάμαι «όλα αυτά που θα γίνουν για μένα χωρίς εμένα».

Σε τέτοιο βαθμό που το πτυχίο που ευχόταν «τύχη αγαθή» από τον τοίχο απέναντί μου εχθές το απόγευμα, να αρχίσει σήμερα να μου φαίνεται πραγματικά σαν αστείο...

Το θερινό ηλιοστάσιο

2010-06-21T12:55:00.002+03:00

Είναι σήμερα. Γιορτάζεται σε όλη την γηραιά ήπειρο, από την Ισπανία με την Cremá Foguera έως το Στόουνχετζ και τη Βόρεια Ευρώπη (πώς να μη γιορτάζουν οι άνθρωποι το ότι βλέπουν επιτέλους ΠΟΛΥ ήλιο;!!). Από κανέναν ευρωπαϊκό εορτασμό δεν λείπουν οι φωτιές – ούτε από τον ελληνικό.

Εμείς βέβαια το γιορτάζουμε με μικρή καθυστέρηση, στις 24 Ιουνίου, με την ευκαιρία του «γενεθλίου του Προδρόμου», κοινώς του αι-Γιαννιού του Κλήδονα (ή Ριγανά ή Ριγολόγου ή Λαμπαδιάρη ή Λαμπροφόρου ή Φανιστή ή Λιοτροπιού…) με τις περιώνυμες φωτιές και το πήδημά τους. Είναι βέβαιο πως αυτού του είδους ο εορτασμός προέρχεται από παγανιστικά έθιμα, τα οποία η χριστιανική παράδοση αδειοδότησε, με το πρόσχημα πως ο άγιος Ιωάννης ο βαπτιστής, ο οποίος ζούσε στην έρημο, έκαιγε την εποχή αυτή τα αγριόχορτα στα έλη για να μην πηγαίνουν τα κουνούπια και γεννούν τα αυγά τους.

Η λέξη Κλήδων από την οποία προέρχεται η επωνυμία Κλήδονας είναι ιωνική και παραπέμπει σε ένα είδος μαντικής. Γι’ αυτό ίσως τη μέρα αυτή σε παλιότερες εποχές τα κορίτσια έπιναν το αμίλητο νερό στο οποίο είχαν ρίξει το «ριζικάρικο», κάποιο δικό τους αντικείμενο δηλαδή, με την ευχή να πάρουν καλό ριζικό. Η γιαγιά μου πάντως έριχνε πάντα ένα κλειδί στη μπουγάδα αυτή τη μέρα του «Κλειδώνου», για να μη γεμίσουν τα ρούχα τρύπες, όπως έλεγε, και ήταν πολύ αυστηρή να μη φάει κανείς μας λάδι – είχε δει λέει κάποιον που έφαγε πασχαλινό κι έπεσε βαριά άρρωστος μετά. Στα Χανιά τη μέρα εκείνη πήγαιναν για προσκύνημα σε μια σπηλιά που ήταν γεμάτη λάσπη αλλά – ω, του θαύματος – κανένας προσκυνητής δεν λερωνόταν ποτέ.

Δεν ξέρω για σας, αλλά εμείς κάθε χρόνο ανάβουμε μια μικρή φωτιά στην αυλή με το πρόσχημα ότι πρέπει να κάψουμε τον Μάη. Φυσικά πρέπει να δείξουμε μετά και στα παιδιά μας το έθιμο του πώς πηδάμε από πάνω της, έτσι δεν είναι;

Αγάπη (2ο μέρος)

2010-06-18T12:46:00.000+03:00

β. Το ότι κατεβάζουμε τις άμυνές μας. Το θέμα αυτό έχει συζητηθεί αρκετές φορές στο μπλογκ με διαφορετικά λόγια. Είναι το «επιτρέπω στην καρδιά μου να πληγώνεται». Στο πλαίσιο μιας ερωτικής σχέσης, μπορούμε με λίγη ενδοσκόπηση να διαπιστώσουμε ότι το να κατεβάζουμε τις άμυνες είναι ευεργετικό κυρίως για μας τους ίδιους, δηλ. τα οφέλη τα καρπωνόμαστε σε προσωπικό επίπεδο και όχι τόσο στο επίπεδο της αλληλεπίδρασης με το άλλο άτομο, όπως συνήθως πιστεύεται.

γ. Το ότι ο ερωτισμός μας επικεντρώνεται κάπου. Ο ερωτισμός μας είναι δικός μας. Υποτίθεται ότι, πάντα στο πλαίσιο μιας ερωτικής σχέσης, εξυπηρετεί το σκοπό του να ενώνει δύο ανθρώπους, όμως από μόνος του –ας είμαστε ειλικρινής- δεν τα καταφέρνει. Είναι οι πολιτισμικές μας καταβολές που το κάνουν και όχι ο ερωτισμός μας.

Επομένως, η «αγάπη» είναι περισσότερο εσωτερική διαδικασία – εκπορεύεται και επιστρέφει στον εαυτό. Μολονότι υποτίθεται πως το αντικείμενο του πόθου μας είναι που μπαίνει στο επίκεντρο της προσοχής μας, εντέλει αποδεικνύεται πως απ’ την αρχή ήταν πάντα ο εαυτός μας.

Η «πραγματική αγάπη» σε σχέση με έναν άλλον άνθρωπο είναι το σημείο στο οποίο τον δεχόμαστε να είναι όπως είναι και του επιτρέπουμε να είναι έτσι. Είναι το σημείο στο οποίο αντιλαμβανόμαστε ότι μπορούμε πραγματικά να κάνουμε κάτι τέτοιο. Είναι το σημείο συμφιλίωσης με τον εαυτό μας πρώτα απ’ όλα - και ένα σημείο εσωτερικής δύναμης.

Αγάπη

2010-06-09T11:38:00.000+03:00

Η (συνεχιζόμενη) συζήτηση για την επικοινωνία αποτέλεσε το έναυσμα να σκεφτώ λίγο περισσότερο την έννοια της ερωτικής αγάπης. Τι είναι αγάπη λοιπόν; Για να δούμε.

Όταν λέμε «σ’ αγαπώ» σε κάποιον, εννοούμε ότι νιώθουμε τη χημεία που υπάρχει μεταξύ μας, βασικά και αμοιβαία συστατικά της οποίας είναι η αποδοχή και ο θαυμασμός. Εννοούμε επίσης ότι χαμηλώνουμε τις άμυνές μας σε μεγάλο βαθμό, πράγμα που του/της επιτρέπει ακόμη και να μας πληγώσει. Εννοούμε πως ο ερωτισμός μας επικεντρώνεται και διοχετεύεται σε αυτόν/-ήν. Παράλληλα, αναδύονται μέσα μας τάσεις προστασίας και φροντίδας του/της παρόμοιες με αυτές που νιώθουν οι γονείς για τα παιδιά τους. Αναφέρεται επίσης μια ανεξήγητη σύνδεση με αυτόν τον άνθρωπο σε βαθύτερο/ψυχικό επίπεδο. Νομίζω ότι εν πολλοίς αυτό είναι το πακέτο. Ας δούμε τώρα τα επιμέρους συστατικά ένα-ένα.

α. Το (μεγάλο) ζήτημα της χημείας. Η χημεία που υφίσταται μεταξύ δύο ανθρώπων κατά μερικούς μπορεί να οδηγήσει - ενώ κατ’ άλλους οφείλεται - σε μια ανεξήγητη και βαθιά ψυχική σύνδεση. Το να οδηγήσει η χημεία στη σύνδεση είναι νομίζω φυσική διαδικασία. Το αντίθετο, το η χημεία να οφείλεται σε ψυχική σύνδεση, δεν είναι κατά τη γνώμη μου κάτι περισσότερο από εσωτερική προβολή: πείθουμε δηλ. τους εαυτούς μας ότι αυτό που μας συμβαίνει είναι τρόπον τινά μοιραίο – άρα και αναπόφευκτο.

Οι δαρβινιστές λένε πως πρόκειται για την αμοιβαία αναγνώριση ότι η μίξη των γονιδίων του πρώτου με τα γονίδια του δεύτερου θα υποβοηθήσει την εξέλιξη του είδους. Κάποιοι εσωτεριστές την αποδίδουν στο κάρμα και το νόμο της ανταποδοτικότητας, άλλοι – πιο σοβαροί κατά τη γνώμη μου – την αποδίδουν σε μια πανταχού παρούσα ευφυΐα που αναγνωρίζει τη στιγμή της συνάντησής τους πως αυτοί οι δύο άνθρωποι μπορούν να «μάθουν» ο ένας από τον άλλον.

Το ότι ο απώτερος στόχος μιας τέτοιου είδους σχέσης είναι μαθησιακός είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο μπορούμε να δούμε ότι η έννοια της αγάπης δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια αμιγώς εσωτερική διαδικασία που ξεκινάει κι επιστρέφει στο εγώ – το τι παραδίδεται στο εσύ γίνεται ξαφνικά δευτερεύον.

(Έπεται συνέχεια…)

Επικοινωνία

2010-06-07T12:13:00.000+03:00

Όχι, δεν θα γράψω για το είδος της επικοινωνίας που φέρεται ότι «παίρνει» κάποιος που κάνει τσάνελινγκ. :D Θα γράψω για την επικοινωνία όπως συμβαίνει στα μπλογκ.

Εμείς οι Έλληνες σίγουρα είμαστε «παιδιά του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη», όπως τραγουδούσε η Γαρμπή στη Eurovision κάποτε. Νιώθουμε συνέχεια την ανάγκη να εκφράσουμε γνώμη και άποψη (έστω κι αν τις περισσότερες φορές στο πόδι κι εκ του προχείρου). Συχνά μάλιστα προβάλλεται το αίτημα η γνώμη να μην περιέχει προσωπικούς τόνους ή συναίσθημα – αντίθετα, να γίνεται μια όσο το δυνατόν απαλλαγμένη από συναισθήματα διερεύνηση των ιδεών.

Μολονότι είμαι από τους ανθρώπους που γράφουν ποστ με διάθεση συζήτησής τους, πάντοτε χαίρομαι ιδιαίτερα να βλέπω φίλους όπως η Ευθυμία ή η S να γράφουν απλά μια «καλημέρα». Και χαίρομαι επίσης να βλέπω μπλογκς στο Opera, όπου συνήθως συχνάζω, στα οποία μπορεί μεν να συζητούνται ενδιαφέροντα πράγματα, αλλά τα σχόλια γίνονται σε προσωπική κατά κανόνα βάση και είναι συχνά άσχετα με το εν συζητήσει θέμα.

Πιστεύω ότι, σε όλα τα μπλογκ, τόσο αυτοί που συντάσσουν αναρτήσεις όσο και αυτοί που σχολιάζουν γράφουν επειδή επιζητούν την επικοινωνία – ότι δηλαδή αυτός είναι ο βασικός λόγος που γράφουν: το «πίσω από τις λέξεις κι ανάμεσα στις γραμμές». Αυτό που μένει λοιπόν «στο τέλος της ημέρας», που λένε και οι Άγγλοι, είναι η επικοινωνία και η ποιότητά της. Που οδηγεί στο τσάι με τη Χουλκ. Στο mail με την Ευθυμία. Στο SMS και τον καφέ με την S. Στην επίσκεψη της Μένιας. Στις παρεξηγήσεις με τον libero. Και ούτω καθεξής…

Μια συζήτηση (η συνέχεια)

2010-05-31T11:42:00.001+03:00

Πιστεύεις ότι έχει σημασία ποιο είναι το άτομο με το οποίο συνδέεται κανείς έτσι βαθιά;

Όχι.

Αρκεί απλά να είναι και οι δύο πρόθυμοι.

Ούτε καν και οι δύο. Ο ένας αρκεί. Ακόμη κι αν πείτε και οι δύο ότι επιθυμείτε τη δέσμευση, καθένας σας θα έχει διαφορετική ιδέα για το τι είναι δέσμευση.

Μιλάς για το να μείνει κανείς στη σχέση, σωστά;

Μιλάω για το να μένει αμετακίνητος.

Εντάξει, αλλά κάθε φορά που φεύγω από μια σχέση, είναι ευεργετικό. Ήταν πολύ καλύτερα που τελείωσε.

Τι ήταν καλύτερο; Εσύ αισθάνθηκες καλύτερα, αυτό ήταν όλο. Όσο λοιπόν χρειάζεσαι ένα καλό συναίσθημα για να μείνεις με κάποιον, όσο το έδαφος είναι τα συναισθήματα και οι σκέψεις, το έδαφος θα αλλάζει κάθε φορά που ο άλλος αγγίξει κάτι μέσα σου. Εάν είναι αυτά τα θεμέλια του σπιτιού, το σπίτι θα καταρρεύσει.

Μερικές φορές ένιωθα στην κοιλιά μου έντονη την επίγνωση ότι έπρεπε να μην είμαι σ’ αυτή τη σχέση. Έμοιαζε με διαίσθηση.

Πού βιώνεις τη διαίσθηση;

Μοιάζει με μασάζ από βαθιά μέσα μου.

Και πού τη βρίσκεις, πού την αναγνωρίζεις; Πού ακούς αυτή τη φωνή;

Στην κοιλιά μου.

Όχι.

Δεν καταλαβαίνω.

Όταν έχεις μια αίσθηση, τι είναι αυτό που την αναγνωρίζει; Την αντιμετωπίζεις πραγματικά ή μήπως την ερμηνεύεις; Υπάρχει μια αίσθηση στο σώμα. Εάν την αντιμετωπίσεις χωρίς ερμηνείες, τι σου λέει; Εάν δεν υπάρξει ερμηνεία και δεν βάλεις ετικέτες, τι σου λέει αυτή η αίσθηση;

Τίποτα.

Ακριβώς. Η αίσθηση δεν μιλάει. Αυτό που ακούς είναι η ερμηνεία που έβαλες στην αίσθηση. Πιστεύεις στην ερμηνεία και κατόπιν φαίνεται σαν αυτή η ερμηνεία να σου λέει κάτι, σύμφωνα με το τι σου αρέσει και τι όχι. Είναι το τι σου αρέσει και τι δεν σου αρέσει που μιλούν.

Η αίσθηση που έχεις στο σώμα σου, αυτήν εδώ τη στιγμή, τώρα, ας τη δούμε για να δούμε ποιος επικοινωνεί με ποιον. Ξανά, αυτή η αίσθηση σου μιλάει όταν δεν την ερμηνεύεις, όταν δεν της δίνεις όνομα;

Δεν μιλάω γι’ αυτό. Μιλάω για διαίσθηση. Υπάρχει διαφορά. Μερικές φορές απλά γνωρίζω κάτι.

Όμως είναι διαίσθηση; Εάν υπήρξε κάποια ψυχολογική διαδικασία πριν από μια απόφαση να φύγεις, τότε ακούς την ερμηνεία των συναισθημάτων σου, την προσπάθεια να πάρεις μια απάντηση για το τι είναι σωστό και τι λάθος. Τώρα δες τις στιγμές που άφησες τον φίλο σου ή τον έκανες να φύγει. Ήταν όλα εντάξει και το άλλο πρωί ξύπνησες ξεκάθαρη, χωρίς άγχος και είπες «Φεύγω»;

Όχι.

Όχι, υπήρχαν συναισθήματα, πολλές σκέψεις, πολύς πόνος, πολλές προβολές. Όλα αυτά συνδυάστηκαν και δεν ήξερες πώς να τα αντιμετωπίσεις. Υπήρχε μεγάλη σύγχυση και ο μόνος τρόπος που ήξερες για να την αποφύγεις ήταν να φύγεις. Άκουσες λες αυτή τη «φωνή». Αλλά δεν υπάρχει φωνή, γιατί τα συναισθήματά μας δεν μας μιλάνε. Εμείς μιλάμε σ’ αυτά. Σε μία σχέση, η επίγνωση δεν χρειάζεται σκέψεις ή συναισθήματα. Σε μια σχέση, η επίγνωση γνωρίζει εάν ζεις ως αλήθεια ή αν υπάρχει κάποιο κόλπο. Το να ζεις ως αλήθεια σημαίνει ότι είσαι πραγματικά πρόθυμος να αντιμετωπίσεις ό,τι αναδύεται μέσα σου. Το κόλπο που μπαίνει στη μέση είναι το να πιστεύεις στις δικαιολογίες και στα συναισθήματα – ότι είναι αληθινά – και να πιστεύεις στις σκέψεις σου. Η ίδια η επίγνωση γνωρίζει εάν φεύγεις επειδή δεν θέλεις να βιώσεις κάποιους μηχανισμούς μέσα σου ή εάν έτσι απλά φεύγεις. Εάν φεύγεις και δεν υπάρχει το παραμικρό μέσα σου, εάν είσαι εντελώς ξεκάθαρη συναισθηματικά με τον φίλο σου – πλήρης, χωρίς να υπάρχουν κατηγόριες, χωρίς πικρία – τότε ξέρεις ότι είναι πράγματι επίγνωση: εκείνη η ήρεμη, μικρή, αμετακίνητη φωνούλα, η απαλλαγμένη από συναισθήματα. Όπου υπάρχει ασυμφωνία, όπου παίρνεις κάποια στάση, εκεί υπάρχει παγίδα. Όταν σκέφτεσαι τους παλιούς σου φίλους, είσαι εντελώς ξεκάθαρη; Σκέφτεσαι ότι έκαναν κάτι λάθος ή ότι έκανες εσύ κάτι λάθος;

Ναι, υπάρχει κάτι τέτοιο.

Αυτό δείχνει ότι δεν αντιμετώπισες κάποιον μηχανισμό. Όχι ότι είναι λάθος που δεν το έκανες, απλώς σε κάθε σχέση, αργά ή γρήγορα, βίωνες τα ίδια. Και ο μηχανισμός θα επιστρέφει ξανά και ξανά, μέχρι να τον αντιμετωπίσεις. Δεν αντιμετώπισες τον μηχανισμό, τον πίστεψες και έφυγες. Εάν μείνεις αμετακίνητη όταν εμφανιστεί το συναίσθημα, μέσα στην τριβή μεταξύ της σαφήνειας να μείνεις αμετακίνητη και της πίεσης να φύγεις, ο άνθρακας γίνεται διαμάντι. Εάν φύγεις όταν εμφανιστεί η πίεση, ο άνθρακας θα παραμείνει άνθρακας. Μόνο και μόνο επειδή το μυαλό μας είναι τόσο έξυπνο και μας κάνει να πιστεύουμε τις ίδιες μας τις δικαιολογίες, φεύγουμε από μια σχέση πιστεύοντας ότι η επόμενη θα είναι καλύτερη.

Μια συζήτηση

2010-05-28T11:49:00.002+03:00

Έχω πολλά ερωτήματα γύρω από τις σχέσεις.

Όπως όλοι μας.

Ένα από τα ερωτήματα είναι: γιατί συχνά νιώθω ότι θέλω να δίνω στους άλλους περισσότερα από αυτά που θέλουν να πάρουν.

Επιζητείς κάτι από τον άλλον;

Ναι.

Επομένως τι είναι αυτό που επιζητείς όταν του δίνεις περισσότερα από αυτά που θέλει;

Θέλω να νιώσω ότι με αγαπούν ή ότι είμαι αποδεκτή.

Και το νιώθεις;

Όχι.

Όχι και στην πραγματικότητα τους χειραγωγείς. Δίνεις για να πάρεις. Κι όταν δεν παίρνεις αυτό που θέλεις, τι γίνεται μετά;

Πρέπει να αντιμετωπίσω τα συναισθήματα που δημιουργούνται μέσα μου.

Και τα αντιμετωπίζεις; Αληθινά; Σίγουρα δημιουργούνται. Αλλά βιώνεις στ’ αλήθεια τα συναισθήματα που δημιουργούνται όταν δεν παίρνεις αυτό που θέλεις;

Όχι πλήρως, γιατί ο ψυχολογικός μηχανισμός συνεχίζεται.

Είσαι διορατική. Ο μηχανισμός θα επαναληφθεί, ό,τι κι αν συμβεί, με όποιους ανθρώπους κι αν βρεθείς. Θα ξανασυμβεί. Ο,τιδήποτε χρειάζεται να αντιμετωπίσεις θα πρέπει να παρουσιαστεί ξανά. Δεν μπορώ να υποσχεθώ τίποτε περισσότερο.

Ευχαριστώ.

Σε κάποιους ανθρώπους αρέσει αυτό, σε άλλους όχι. Στο διάλειμμα μιλούσα με έναν φίλο για το θέμα των σχέσεων και διαπίστωσα ότι έχω περάσει από όλα τα είδη των σχέσεων που είναι αποδεκτά στον πολιτισμό μας, καθώς και από κάποια που δεν είναι και τόσο αποδεκτά. Γάμος, ανοικτή σχέση, κλειστή σχέση, καθόλου σχέση, έγινα καλόγερος, έμεινα μόνος, είχα σχέσεις της μιας βραδιάς. Ίσως υπάρχουν κι άλλα είδη σχέσεων που δεν γνωρίζω, πάντως πέρασα από όλα αυτά. Το τελευταίο είδος από το οποίο πέρασα ήταν αυτό που ήθελα λιγότερο απ’ όλα: να είμαι πλήρως και απόλυτα δεσμευμένος. Στην τωρινή μου σχέση, χίλιες φορές είχα την παρόρμηση να φύγω ή να την κάνω να φύγει. Δεν είμαι μάντης να προβλέψω τι θα γίνει στο μέλλον, αλλά αυτή ακριβώς η δέσμευση άσκησε τόσο μεγάλη πίεση μέσα μου που συνέχεια έβρισκα κάθε πιθανό λόγο για να φύγω ή να την κάνω να φύγει. Όμως κανείς μας δεν έφυγε. Είναι απλά η προθυμία να αντιμετωπίσουμε ο,τιδήποτε προκύψει, να μην μετακινηθούμε. Είναι η επίγνωση της αλήθειας ότι το να φύγεις ή να να ψάξεις για κάποιον άλλον δεν θα σημάνει το τέλος της ανάγκης να αντιμετωπίσεις ο,τιδήποτε χρειάζεται να αντιμετωπίσεις. Κι έτσι αντιμετώπισα πράγματα μέσα μου που δεν θα μπορούσα ούτε καν να ονειρευτώ. Δεν είχα την παραμικρή ιδέα ότι δούλευαν αυτοί οι μηχανισμοί μέσα μου.

Μερικές φορές ήταν κόλαση και για μένα και για κείνη. Έτσι, όταν μιλάμε για σχέσεις – όλων των ειδών τις σχέσεις, ακόμη και φιλικές ή μεταξύ δασκάλου και μαθητή – μόνο λίγοι θα μείνουν μαζί σου μακροπρόθεσμα. Εφόσον παίρνεις αυτό που θέλεις, όλα είναι καλά. Όταν όμως εμφανίζεται κάτι που σε κάνει να νιώθεις άβολα και δεν έχεις τη σαφήνεια που απαιτείται για να μείνεις, είτε φεύγεις είτε υπονομεύεις την κατάσταση για να φύγει ο άλλος. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή, μέχρις ότου αντιληφθείς τη δυνατότητα να ζεις ως συνείδηση ακόμα και μέσα στον μεγαλύτερο πόνο. Μερικοί λένε ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμη στο σύμπαν.

Πώς νιώθεις όταν μιλάς χωρίς ψευδαισθήσεις, χωρίς την υπόσχεση ότι υπάρχει ένας τόπος ατέλειωτης ευτυχίας σε μια σχέση; Πώς σε κάνει να νιώθεις αυτό;

Ανακούφιση.

Ναι, γιατί διαφορετικά σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή σου θα αναζητάς κάποιο είδος τελειότητας ή θα αποφεύγεις συνέχεια να κάνεις σχέση. Για να αποφύγεις τη σε βάθος συναισθηματική σύνδεση με άλλους, μπορείς να φας μαγικά μανιτάρια ή άλλα ναρκωτικά. Αλλά το Είναι δεν είναι συνώνυμο του «αισθάνομαι καλά».

Το Είναι αγκαλιάζει και τα άσχημα συναισθήματα εξίσου. Επομένως η πρόσκληση είναι όχι να απαλλαγούμε από τα άσχημα συναισθήματα, γιατί αυτό είναι παγίδα, αλλά να απαλλαγούμε από την ιδέα ότι πρέπει να έχουμε μόνο καλά συναισθήματα σε μια σχέση. Το Είναι αγκαλιάζει και την κόλαση όταν η πραγματικότητα είναι η κόλαση και, σε οποιαδήποτε σημαντική σχέση, θα υπάρξει κόλαση μερικές φορές.

(από το βιβλίο Being του Florian Tathagata)

Φραγκφούρτη ή Φρανκφούρτη;

2010-05-25T11:24:00.002+03:00

Σίγουρα είναι εν μέρει ιδιοτροπία του επαγγέλματος, αλλά πραγματικά έχω φτάσει στα όρια της αντοχής μου. Αναφέρομαι στα κάθε είδους γλωσσικά σφάλματα από τα οποία είναι γεμάτα τα δελτία ειδήσεων, ακόμη και της κρατικής τηλεόρασης. Και είναι με πικρία που το διαπιστώνω για την τελευταία, γιατί μέχρι πριν από λίγα χρόνια αποτελούσε ένα έσχατο γλωσσικό οχυρό. Δεν έχω καθίσει να σταχυολογήσω ασυνταξίες και λοιπές ασυναρτησίες, μπορώ όμως πολύ πρόχειρα να σταθώ σε αυτό το πολυθρύλητο «όλους όσοι» που αγνοεί συστηματικά το (αρχαίο ήδη στη γλώσσα μας) συντακτικό φαινόμενο της έλξης του αναφορικού, σύμφωνα με το οποίο η αντωνυμία, με την οποία εισάγεται η αναφορική πρόταση, δεν βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί η σύνταξη της πρότασης αυτής, αλλά στην πτώση του όρου στον οποίο αναφέρεται. Το σωστό, λοιπόν, «όλοι όσοι» πάει περίπατο.

Δεν έχει καν νόημα να αναφερθώ στις πλείστες όσες ανορθογραφίες διακοσμούν τους υπότιτλους των δελτίων ειδήσεων και άλλων ενημερωτικών εκπομπών…

Κάποτε στην τηλεόραση βλέπαμε ανθρώπους με παιδεία και μόρφωση, ανθρώπους που μιλούσαν για πράγματα ουσίας σε σωστή και όμορφη γλώσσα. Τώρα, βλέπουμε σωρηδόν αγράμματους ουσιαστικά αποφοίτους δημοσιογραφικών σχολών και πολιτικούς χωρίς παιδεία (και ηθική, βεβαίως) που δεν ξέρουν ούτε καλημέρα να πουν χωρίς να κάνουν λάθος…

Ίσως βέβαια να μην είναι τυχαίο. Ίσως απλά ο δημοσιογραφικός και ο πολιτικός λόγος να βάλθηκαν να καθρεφτίσουν το χωρίς νόημα και γεμάτο ασυνέπειες περιεχόμενό τους…

Aλλά μια και ήρθε η συζήτηση, ποιο είναι κατά τη γνώμη (ή τη γνώση) σας σωστό: Φραγκφούρτη ή Φρανκφούρτη;

Κουίζ

2010-05-12T11:41:00.003+03:00

Ας φανταστούμε ένα υποθετικό σενάριο. Ότι είστε η εργαζόμενη μαμά τριών παιδιών. Και ότι ο άντρας σας έπρεπε να λείψει στο εξωτερικό για ένα μήνα και ότι βοήθεια δεν έχετε. Πώς θα τα καταφέρνατε; Δύσκολα, σίγουρα.

Ας φανταστούμε ακόμη ότι εσείς (που όπως είπαμε είστε η εργαζόμενη μαμά τριών παιδιών και ο άντρας σας λείπει για ένα μήνα) έχετε έναν δικό σας άνθρωπο που εμφανίζεται σαν κομήτης κάπου-κάπου – εφόσον έχετε φθάσει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης βέβαια - και χάνεται ξανά κάπου στο διαγαλαξιακό διάστημα αμέσως μετά.

Ας υποθέσουμε, τέλος, ότι αυτός ο δικός σας άνθρωπος σάς παίρνει ξαφνικά ένα βράδυ τηλέφωνο (εσείς μέσα στην τρέλλα σας με τη δουλειά και τα τρία παιδιά που πρέπει να βρείτε τρόπους να τα πάτε και να τα φέρετε στο σχολείο, τις δραστηριότητές τους κλπ, παράλληλα να ψωνίσετε, να κάνετε όλες τις δουλειές και τα υπόλοιπα αυτονόητα) για να σας πει ότι είναι επιτέλους σε θέση να σας βοηθήσει, κάνοντάς σας ρέικι εξ αποστάσεως ή στέλνοντάς σας θετική ενέργεια.

Τι του λέτε;

Πρόσκληση

2010-04-23T11:40:00.001+03:00

Η Ενωτική Πορεία Συγγραφέων σας προσκαλεί την Παρασκευή 23/4/2010, 7 μ.μ., στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (Αίθουσα Α. Τρίτση, Ακαδημίας 50) στη βραδιά Λόγου και Τέχνης «Η σκυταλοδρομία των εποχών». Συμμετέχουν: 12 λογοτέχνες (Α.Δανέλη, Κ.Δασκαλάκη, Χ.Κακουλίδου, Θ.Κουδούνης, Χ.Λιναρδάκη, Λ.Μαραγκού, Μ.Μαρκαντωνάτου, Α. Σπυρόπουλος, Φ.Τετράζης, Ε.Τραϊφόρου, Γ.Τσακίρης, Σ.Τσοτάκος), η χορωδία φίλων Π. Φαλήρου υπό τη διεύθυνση του Σωτήρη Νάκη, η ηθοποιός Δέσποινα Παπαγιάννη και ο Δημήτρης Τσακίρης με την κιθάρα του.

Μαθήματα ζωής

2010-04-09T11:39:00.002+03:00

Είχα τη χαρά εχθές το απόγευμα να πιω καφέ (ή μάλλον τσάι, όσο κατάφερα, γιατί η συζήτηση ήταν απείρως πιο ενδιαφέρουσα από το τσάι) με μια φίλη, blogger κι αυτή, που μου κάνει την τιμή επισκέπτεται και το δικό μου blog. Μιλήσαμε για πολλά ενδιαφέροντα θέματα και κάποια στιγμή η συζήτηση έφτασε στο ζήτημα των μαθημάτων ζωής.

Όπως έχω ξαναγράψει, δεν θεωρώ την έννοια της ψυχής απαραίτητη για να εξηγήσω το αίνιγμα της ζωής, του ανθρώπου και του κόσμου. Αντιθέτως, επειδή η ψυχή ως έννοια έχει παρεξηγηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια, μετά την όπως-όπως ένταξή της στον δυτικό πολιτισμό από τα ανατολικά θρησκευτικά και φιλοσοφικά σχήματα, αλλά και την παντελή αγνόηση του δικού μας Πλάτωνα και άλλων αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων που είχαν πραγματευθεί το θέμα ενδελεχώς, προτίμησα να επιλέξω το «για πράγματα που δεν ξέρουμε, καλύτερα να μη μιλάμε».

Αφού λοιπόν δεν έχω βάλει την ψυχή στη δική μου εικόνα του κόσμου (τουλάχιστον όχι όπως τη θεωρούν οι πολλοί), η έννοια των μαθημάτων που πρέπει να πάρουμε μέσα από τις εμπειρίες μας, μου φαίνεται κι αυτή εν πολλοίς άχρηστη. Δίνει βεβαίως μια εύλογη ερμηνεία του γιατί μας συμβαίνουν όσα μας συμβαίνουν και χρησιμεύει ως παυσίλυπο που γαληνεύει τον νου, εισάγοντας μια νομοτέλεια, αυτό το παραδέχομαι. Βάζω επίσης ένα «ίσως» δίπλα σ’ αυτό που υποστήριζε η φίλη μου χθες: ότι τελικά τα μαθήματα/οι εμπειρίες αποσκοπούν να μας (απο)δείξουν ότι υπάρχει αυτό το ανεξήγητο που επισκέπτεται τη ζωή όλων μας.

Ναι, αυτό το ανεξήγητο σίγουρα υπάρχει, το βλέπει κανείς στο ίδιο το θαύμα της ύπαρξης, στον ίδιο του τον εαυτό, στο μυστήριο της γέννησης των παιδιών του, αλλά και παντού γύρω του, αρκεί να έχει τα μάτια του ανοικτά. Δεν νομίζω ότι χρειάζεται άλλου είδους μαθήματα-παθήματα.

Εκτός αν κάποιος υποστηρίζει ότι κρινόμαστε ένοχοι που ο τρόπος ζωής μας μάς έχει κάνει να χάσουμε την όραση, τον τρόπο να βλέπουμε γύρω μας, κι ότι επισύρουμε έτσι την μήνιν ή την τιμωρία, την έλκουμε εμείς οι ίδιοι προς τον εαυτό μας. Ε, λοιπόν, αυτό ακριβώς είναι που δεν δέχομαι. Πιστεύω ότι η Λάχεσις ή η τύχη, ή πιο καλά η τυχαιότητα, είναι αυτή που κυβερνά τις ανθρώπινες ζωές ως συλλογικότητα και όχι μεμονωμένα. Δεν είναι λογικό για μένα να πιστέψω πως ένας άνθρωπος καθ’ όλα ευγενής, καλός και συγκροτημένος, έλκει προς τον εαυτό του την ασθένεια ως τιμωρία. Δεν πιστεύω ότι χάνει κανείς τους γονείς του, όταν είναι μικρός, επειδή πρέπει να «πάρει το μάθημά του». Δεν πιστεύω ότι οι άνθρωποι περνούν τις δοκιμασίες που περνούν, για τέτοιου είδους λόγους.

Πιστεύω πως το πράγμα είναι πολύ πιο απλό: η ζωή είναι ένα διαρκές γίγνεσθαι, τίποτε περισσότερο, κι εμείς μέσα σ’ αυτό δοχεία. Το τι μπαίνει μέσα σε κάθε δοχείο (λύπη, χαρά, ασθένεια, …) το καθορίζει απλά η τύχη, δηλ. οι νόμοι του χάους ή, όπως προτιμώ να τους βλέπω, της δημιουργικότητας. Κι αυτό είναι όλο.

Εγκλίσεις

2010-03-31T10:45:00.000+03:00

Όπως η ουδέτερη διάθεση, για την οποία είχα γράψει σε παλιότερη ανάρτησή μου, έτσι και οι ελληνικές εγκλίσεις μπορούν να αποκαλύψουν ενδιαφέροντα πράγματα. Σκεφτόμουν, για παράδειγμα, πως υπάρχουν άνθρωποι που εκφράζονται στην οριστική έγκλιση: θέλω, κάνω, δείχνω, κλπ. Στην οριστική έγκλιση εκφράζεται αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα. Όπως λέει και το όνομά της, η έγκλιση αυτή προσδιορίζει και καθορίζει, ενίοτε ορίζει τα πράγματα.

Άλλοι άνθρωποι εκφράζονται στην υποτακτική έγκλιση: θα ήθελα, να δείξω, να έκανα. Η υποτακτική έγκλιση συνδυάζεται αρμονικά με λέξεις «ευγενείας»: παρακαλώ, ευχαριστώ κλπ. Όπως λέει και το όνομά της, η υποτακτική δηλώνει υποταγή (λόγω ευγένειας ή και για άλλους λόγους). Δεν είναι κατηγορηματική όπως η οριστική.

Τέλος, υπάρχουν άνθρωποι που εκφράζονται στην προστακτική: φέρε, δώσε, κάνε. Παρ’ ότι δεν είναι τίποτε περισσότερο από έναν τρόπο έκφρασης, μάλλον οι εκφραστές του δεν γίνονται πολύ δημοφιλείς, αν υιοθετούν συνέχεια το συγκεκριμένο τόνο.

Τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής

2010-03-26T11:06:00.000+02:00

Με απλά λόγια, λοιπόν, η ουσία εκδηλώνεται σ’ αυτό τον κόσμο μέσω της προσωπικότητας. Είναι ο μόνος τρόπος. Κάποιος λοιπόν μπορεί να σκεφθεί: Εντάξει, γι’ αυτό κι εγώ πρέπει να προσπαθήσω να βελτιωθώ, να ξεπεράσω τα αδύνατα σημεία μου, να καλλιεργήσω τα καλά κλπ. Θα σας στεναχωρήσω*, όμως δεν δουλεύει έτσι. Αυτός ο τρόπος σκέψης απλά εντείνει τη σύγχυση. Είναι η ουσία που εκδηλώνεται (και που την αποδεχόμαστε πλήρως όταν εκδηλώνεται) η οποία μπορεί να το κάνει, όχι εμείς. «Ου δύναμαι εγώ ποιείν απ΄ εμαυτού ουδέν», όπως γράφει ο ευαγγελιστής Ιωάννης (κεφ. Ε, στ.30). Η προσωπικότητα δεν μπορεί να αλλάξει τον εαυτό της, η ουσία τον αλλάζει.** Ξέρουμε ότι η ουσία αλλάζει την προσωπικότητα, όταν λάμπει η έμπνευση και μνήμη και στιγμή συγχωνεύονται, έξω από το χρόνο, «δημιουργώντας μικρές υπέροχες αιωνιότητες», όπως έγραψε ένας παλιός μου φίλος σε σχόλιό του στο αγγλικό τμήμα του blog.

Με απλά λόγια ξανά. Η προσπάθεια να ελέγξουμε τα πάντα ουσιαστικά σημαίνει ότι δεν εμπιστευόμαστε πως ο Θεός μπορεί να το κάνει. Στηρίζεται στη λανθασμένη πεποίθηση ότι χωρίς εμάς, ο Θεός ή το σύμπαν δεν μπορούν να τα καταφέρουν, που απλά θωπεύει τον εγωισμό μας.

Τι μένει λοιπόν να κάνουμε εμείς; Μόνο ένα πράγμα: να κάνουμε το άλμα στο κενό του αγνώστου, με εμπιστοσύνη. Όπερ μεθερμηνευόμενο σημαίνει: να επιτρέπουμε στην καρδιά μας να πληγώνεται. Η συντριπτική πλειονότητα του δράματος που περνάμε καθημερινά προέρχεται ακριβώς από την αγωνία μας μήπως και πληγωθεί η καρδιά μας και την ακατάπαυστη προσπάθεια να το αποτρέψουμε αυτό με κάθε τρόπο. Είναι απλά μια συνήθεια, τίποτε περισσότερο. Μπορούμε να βάλουμε αυτή τη συνήθεια στην άκρη; Μπορούμε να δείχνουμε εμπιστοσύνη; Αυτά είναι τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής.

* Αν το σκεφτούμε λίγο, με μεγάλη μας έκπληξη θα διαπιστώσουμε ότι ο περισσότερος κόσμος (κι εγώ φυσικά μέσα σ’ αυτόν) βρίσκει παρηγοριά στο να το παίζει μάρτυρας ή θύμα ή … ή …, καθώς και ότι κάποιοι βλέπουν μία «προσωπική αποστολή» μέσα σ’ όλο αυτό.
** Με άλλα λόγια: να μην προσπαθούμε να αλλάξουμε. Να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Το μόνο που επιζητεί ο εαυτός είναι να τον αποδεχθούμε. Αυτό δημιουργεί ειρήνη μέσα μας. Οι διάφοροι ψυχολογικοί μηχανισμοί (άμυνας κατά κύριο λόγο) μπαίνουν σε κίνηση όταν προσπαθούμε να αλλάξουμε. Η προσπάθειά μας καταλαμβάνει όλο τον εσωτερικό μας χώρο και δεν αφήνει τίποτα για να μπορέσει να εκδηλωθεί η ουσία. Το ξέρω ότι ακούγεται ανορθόδοξο, αδιανόητο κλπ. Αλλά έτσι είναι. Και μετά το πώς, το τι. Ξέρετε τι είναι όλο αυτό; Αγάπη. Αυτή είναι η έννοια του «αγαπώ τον εαυτό μου» (= δεν προσπαθώ να τον αλλάξω).

Το αναπόφευκτο "εγώ"

2010-03-24T11:35:00.003+02:00

Όπως έγραφα παλιότερα,* οι περισσότεροι από μας ταυτιζόμαστε αυτόματα με οποιαδήποτε εμπειρία συναντήσουμε σε αντίδραση προς τη στιγμή, χάνοντας έτσι την αίσθηση του είναι ή της ουσίας, αγκιστρωμένοι στο γνωστικό μας επίπεδο (τον νου) το οποίο στη συνέχεια μετατρέπουμε σε τόπο κατοικίας. Ο νους μας, όπως έχω ξαναπεί, είναι υπεύθυνος για την αίσθηση του εγώ αφού το κέντρο της προσωπικότητάς μας βρίσκεται εδώ (συγκεκριμένα, παράγεται ως αποτέλεσμα των διεργασιών του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου μας**).

Η κοινή άποψη είναι ότι η ολοκληρωτική ταύτιση με το εγώ προκαλεί απώλεια του σημαντικότερου τμήματος της ζωής: της πραγματικής μας ουσίας ή του είναι μας. Είναι αλήθεια. Εξίσου αλήθεια είναι όμως ότι η ταύτιση με το εγώ ή την προσωπικότητά μας είναι αναπόφευκτη.

Η προσωπικότητα έχει δύο δομικά στοιχεία: τη μνήμη και τη φαντασία.*** Με τις δύο τελευταίες αναρτήσεις μου προσπάθησα να δείξω ότι ένας κόσμος χωρίς μνήμη και φαντασία, επομένως χωρίς προσωπικότητα, είναι κάτι το ανέφικτο. Η προσωπικότητά μας δεν είναι απλά ένα μέσο πλοήγησής μας στον κόσμο, όπως διατείνονται πολλοί, είναι ο κόσμος έτσι όπως τον αντιλαμβανόμαστε.

Επομένως το να προσπαθούμε να την αποφύγουμε, να δραπετεύσουμε απ' αυτήν, να την εξαλείψουμε, να την περιορίσουμε κλπ. κλπ., όπως διατείνονται διάφοροι "γκουρού" που δεν μπήκαν ποτέ στον κόπο να σκεφτούν λίγο παραπάνω, είναι πλάνη.

Το μόνο που πραγματικά μπορούμε να κάνουμε είναι να επιτρέψουμε σε περισσότερη από την ουσία μας να αναδυθεί και να εκφραστεί μέσα από την προσωπικότητά μας. Ο μόνος τρόπος να συμβεί αυτό είναι να δημιουργήσουμε χώρο μέσα μας. Και χώρο δημιουργούμε όταν καταφέρνουμε να δούμε την προσωπικότητα απ' έξω, ως Συνείδηση που αγκαλιάζει τα πάντα.

*http://unseenchrislina.blogspot.com/2008/07/blog-post.html
** http://unseenchrislina.blogspot.com/2009/07/science-no-fiction.html
*** Μ' αυτό δεν υπονοώ ότι η μνήμη και η φαντασία, ως λειτουργίες καθαυτές, εξαντλούνται με την προσωπικότητα. Αντίθετα, ότι η προσωπικότητα τις αξιοποιεί στη σύνθεσή της.

Χωρίς φαντασία

2010-03-22T10:45:00.001+02:00

Ο κόσμος θα φαινόταν επίπεδος και άχρωμος. Θα κυριαρχούσε η επανάληψη και τα πάντα θα μετατρέπονταν σε αλγόριθμους: τα ίδια πάντα βήματα θα οδηγούσαν στο ίδιο πάντα αποτέλεσμα, σε μια λυσιτελή ακολουθία. Η γλώσσα θα έπαυε να κάνει άλματα, όλα όσα ομορφαίνουν τη ζωή μας (η μουσική, ο χορός, η λογοτεχνία, η ζωγραφική, η ποίηση, η γλυπτική για να αναφέρω μερικά) θα έπαυαν να υπάρχουν. Σχήματα λόγου όπως η παρομοίωση ή η μεταφορά που διευκολύνουν την κατανόηση και προσδίδουν βάθος στη σκέψη, θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτά μόνο ως κυριολεξίες και θα έχαναν το νόημά τους. Η ζωή δεν θα μπορούσε να είναι ένα "σαν να", κατά τον Hans Veihinger*, με αποτέλεσμα να φαντάζει πάντα άγνωστη και απειλητική. Αφηρημένα νοήματα και ιδέες δεν θα είχαν κάποιο πλαίσιο στο οποίο να εκφραστούν και γι' αυτό δεν θα υπήρχαν. (…)

*http://unseenchrislina.blogspot.com/2009/09/blog-post_16.html

Χωρίς μνήμη

2010-03-16T12:24:00.000+02:00

Πώς θα έμοιαζε άραγε ο κόσμος κι εμείς μέσα σε αυτόν; Χωρίς μνήμη δεν θα ξέραμε ποιοι είμαστε, δεν θα ξέραμε τι μας αρέσει, τι αγαπάμε και τι όχι. Δεν θα ξέραμε σε ποια χώρα ανήκουμε, σε ποια θρησκεία πιστεύουμε, δεν θα ξέραμε τα έθιμα και τους θεσμούς που καθορίζουν τη ζωή μας. Δεν θα θυμόμασταν πώς τρώνε με μαχαιροπήρουνα ούτε τι είναι αυτά, πώς ανάβουν φωτιά με έναν αναπτήρα ούτε τι είναι αυτός, τι σημαίνει τροχός και γιατί είναι χρήσιμος, τι είναι γραφή, αριθμοί, πράξεις. Δεν θα θυμόμασταν ονόματα, κατηγορίες, ταξινομήσεις. Δεν θα μπορούσαμε να διακρίνουμε το αποτέλεσμα από το αίτιο, δεν θα είχαμε αντίληψη του χρόνου. Το παρόν θα ήταν μονάχα η απόκριση του οργανισμού μας στα εξωτερικά και τα εσωτερικά ερεθίσματα, η οποία από τη στιγμή που συνέβαινε, θα ήταν όχι μόνο σα να μην υπάρχει πια, αλλά και σαν να μην υπήρξε ποτέ. Τίποτε δεν θα μπορούσε να έχει νόημα – και αν αποκτούσε, θα ήταν μόνο στιγμιαίο. (…)

Κυκλοφόρησε

2010-03-15T10:09:00.002+02:00

το πολυαναμενόμενο βιβλίο του φίλου μου Κώστα Δημητρόπουλου "Λήψη αποφάσεων υπό καθεστώς αβεβαιότητας" από τις εκδόσεις Λαγουδέρα, ΙSBN 978-960-7893-75-8, στα κεντρικά βιβλιοπωλεία.

Μούδιασμα

2010-03-09T13:37:00.001+02:00

Τελικά συνήθισα. Το μουδιασμένο πόδι, τη μουδιασμένη αίσθηση αφής, τη μουδιασμένη συνείδηση, τη μουδιασμένη ανάληψη δράσης. Κυρίως, τη μουδιασμένη σκέψη: "κουτσά-στραβά θα τα καταφέρουμε να βγούμε από το αδιέξοδο, δε βαριέσαι μωρέ, η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει". Λέξεις που λέγονται απλά για να ειπωθούν, ασυνάρτητες και κενές, που αντανακλούν τυφλές ελπίδες, χωρίς λογικό έρεισμα.

Αναρωτιέμαι μήπως τελικά είναι όλα θέμα συνήθειας. Ή μήπως φταίει ο μολυσμένος αέρας, το μολυσμένο νερό, η μολυσμένη τροφή.

Αλλά αν μολυνθεί η ίδια η ζωή μας, η ίδια η σκέψη μας και η συνείδησή μας μπορούμε να ρίξουμε το φταίξιμο στη συνήθεια; Μπορούμε να ρίξουμε το φταίξιμο στον αέρα, το νερό ή την τροφή; Δεν είμαστε εμείς, δεν πρέπει να είναι η βούλησή μας υπεύθυνη για τα συστατικά της ζωής μας, για την απόφαση να αναλάβουμε δράση ή να αναζητήσουμε δικαιοσύνη;

Αποδεικνύεται όμως στην πράξη πως τελικά δεν έχει σημασία. Μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε ακόμη και χωρίς πόδι, ακόμη και χωρίς αφή, ακόμη και χωρίς σκέψη και συνείδηση - μάλιστα καλύτερα χωρίς τις τελευταίες: έτσι δεν θα χρειαστεί να ανησυχήσουμε ποτέ για τίποτα, ούτε καν όταν, καθώς μας ξεκολλούν ένα-ένα κάθε δικαίωμα, μας στερήσουν ακόμη και το δικαίωμα να θεωρούμαστε άνθρωποι.

Δράση - όχι αντίδραση

2010-03-08T11:43:00.002+02:00

Η πρόταση της houlk:

http://houlk.wordpress.com/2010/03/07/boycott/

Μια πνευματική λύση

2010-03-05T16:15:00.001+02:00

Οι αντιδράσεις των δύο τελευταίων μου αναρτήσεων, όπως και οι κρίσεις που έκανα, είναι παράγωγα της προσωπικότητάς μου.

Είναι τόσο αναπόφευκτη η προσωπικότητα, τόσο ανέφικτο το να λειτουργήσει κανείς έξω από αυτήν ή χωρίς αυτήν που τελικά πρέπει να παραδεχτούμε ότι ολόκληρος ο κόσμος μας είναι δημιούργημα της προσωπικότητάς μας. Ακόμα κι επιτεύγματα τόσο όμορφα και αιθέρια όπως η τέχνη, η μουσική ή η γλώσσα, έχουν παραχθεί από την προσωπικότητά μας. Ο,τιδήποτε βασίζεται στη μνήμη και τη φαντασία είναι παράγωγο της προσωπικότητας, δουλειά της οποίας είναι να αντιδρά στα γεγονότα που της παρουσιάζονται κάθε στιγμή της ζωής μας.

Αγαπάμε κάποιον κι, επειδή μας λείπει, γράφουμε μουσική ή λογοτεχνία. Δεν είναι θεϊκή έμπνευση, δεν είναι έκφραση κάποιας βαθύτερης ουσίας – η προσωπικότητά μας είναι. Οι πόλεις μας, οι δρόμοι, όλα τα θαυμαστά και τερατώδη μηχανήματα που έχουμε δημιουργήσει, είναι όλα αποτελέσματα της αντίδρασής μας στον κόσμο και επιτεύγματα της μνήμης και της φαντασίας.

Οπωσδήποτε, η προσωπικότητα αποτελεί έκφραση της ουσίας. Όπως έχω ξαναγράψει παλιότερα όμως, είναι μια παγωμένη και στενή έκφρασή της. Είμαστε ασύγκριτα πολύ περισσότερα, μόνο που δεν θα το μάθουμε ποτέ. Τουλάχιστον όχι αν δεν βρούμε τον τρόπο να δημιουργήσουμε χώρο μέσα μας – ή να γίνουμε ο χώρος, αυτό το οποίο μέσα του συγκρατεί προσωπικότητα και ουσία εξίσου.

Τέλος πάντων. Αν κάποιες εκφράσεις της προσωπικότητας είναι λαμπρές (τέχνη, επιστήμη κλπ), κάποιες άλλες δεν είναι. Μία από τις δεύτερες είναι η οικονομία καθώς και τα κοινωνικά συστήματα που απορρέουν ή συνδέονται με αυτήν. Ένας από τους βασικούς νόμους του πνευματικού κόσμου είναι πως δεν μπορείς να πολεμήσεις κάτι με τον εαυτό του: δεν μπορείς να πολεμήσεις το ψέμα με ψέμα, δεν μπορείς να πολεμήσεις ένα παράγωγο της προσωπικότητας με κάποιο άλλο.

Γι' αυτό και οι λύσεις που στηρίζονται στην αντίδραση δεν μπορούν να αποτελέσουν ουσιαστική έξοδο. Τη μόνη βιώσιμη, υπερβατική, πραγματικά πνευματική λύση τη διάβασα αυτές τις μέρες σε ένα αμερικανικό μπλογκ. Αντί για αντίδραση, δράση. Αντί να διαμαρτυρόμαστε για την αδικία, να απαιτήσουμε δικαιοσύνη. Αντί να αντιδρούμε στα μέτρα, να προτείνουμε άλλα, βιώσιμα και ανθρώπινα μέτρα. Αντί να πολεμάμε τους πάντες, να αναζητήσουμε δρόμους που οδηγούν στην ειρήνη.

Ύφεση ή χρεοκοπία;

2010-03-04T10:33:00.001+02:00

Στα έκτακτα οικονομικά μέτρα που ανακοινώθηκαν εχθές από τον κ. Πεταλωτή περιλαμβάνεται, πέραν της καταπληκτικής περικοπής κατά 100 εκατομμύρια ευρώ του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων του υπουργείου Παιδείας, και η "επέκταση της άδειας λειτουργίας του ΟΠΑΠ και η χορήγηση αδειών για τυχερά παιχνίδια". Όπως πολύ σωστά λέει και η La koumbara, σε περιόδους παγώματος της αγοράς και γενικότερης ύφεσης, οι μόνοι τομείς στους οποίους όχι μόνο παρατηρείται αλλά και αυξάνεται η κίνηση είναι ο τζόγος, οι ασφάλειες και τα φάρμακα. Το θέμα δηλαδή μετατοπίζεται άμεσα στο ψυχολογικό πεδίο και είναι να αναρωτιέται κανείς μήπως τελικά τα μέτρα δεν αποσκοπούν περισσότερο στην κάμψη της ψυχολογίας μας ώστε να μας προετοιμάσουν για τις μεγαλύτερες ήττες που θα έρθουν προς Μάιο μεριά.

Σήμερα το πρωί ήταν κλειστή η Πανεπιστημίου, η Σταδίου και το Σύνταγμα. Η κυκλοφοριακή συμφόρηση που δημιουργήθηκε ήταν πραγματικά απίστευτη. Όταν έφτασα στο γραφείο μου, ή πιο σωστά στην καφετέρια απέναντι από το γραφείο μου, απ' όπου αγοράζω καφέ κάθε πρωί, μια πελάτισσα διαμαρτυρόταν για την κυκλοφοριακή συμφόρηση στην κοπέλα που ετοίμαζε τους καφέδες, καταλήγοντας: "Λες και θα αλλάξει τίποτα με τις κινητοποιήσεις". Ετοιμαζόμουν να ανοίξω το στόμα μου όταν άκουσα το καταπληκτικότερο από την κοπέλα που ετοίμαζε τους καφέδες: "Μωρέ, καλά να πάθουνε, που παίρνουνε τα επιδόματα με τη σέσουλα τόσα χρόνια!", αλλά και την ακόμη καταπληκτικότερη απάντηση της πελάτισσας: "Εμ βέβαια, όταν τρως πρέπει κάποτε να πληρώσεις και τον λογαριασμό!".

Μέχρι εκεί άντεξαν τα νεύρα μου. Είπα ότι είναι σωστό να πληρώνεις για πράγματα που έχεις φάει εσύ, αλλά όχι για πράγματα που έχουν φάει άλλοι. Και υπενθύμισα πως αν κάτι έχει επιτευχθεί στο κομμάτι των εργασιακών δικαιωμάτων προέρχεται ακριβώς από τις απεργίες και τις άλλες πιέσεις που μόνο οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο μπορούν να ασκήσουν. Είπα ακόμη πως δεν πρέπει να αισθανόμαστε ασφαλείς ούτε εμείς οι υπόλοιποι γιατί το πιθανότερο είναι ότι τα μέτρα θα μας πάρουν σβάρνα όλους. Κι έφυγα.

Τελικά έχω νευριάσει πολύ με όλα αυτά. Με τα μέτρα, επειδή θα έπρεπε η κυβέρνηση πρώτα να κυνηγήσει όσους έχουν φάει ό,τι έχουν φάει από τη Ζήμενς, το Βατοπαίδιο, το κείνο και το άλλο, αξιώνοντας να τα επιστρέψουν και μετά να στραφεί στους εργαζομένους. Με τους ξένους, επειδή παίζουν το παιχνίδι των κερδοσκόπων. Με τους Έλληνες, επειδή εξακολουθούμε να είμαστε τόσο ανώριμοι σα λαός. Με το Δυτικό μοντέλο, επειδή είναι ξεκάθαρο ότι αυτό είναι ουσιαστικά που έχει χρεοκοπήσει.

Αλλά το τρομακτικότερο είναι ότι δεν έχουμε εναλλακτικές προτάσεις. Η έμπνευση φαίνεται να έχει εγκαταλείψει τον κόσμο που αρχίζει να γίνεται πραγματικά μάταιος. Επτωχεύσαμεν, φίλοι μου, επτωχεύσαμεν…

Protest

2010-03-01T12:57:00.001+02:00

I'm not one of the PIGS of Europe, that's for sure. Pigs can't shop in European markets, can't keep accounts with European banks, can’t go to Europe for studies and don’t know anything about traveling abroad for business or pleasure.

What's more, I never thought of myself as a blissful dolmadaki or tzatziki-maker, oblivious to everyday-life or deeper issues, scheming and plotting to get along. I never thought of myself as grandmother to all Europeans, looking down on them as if they were eternally indebted to me, let alone wish them pay my bills.

I can pay my bills. Only, it's not my bills I'm asked to pay now. I'm asked to pay what heads of organisations, people in powerful positions and politicians have looted from my state in the past few decades. I'm asked to pay for what somebody else has stolen from me in much the same degree as from my European fellow citizens.

Now, I'm just a translator. I can't say much about rates and ratios, indicators and signs, poverty lines and the pace of unemployment or inflation. I'm used to communicate with words rather than numbers.

To put it in words, then, the blood-dripping measures you want us to take translate into a dire situation for no less than ten million people here. We already were paid much below the European average; now we'll have to make do with even less than little. I wonder: is it really us, simple people, you want to discipline? Just look us in the eyes: it's not us you should be after.

Πρόσκληση

2010-02-27T12:14:00.001+02:00

Αυτή τη φορά σε συμπόσιο. Από την Πέμπτη 25 έως το Σάββατο 27 Φεβρουαρίου λοιπόν διεξάγεται στο Πάντειο Πανεπιστήμιο συμπόσιο με τίτλο "Αναζητώντας την εξίσωση: νους, εγκέφαλος, συμπεριφορά" με τη συμμετοχή διεθνούς κύρους Ελλήνων επιστημόνων και ειδικών από το χώρο των νευροεπιστημών, της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής και την προβολή διάφορων ντοκιμαντέρ μεγάλου ενδιαφέροντος.

Περισσότερα εδώ: http://www.esoterica.gr/forums/topic.asp?TOPIC_ID=9521#427149

Πάμε;

Μαχόμενοι

2010-02-23T10:07:00.002+02:00

Μου το είπε χθες ένας φίλος: είμαστε καταδικασμένοι να κερδίζουμε τις μάχες. Τον πόλεμο στο τέλος θα τον χάσουμε, αλλά στο μεταξύ είμαστε καταδικασμένοι να κερδίζουμε τις μάχες.

Γνωριμίας συνέχεια

2010-02-18T11:04:00.001+02:00

Κι έτσι πέρασε ένα διάστημα που το μόνο "εσωτερικό" που με απασχολούσε ήταν το ρέικι. Να όμως που με αφορμή τη δουλειά μου, βρέθηκα πάλι στους ίδιους χώρους. Μου ζήτησαν να αναλάβω την επιμέλεια των κειμένων ενός περιοδικού παρόμοιου προσανατολισμού, συγκεκριμένα του αμερικανικού What is Enlightenment?, στα ελληνικά. Ο Έλληνας εκδότης του περιοδικού διατηρούσε κι έναν άλλο χώρο, στον οποίο εφάρμοζε τη "ΘΕΠΑ" (θεραπεία πνευματικής απόκρισης), όπως την έχει ονομάσει, η οποία γίνεται με ένα εκκρεμές. Με αφορμή τη συγκεκριμένη θεραπεία, είχε δημιουργήσει μια ομάδα η οποία μαζευόταν κάθε εβδομάδα και μιλούσε για διάφορα ζητήματα. Αθώα ηλίθιοι (ή ηλιθιωδώς αθώοι) άνθρωποι κι αυτοί, όπως εμείς παλιότερα.

Κάπως έτσι την πάτησα (ναι, την ξαναπάτησα, αν είναι δυνατόν!) για δεύτερη φορά. Έμαθα τη ΘΕΠΑ, πήρα μέρος στις συναντήσεις και θα τα παρατούσα γιατί ο… ΘΕΠίτης ήταν απαράδεκτος, αν δεν εμφανιζόταν η Lesbia. Χου ιζ Lesbia; Μια Ισπανίδα "διδάσκαλος" που βρήκε στον ΘΕΠίτη την αδερφή ψυχή της και αποφάσισε να έρθει να διδάξει στην Ελλάδα. Στις εμφανίσεις της εκτελούσα χρέη διερμηνέα (αν μη τι άλλο, τουλάχιστον δεν έχω πληρώσει φράγκο για όλες αυτές τις αμφιβόλου δραστηριότητές μου, τέλος πάντων).

Αυτή λοιπόν η Lesbia ήρθε στην Ελλάδα λέγοντας ότι είναι ο νέος Βούδας. Ειδικότητά της ήταν οι "ψυχικές εγχειρήσεις" (το έχετε ξανακούσει ποτέ αυτό; Είδατε τι πράγματα μαθαίνετε κοντά μου; Όχι, για να μη λέτε!). Μας ξάπλωνε όλους έναν-έναν σε ένα τραπέζι και με λεπτούς ("ενεργειακούς" πάντα) χειρισμούς σκότωνε – λέει - το εγώ μας. Διότι αυτό ήταν το ζητούμενο. Το ζητούμενο ήταν να απελευθερωθεί το πνευματικό ον μέσα μας και ο μόνος τρόπος να γίνει αυτό, όπως έλεγε, ήταν να σκοτωθεί το εγώ. Εντάξει, παραδέχομαι ότι είχε πληθωρική παρουσία και τη δύναμη να γοητεύει τα πλήθη, αλλά στο τέλος ήταν ο ίδιος ο ΘΕΠίτης που την απέπεμψε.

Κάπου εκεί τους παράτησα όλους και όλα μαζί – ενόσω έκαναν προετοιμασίες για να αναληφθούν ομαδικά το 2012. Ο ΘΕΠίτης είναι γνωστός, εμφανίζεται και στις Πύλες του Ανεξήγητου του Χαρδαβέλλα ή άλλες παρόμοιες εκπομπές καμιά φορά – νομίζω πως έχω δώσει αρκετά στοιχεία για να βρει κανείς σχετικά εύκολα την ταυτότητά του, αν τον ενδιαφέρει.

Κάπου εκεί επίσης, βρήκα ανορθολογικό ολόκληρο το πακέτο: την ιδέα των μετενσαρκώσεων (διάσημων και μη), την ιδέα του κάρμα, την ιδέα της παντοδυναμίας του ανθρώπου μέσα στο σύμπαν, την ιδέα της ενεργειακής θεραπευτικής. Ήταν η εποχή που άρχισα να διαβάζω Κεν Γουίλμπερ και οι ιδέες του περί αλήθειας πραγματικά μου άνοιξαν τα μάτια. Στην ετικέτα "προσωπική αλήθεια" υπάρχει μια συλλογή κειμένων με βάση αυτές τις ιδέες. Στη συνέχεια με απασχόλησε το θέμα του κατά πόσον μπορεί ή πρέπει κανείς να επιδιώκει να σκοτώσει το εγώ του και η σχετική πραγματεία μου για το αναπόφευκτο της προσωπικότητας περιλαμβάνεται στην ετικέτα "νους" κατά κύριο λόγο. Ακολούθησαν άλλα θέματα, όπως ξέρετε, με κυρίαρχες τις ιδέες του Φλόριαν Ταθαγκάτα για το εδώ και τώρα και τη συνείδηση.

Στο μεταξύ, ήρθε η Μαρίζα. Αυτό το παιδί ήταν διπλή ευλογία για μένα, γιατί μου έδωσε το χρόνο (κλινήρης καθ' όλη την εγκυμοσύνη γαρ) να σκεφτώ, να διαβάσω, να αξιολογήσω, να καταλάβω. Η γέννησή της έφερε την κατάρρευση της υγείας μου (οι εγκυμοσύνες επισπεύδουν την εκδήλωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας), άλλη μια ευλογία, τρεις το σύνολο, γιατί μπήκα (αυτή τη φορά στα σοβαρά) στη διαδικασία να καταλάβω τι μου συμβαίνει. Να διαβάσω για τον εγκέφαλο, το νευρικό σύστημα και πώς αυτά λειτουργούν. Να γνωρίσω στο πετσί μου τι σημαίνει φόβος, να αντιμετωπίσω το ενδεχόμενο ακόμα και του θανάτου. Να τα βλέπω όλα αυτά σαν κάτι το ορατό και το πολύ πιθανό και να μη θεωρώ τίποτε πια δεδομένο. Ούτε καν το ότι μπορώ να βάλω το ένα πόδι μπροστά από το άλλο και να περπατήσω. Και, το κυριότερο: να μπορέσω, επιτέλους, να αρχίσω να με αγαπώ.

Αυτά μέχρι σήμερα, εν περιλήψει…

Του νόου ας μπέτε...

2010-02-16T10:38:00.000+02:00

Ή για να γνωριστούμε καλύτερα. Μια φορά κι έναν καιρό λοιπόν ήταν μια κοπέλα, γύρω στα 18. Από μια φίλη της γνώρισε μια διδασκαλία γύρω από την οποία είχαν συσπειρωθεί ανά τον κόσμο διάφορες ομάδες ανθρώπων – μία από αυτές και στην Ελλάδα. Ήταν μια όμορφη διδασκαλία, απλή, ευγενική, και έδινε μια φρέσκια και διαφορετική οπτική του κόσμου: http://www.emin.org/

Φυσικά, όπου εμπλέκεται ο ανθρώπινος παράγοντας, αρχίζουν οι ιδέες και παθαίνουν μετάλλαξη, γιατί άλλο η ιδέα, άλλο η εφαρμογή της. Σούρνονται άλλωστε και σοβαρές αρρώστιες εδώ κάτω: το να ψωνιστεί κανείς ότι κάτι είναι, για παράδειγμα, ή η άλλη, που για μένα είναι χειρότερη, το να πάψει κανείς να βλέπει την πραγματικότητα και να κατοικεί σε φανταστικούς κόσμους. Κάπως έτσι το οδοιπορικό της κοπέλας της ιστορίας μας στο ΕΜΙΝ τελείωσε μετά από 9 χρόνια.

Ήταν και που στο μεταξύ είχε γνωρίσει αυτόν που θα γινόταν άντρας της αργότερα και του οποίου δεν του άρεσαν το ΕΜΙΝ και τα παρόμοια. Δεν τα πολυκαταλάβαινε κι έτσι της έδωσε το τελεσίγραφο: ή αυτά ή εγώ. Ερωτευμένη σφοδρά η κοπέλα (ακόμα και σήμερα εδώ που τα λέμε), διάλεξε εκείνον. Κι έτσι πέρασαν ένα-δυο χρόνια χωρίς φιλοσοφικές αναζητήσεις και "εσωτερικές" δραστηριότητες. Στο μεταξύ, οι νέοι της ιστορίας μας παντρεύτηκαν. Αλλά δεν έζησαν χάπιλι έβερ άφτερ. Γιατί μόλις τρεις μήνες μετά το γάμο, μια ωραία πρωΐα έπεσε εντελώς ξαφνικά το βλέφαρο στο ένα μάτι της κοπέλας. Μέσα σε μια εβδομάδα βρέθηκε από τον οφθαλμίατρο στον νευρολόγο και από τον νευρολόγο στο νοσοκομείο να υποβάλλεται σε χιλιάδες εξετάσεις – όχι όλες ευχάριστες - για να φύγει τελικά χωρίς διάγνωση.

Αυτά πριν δέκα χρόνια. Τότε ήταν που η φθαρτότητά μου μού πρωτοχτύπησε την πόρτα. Και τότε ήταν που πρωτογνώρισα το ρέικι – από την ίδια φίλη που μου είχε γνωρίσει το ΕΜΙΝ και η οποία είναι στην παρέα του μπλογκ. Πρόκειται για τη Λίλλιαν που γράφει ως S. Επίσης τότε ήταν που άρχισα να διαβάζω αυτά που διαβάζουν οι πολλοί: "το σύμπαν είναι δικό σου", "είσαι θεός", "μπορείς να έλξεις αυτό που θέλεις" κλπ. ανακατεμένα με μπόλικες δόσεις μετενσάρκωσης και γενικά προσπαθειών να εξηγήσω τι (μου) συμβαίνει και γιατί. Τότε ήταν που ασχολήθηκα και με το διαλογισμό και τον οραματισμό, που έβαζα κι έβγαζα ενεργειακές ασπίδες, ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς.

Κάπου εκεί ή λίγο αργότερα μία άλλη φίλη με έφερε σε επαφή με έναν τύπο από το Τάγμα του Κρίνου και του Αετού. Δεν πρόκειται για μασονικό τάγμα, αλλά – απ' όσο έχω μπορέσει να καταλάβω – η οργάνωσή του ήταν παρόμοια. Τέλος πάντων, αυτός ο τύπος είχε πάρει κάποιες από τις διδασκαλίες του τάγματος και τις είχε ερμηνεύσει με τον δικό του τρόπο. Και στην καρδιά της δικής του διδαχής ήταν ότι μπορεί ο καθένας να επικοινωνήσει (κυριολεκτικά) με το θείο. Μας έδινε λοιπόν έναν τρόπο "να ανοίγουμε κανάλι" για επικοινωνία χωρίς παρεμβολές από τον "άλλον" (τον εξαποδώ) και μετά να γράφουμε ό,τι "ακούγαμε" (κάτι σαν τσάνελινγκ), μας πήγαινε σε συγκεκριμένους παπάδες υποψιασμένους για τα ενεργειακά, σε ενεργειακά φορτισμένους χώρες αλλά και, γενικά, μας πήγαινε… καρότσι.

Μας είχε παραμυθιάσει κανονικά άλλωστε, έχοντας πάρει ο ίδιος επικοινωνίες για τον καθέναν από μας στις οποίες φαινόταν η "πραγματική μας ταυτότητα". Εγώ ας πούμε ήμουν η Ιωάννα της Λωρραίνης (τρομάρα μου). Φτιάξαμε λοιπόν μια δική μας ομάδα, κατά το μεγαλύτερο μέρος αποτελούμενη από δικούς μας φίλους (λέω "μας" γιατί στο μεταξύ και ο άντρας μου – ακτίνα άλλωστε του ίδιου του Ιησού, όπως μας είπε ο "αρχηγός" - είχε αρχίσει να εμπλέκεται σε αυτά που κάποτε δεν πολυκαταλάβαινε) και σαν ηλίθιοι κάναμε ό,τι μας έλεγε αυτός ο "αρχηγός". Ηλίθιοι μεν, αγνοί δε. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το εκφράσω, αλλά πραγματικά ήμασταν αθώοι μέσα σε όλο αυτό. Και δεν θα' ταν κακό – κανέναν δεν πειράζαμε εξ άλλου – αν μετά από κάμποσο διάστημα δεν έμπαιναν στη μέση άλλα. Τι άλλα; Θα σας πω.

Ένα απόγευμα ο "αρχηγός" μας ξεφούρνισε ότι ήταν η ενσάρκωση ενός πεντάκτινου αστέρα που έρχεται στη γη κάθε δεν θυμάμαι πόσα χιλιάδες χρόνια και ότι τώρα πρέπει να βρει το "πολικό" του για να εκπληρώσει την αποστολή του. Ο άνθρωπος ήταν ήδη παντρεμένος με δύο παιδιά, αλλά είχαν τσιμπήσει δύο άλλες από την ομάδα (η οποία είχε στο μεταξύ διευρυνθεί κατά πολύ) και του την πέφτανε κανονικά και δεν ήξερε ο χριστιανός ποια να πρωτοδιαλέξει. Έπρεπε λοιπόν να τις δοκιμάσει και τις δύο (συν τη σύζυγο) για να δει "πού θα σταθεροποιηθεί" το πολικό του.

Εντάξει, είπαμε ήμασταν ηλίθιοι και καταπίναμε πολλά, αλλά αυτό παραπήγαινε. Κάπου εκεί λοιπόν γράφτηκε ο επίλογος της συγκεκριμένης ιστορίας, μόνο που στον απόηχό της, για τα περισσότερα μέλη της ομάδας, έμεινε μια πληγή. Ακριβώς επειδή ήμασταν αθώοι μέσα σε όλο αυτό και αισθανθήκαμε τελικά προδομένοι.

Αυτή είναι η φαρμακερή ομάδα Νο1 που ανέφερα σε κάποια ανάρτηση πρόσφατα. Ο "αρχηγός" εξακολουθεί τη δραστηριότητά του κάπου στην Ελευσίνα, όπου με βιτρίνα το ψυχιατρείο της γυναίκας του δρα ανενόχλητος, "επικοινωνώντας" ακατάπαυστα με το "θείο" και χρεώνοντας 50 ευρουλάκια την επικοινωνία…

Αλλά σαν πολλά έγραψα μέχρι τώρα, η συνέχεια λοιπόν προσεχώς. Στο μεταξύ, όποιος άλλος θέλει να μοιραστεί την προσωπική του πορεία με τους υπόλοιπους, θα χαρώ προσωπικά πάρα πολύ να διαβάσω την ιστορία του/της…

Πίσω στα βαριά

2010-02-12T12:39:00.003+02:00

Καιρός δεν ήταν;

Αύριο φεύγουμε οικογενειακώς για τριήμερες διακοπές, "να αλλάξουμε παραστάσεις". Η αλλαγή παραστάσεων και εντυπώσεων είναι κάτι που επιζητεί ο εγκέφαλος και άρα η προσωπικότητα, αλλά δεν είναι καθόλου απαραίτητη για τη συνείδηση. Η συνείδηση είναι ο χώρος που αγκαλιάζει τα πάντα και που, όπως ο καθρέφτης, δεν έχει καμία προτίμηση ούτε ασκεί κριτική για το τι προβάλλεται μέσα της. Είναι πάντα η ίδια είτε μένω σπίτι μου, είτε πάω διακοπές, είτε διαλογίζομαι, είτε ακούω μπουζούκια, είτε διαβάζω φιλοσοφία. Το μόνο που ενδιαφέρει τη συνείδηση είναι να συμβαίνει η ζωή, να πραγματοποιείται, όποια μορφή, όποιο σχήμα κι αν παίρνει.

Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο, το μεγάλο στοίχημα για την προσωπική εξέλιξη έχει - για μένα – αποσυνδεθεί από την "αυτοβελτίωση". Το μεγάλο στοίχημα έχει μετατοπιστεί στο πόσο ανοικτή, πόσο έτοιμη, πόσο διαθέσιμη είμαι για τη ζωή. Όχι η ζωή για μένα, αλλά εγώ για τη ζωή. Πόσο μπορεί να με χρησιμοποιήσει (την προσωπικότητά μου δηλαδή) για να εκδηλωθεί. Κι αυτό περιλαμβάνει "τα πάντα όλα", όπως είναι της μόδας να λένε, περιλαμβάνει και τα θετικά και τα αρνητικά. Περιλαμβάνει ενδεχομένως την ασθένεια, την καταστροφή, την κόλαση. Μόνο που όσο πιο διαθέσιμος, όσο πιο έτοιμος είναι κανείς να περάσει από την κόλαση, τόσο πιο λίγη κόλαση και πιο πολλή ειρήνη υπάρχει.

Το στοίχημα περιλαμβάνει μια κρίσιμη αντίληψη: ότι ο εαυτός μου βρίσκεται έξω από το κουτάκι της προσωπικότητάς μου. Πρακτικά, είναι η επίγνωση ότι δεν είμαι οι σκέψεις μου, τα συναισθήματά μου και οι αισθήσεις μου. Αμφισβητώ το ότι είμαι αυτά, αλλά όχι το ότι είναι παιδιά μου. Είναι γεννήματα του εγκεφάλου μου, του νευρικού μου συστήματος και των αισθητήριων οργάνων μου. Δεν είναι εγώ γιατί απλούστατα "εγώ" δεν μπορώ να τα ξεκινήσω και να τα σταματήσω κατά βούληση – ούτε και χρειάζεται όμως να κάνω κάτι τέτοιο.

Το μόνο που χρειάζεται είναι να είμαι το σπίτι τους, το σπίτι στο οποίο θα είναι πάντα καλοδεχούμενα. Χωρίς να ταυτίζομαι μαζί τους, χωρίς να τα επικρίνω, χωρίς να τα πιστεύω. Αγκαλιάζοντάς τα, απλά κι ευγενικά, με αγάπη. Αυτό είναι το νόημα του "αγαπώ τον εαυτό μου" – ότι δεν θέλω ούτε και προσπαθώ να τον αλλάξω, ότι τον αφήνω να συμβαίνει, έτσι όπως είναι. Όταν πάψω να προσπαθώ να τον αλλάξω, τότε είναι που δημιουργείται πραγματικά η δυνατότητα της αλλαγής, γιατί αποδέχομαι πως είμαι συνείδηση - ο απέραντος χώρος με τις άπειρες δυνατότητες. Απ' αυτή την άποψη, η "αυτοβελτίωση", καθώς και οι συναφείς μέθοδοι και τεχνικές είναι άσχετες και χωρίς πρακτική σημασία.

Κάθε διάθεση αλλαγής πηγάζει από την προσωπικότητα, όχι από τη συνείδηση. Για τη συνείδηση όλα είναι καλοδεχούμενα έτσι όπως είναι – δεν επιθυμεί να αλλάξει κάτι. Η προσωπικότητα, αντίθετα, κάνει κρίσεις ανάλογα με το τι της αρέσει, τι προτιμά, τι φοβάται κ.ο.κ. Αξιολογεί την κάθε στιγμή βασισμένη σε αυτά τα κριτήρια και παράγει μια αντίδραση. Με κάθε ερέθισμα που προσλαμβάνει, δημιουργεί σενάρια με διάφορες εκδοχές του τι συμβαίνει και του τι άλλο μπορεί να συμβεί εξαιτίας αυτού που συμβαίνει, όλες τυλιγμένες μέσα στο φόβο του αγνώστου. Κάθε νοητική εκδοχή ενισχύεται από ανάλογα συναισθήματα και δημιουργεί εσωτερικούς μηχανισμούς αντίδρασης – που πολύ σύντομα γίνονται αυτόματοι. Έτσι, καταλήγουμε να ζούμε την κάθε στιγμή σαν απειλή και όχι σαν δώρο.

Το γεγονός ότι, κατά πάγια τακτική, δεν αποδεχόμαστε αυτό που συμβαίνει καθώς και η συνακόλουθη διαρκής μας προσπάθεια να το φέρουμε στα μέτρα μας ώστε να μην αποτελεί απειλή, είναι που δημιουργούν τεχνηέντως απόσταση ανάμεσα σε εμάς και την πραγματικότητα και που μας εγκλωβίζουν στην αίσθηση ενός στενού εγώ το οποίο προσπαθούμε στη συνέχεια να περιφρουρήσουμε πάση θυσία.

Όμως η ζωή είναι αυτό ακριβώς, μια αέναη σειρά από αλλαγές, γεννήσεις και θανάτους, μέσα στους οποίους το λογισμικό, τα προγραμματάκια που τρέχουν στον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα του καθενός μας έχουν τελικά ελάχιστη σημασία.

Στη Μπαγκαβάτ Γκίτα, ο πολεμιστής Αρζούνα κάποια στιγμή απηυδεί να σκοτώνει εχθρούς κατά χιλιάδες και λέει στον Κρίσνα: "Δεν θέλω πια να σκοτώνω". Προς μεγάλη του έκπληξη, ο Κρίσνα του απαντά: "Πήγαινε πίσω στο πεδίο της μάχης και συνέχισε να σκοτώνεις, μέχρι να κατανοήσεις πως δεν υπάρχει κανένας που σκοτώνεται και κανένας που σκοτώνει".

Μπορεί να φαίνεται σαν κοάν, όμως τελικά δεν είναι.

Κουτσομπολιά

2010-02-11T13:05:00.003+02:00

Δεν έχω πει ποτέ πως είμαι εμφανίσιμη, κι ας το υποστηρίζουν οι γύρω μου, πρέπει όμως σίγουρα πια να παραδεχτώ πως είμαι αλησμόνητη. Τέσσερα χρόνια μετά από τη συμμετοχή μου σε μια ακόμη "ομάδα" εσωτερικής αναζήτησης (την τελευταία και δεύτερη πιο φαρμακερή), με πήρε σήμερα τηλέφωνο ένας από τους τότε "συνοδοιπόρους" να με ρωτήσει - λέει - τη γνώμη μου "για μια μεθοδολογία που ανέπτυξε σχετικά με τα τσάκρας και ειδικά τα χάρας", μια και είμαι ειδική σ' αυτά. (Δεν είμαι, παρ' όλα αυτά ξέρω πως ένα είναι το χάρα, αλλά ας πάμε παρακάτω).

"Ποιος, εγώ;", απόρησα. "Εσύ δεν ασχολείσαι με το ρέικι;", με ρωτάει. "Και ποιος σου είπε ότι το ρέικι ασχολείται με τα τσάκρας;", του απάντησα, μάλλον επιθετικά. "Εξ άλλου πάνε δύο χρόνια που δεν ασχολούμαι με αυτό το κομμάτι". Του ευχήθηκα καλή συνέχεια στην πορεία του και έκλεισα το τηλέφωνο όσο πιο ευγενικά μπορούσα. Θυμήθηκα πως, τότε που ήμασταν στην ομάδα, μου είχε γίνει κολτσίδα γιατί "ποιος ξέρει σε πόσες μετενσαρκώσεις ήμασταν μαζί και υπάρχει τέτοια έλξη". Έλξη μονομερής βεβαίως, αλλά κάτι τέτοια άκουγα η κακομοίρα και γι' αυτό (εντάξει και για άλλα, πολύ πιο σοβαρά) σιχάθηκα όλο το πακέτο.

Προηγήθηκε προ ημερών άλλη μια συνομιλία με μέλος της φαρμακερής ομάδας Νο1, το οποίο ήθελε "να εκτεθεί", όπως το έθεσε, σε μένα και να μου μιλήσει για την πορεία του από τότε. Κι αν στην πρώτη περίπτωση (του τύπου με τα τσάκρας και τα... "χάρας") αισθάνθηκα θυμό ανάμικτο με διάθεση για χλευασμό, στη δεύτερη αισθάνθηκα απλώς λύπη. Γιατί η "πορεία" δεν ήταν τίποτε άλλο από τη διαγραφή ενός τέλειου κύκλου: ο άνθρωπος αυτός γύρισε πίσω σε αυτά που μας είχαν πληγώσει, γιατί "δεν μπορούσε να βρει νόημα" κι "αισθανόταν μοναξιά και κενό". Όπως και να το κάνουμε, είναι λυπηρό στα 50κάτι σου να περιμένεις από τον κάθε τυχάρπαστο "αρχηγό ομάδας" να δώσει νόημα στη ζωή σου, δεν είναι;

Μακριά λοιπόν, φίλοι μου, μακριά…

Μέθοδος Silva

2010-02-09T12:13:00.001+02:00

Μετά από πρόσφατη συζήτηση με καλούς φίλους, βρέθηκα να εξετάζω ξανά το θέμα της μεθόδου Silva. Είναι καιρός άλλωστε που δεν έχω παρακολουθήσει κάποιο σεμινάριο ή πρόγραμμα "εσωτερικού" ας το πούμε προσανατολισμού, οπότε θα μπορούσε να είναι μια καλή ευκαιρία.

Ή μήπως όχι;

Διαβάζοντας λίγο, κατάλαβα ότι η μέθοδος αυτή δεν έχει τελικά "εσωτερικό" προσανατολισμό – αντιθέτως, στοχεύει όπως κάθε άλλη μέθοδος της μόδας, στην απόκτηση του τέλειου συντρόφου, την πραγματοποίηση της τέλειας πώλησης, κτλ κτλ, πράγματα δηλαδή που δεν αφορούν την αυτοβελτίωση. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε ότι, στο πλαίσιο της μεθόδου, δίνεται και μια τεχνική υποβολής του άλλου (επίδοξου συντρόφου, αγοραστή κτλ.) ή "προγραμματισμού" του κατά τη διάρκεια του ύπνου του! Αλλά, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε ούτε να προβληματιζόμαστε. Η τεχνική αυτή δεν δουλεύει εάν κάποιος έχει κακό σκοπό (πώς ακριβώς γίνεται η διάκριση μεταξύ καλού και κακού άραγε και ποιος την κάνει, δεν μας λένε).

Κατά τα άλλα, η μέθοδος περιλαμβάνει διάφορες τεχνικές χαλάρωσης και νευρογλωσσικού προγραμματισμού που αποσκοπούν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του στρες και στο να ξεπεράσει κανείς νοητικούς μηχανισμούς, φοβίες κ.ά. Αυτό το κομμάτι της, θα μπορούσε πράγματι να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο.

Αλλά είναι που βαριέμαι τόσο πολύ αυτή την "επίδραση της καρύδας": πρέπει να μπεις σε μεγάλο κόπο και να πετάξεις πολύ πράμα για να φτάσεις στο ωφέλιμο κομμάτι…

Σκέτος κήπος

2010-02-06T23:50:00.002+02:00

Στον libero.

Μένω σε μια μονοκατοικία με ηλικία διπλάσια από τη δική μου. Για να μπω μέσα, αγγίζω απαλά τη μπλε καμπανούλα κι αυτή με τον όμορφο ήχο της δίνει το σήμα στην πόρτα να ανοίξει.

Κι όταν ανοίγει, αυτό που πρώτο αντικρίζω είναι η ελιά που απλώνει τα κλαδιά και τις ρίζες της μέσα στο σαλόνι μου. Καυχιέται πως είναι εγγονή εκείνης της πρώτης, του ιερού δέντρου που χάρισε η θεά Αθηνά στην πόλη, αλλά εγώ δεν την πολυπιστεύω. Χαίρομαι όμως πολύ να κάθομαι στη σκιά της, το ίδιο και τα παιδιά μου.

Όχι ότι δεν έχουν ωραία δωμάτια. Το δωμάτιο του γιου μου είναι ένα λιβάδι από ηλιοτρόπια. Όταν έχει ήλιο, θαρρείς πως βλέπεις εκατοντάδες γελαστά προσωπάκια. Όταν έχει συννεφιά, τα προσωπάκια σκυθρωπιάζουν, όμως ο γιος μου που τ' αγαπάει τους λέει αστεία και τους φτιάχνει ξανά το κέφι.

Η κόρη μου πάλι ζει σε μια λίμνη με νούφαρα. Περπατά προσεκτικά πάνω τους για να φτάσει στο κρεβάτι της, τους μιλάει και τους παίζει μουσική με τη φλογέρα που έχει φτιάξει από ένα καλάμι της όχθης. Κάνει παρέα με τα βατραχάκια και -μεταξύ μας- νομίζω πως έχει πιάσει φιλίες και με μια νεράιδα.

Το δικό μου κρεβάτι είναι η κουφάλα μιας γέρικης βελανιδιάς. Κάθε βράδυ τυλίγομαι στην άνεση και τη σιωπή της και τότε τα φύλλα του δέντρου αρχίζουν απαλά να θροΐζουν ώσπου να ενωθούν σιγά-σιγά σ' ένα νανούρισμα.

Απ' τα θεμέλια του σπιτιού βλασταίνουν κισσοί και βοκαμβίλιες. Ανεβαίνουν τους τοίχους και γεμίζουν το σπίτι με χρώματα.

Άλλοι θα μιλούσαν για πλακάκια και τούβλα, πατώματα και σκεπές. Όμως όλα είναι κείμενο και, όπως σε κάθε κείμενο, ο αναγνώστης επιλέγει την ερμηνεία που του ταιριάζει. Δεν είναι άλλωστε πολύ πιο ωραίο να ζεις σε έναν κήπο;

Ζωολογικός κήπος

2010-02-03T09:58:00.005+02:00

Μένω σε μια μονοκατοικία με ηλικία διπλάσια από τη δική μου. Στην κλειδαριά της εξώπορτας ζει ένας σκίουρος. Κάθε φορά που βάζω το κλειδί μου, τον γαργαλάω και γκρινιάζει, αλλά δεν έχω άλλο τρόπο να μπω στο σπίτι.

Άλλωστε πάντα γυρνάω το κλειδί προσεκτικά, να μην τρομάξω τη λεοπάρδαλη από μέσα. Απορώ πώς καταφέρνει και χωράει στο μικρό μου σαλόνι. Βηματίζει αδιάκοπα πάνω-κάτω, σαν να περιμένει κάτι. Ξέρει πως στα στίγματα του δέρματός της κρύβεται το μήνυμα του Θεού, όπως έχει γράψει ο Μπόρχες. Κάθε φορά που τα παιδιά γυρίζουν από το σχολείο παλεύουν μαζί της γελώντας. Θα 'θελαν να πήγαινε και στα δωμάτιά τους λίγο, αλλά αρνείται κατηγορηματικά να φύγει απ' το σαλόνι, έχει βολευτεί εκεί τόσα χρόνια.

Έτσι, ο γιος μου πήρε στο δωμάτιό του μια φάλαινα. Ανακατεύει το βυθό με την ουρά της και σηκώνει λάσπη, αλλά δεν τον νοιάζει. Του αρέσει να ακούει τα τραγούδια της που κρύβουν αρχαία μυστικά, όπως λένε. Ούτε και φοβάται το τεράστιο φίδι που έχει κουλουριαστεί στη ντουλάπα του - δεν είναι άλλωστε απ' αυτά που δαγκώνουν.

Η κόρη μου πάλι, πήρε ένα άλογο να κοιμάται μαζί της τα βράδια. Το φροντίζει και το αγαπάει κι αυτό σε αντάλλαγμα την αφήνει να σκαρφαλώνει στη ράχη του και την πηγαίνει καλπάζοντας στα πιο απίθανα μέρη.

Η σκεπή του σπιτιού μου είναι ένα γεράκι. Τα παράθυρα φωτίζονται τις νύχτες μόλις ανοίγει τα μάτια του. Είναι εκπαιδευμένο κι υπάκουο, αλλά κάποιες φορές που σηκώνεται να πετάξει, παίρνει μαζί του το σπίτι. Κάθε πρωί πάντως το επιστρέφει ανέπαφο.

Στα θεμέλια ζουν προνύμφες. Τις παρακολουθώ κρυφά κάθε μέρα, περιμένοντας με αγωνία πότε θα γίνουν πεταλούδες για να γεμίσουν την αυλή μου με χρώματα.

Άλλοι θα μιλούσαν για πλακάκια και τούβλα, πατώματα και σκεπές. Όμως όλα είναι κείμενο και, όπως σε κάθε κείμενο, ο αναγνώστης επιλέγει την ερμηνεία που του ταιριάζει. Δεν είναι άλλωστε πολύ πιο ωραίο να ζεις σε ζωολογικό κήπο;

Προσοχή στις σκέψεις σας. Είναι μεταδοτικές. (2)

2010-02-01T09:39:00.003+02:00

Οι Ιδέες εφ' όσον μπορούν να είναι αντικρουόμενες μπορούν να παρουσιάζουν και ανταγωνιστική συμπεριφορά. Είναι αυτή που σπρώχνει τον φανατικό οπαδό μιας πεποίθησης στο να «βλάψει» αν μπορεί τον οπαδό μιας αντίθετης άποψης, ακόμα και όταν λογικά ο άλλος άνθρωπος δεν είναι απειλή. Και βέβαια μπορεί να μην είναι απειλή για τον άνθρωπο, οι «μιμητές» όμως των ιδεών του ενός αντιλαμβάνονται την απειλή μιας αντίθετης ιδέας και σπρώχνουν τον άνθρωπο-φορέα αυτής της ιδέας να πολεμήσει για λογαριασμό της. Πρόκειται για διαμάχη «μιμητικών» οργανισμών.

Η Αγορά, έχοντας συνειδητοποιήσει, ίσως πρώτη, τη μεταδοτική ιδιότητα των ιδεών έσπευσε να την εκμεταλλευτεί για το κέρδος, το οποίο αποτελεί ευγενές κίνητρο όσο μένει μακριά από την καταστροφική απληστία.

Υπάρχει και μια επιπλοκή εδώ. Οι σύγχρονες 'μελετημένες' από τις «Δυνάμεις της Αγοράς» , επιδημίες Ιδεών που πλήττουν ιδιαίτερα το μέρος εκείνου του πληθυσμού που με το ασθενέστερο 'ανοσοποιητικό' σύστημα. Τα παιδιά. Γι' αυτό και η πλειοψηφία των κρουσμάτων που είναι γνωστά ως «μανίες» παρουσιάζεται στον παιδικό πληθυσμό.
Σκεφτείτε τις σύγχρονες 'μανίες'. Μερικές είναι ανώδυνες, όπως η Δεινοσαυρομανία, άλλες είναι λιγότερο ανώδυνες όπως η Pockemon-μανία κτλ. Αν και όχι πάντα, τέτοιες μανίες που κατευθύνονται από την Αγορά δεν επιδιώκουν το συμφέρον των φορέων τους. Σ' αυτές τις περιπτώσεις ο τρόπος διάδοσης ξεφεύγει από τα κοινωνικά αποδεκτά όρια και γίνεται 'μολυσματικός' με την πιο επικίνδυνη έννοια της λέξης.
Τέτοιες καταστάσεις, αν και ήπιας μορφής, είναι συχνές στα σχολεία.

Δεν μπορώ να ξεχάσω ένα περιστατικό που έζησα στο δημοτικό τη δεκαετία του 70. Ήταν μόλις είχε βγει στην αγορά μια νέα κόλλα, «Yuppie» την έλεγαν για όσους θυμούνται. Με την κατάλληλη διαφήμιση η νέα κόλλα είχε 'κατακτήσει' το μαθητόκοσμο σε βαθμό ώστε να σημειώνονται περιστατικά προπηλακισμού προς εκείνους που χρησιμοποιούσαν την παλαιότερη κόλλα. Τέτοιο περιστατικό συνέβη μπροστά στα μάτια μου μέσα την τάξη του σχολείου μου. Κάποιος συμμαθητής μου σχεδόν έφαγε ξύλο από τους άλλους επειδή δεν είχε (ο μόνος στα 32 παιδιά!) τη «νέα κόλλα». Το περιστατικό μου έκανε φοβερή εντύπωση. Θυμάμαι ακόμα και το όνομά του 'θύματος'. Προσωπικά δεν μπορούσα να καταλάβω το γιατί. Δεν είχα πάρει μέρος στον προπηλακισμό αλλά και δεν κινδύνευα αφού είχα και εγώ την «νέα κόλλα» στα χέρια μου… Επρόκειτο για περίπτωση «μολυσματικής» δράσης «μιμητικής» ιδέας οξείας μορφής.

Παρόμοια συμπτώματα 'μολυσματικών' ιδεών συναντάμε και σε άλλους χώρους, όταν οι αυθαίρετες ιδέες κυριαρχούν της λογικής. Μια κοινωνία που σου ζητά να είσαι IN μπορεί να είναι αποδεκτή. Μια κοινωνία που δεν σου αφήνει περιθώρια αλλά σε «απορρίπτει» αν δεν είσαι κάτι που θέλει, IN, πολιτικά ορθός, πατριώτης, φανατικός οπαδός κτλ. είναι επικίνδυνη.

Γι' αυτό: Προσοχή στις σκέψεις σας. Είναι μεταδοτικές. Προσοχή και στην άγνοια, είναι κι αυτή μεταδοτική.

[από την ίδια πηγή με την προηγούμενη ανάρτηση]

Προσοχή στις σκέψεις σας. Είναι μεταδοτικές.

2010-01-29T11:31:00.002+02:00

Σας έχει κολλήσει καμιά ιδέα πρόσφατα;

Ιδέες, σκέψεις, μνήμες απόψεις, πεποιθήσεις και πρότυπα συμπεριφοράς, Η Πληροφορία γενικότερα είναι μεταδοτική. Μια Ιδέα μπορεί να συμπεριφερθεί ως ίωση και να φροντίζει «η ίδια» για την διάδοσή της. Άλλωστε μια Ιδέα, από τη φύση της έχει ένα σκοπό στη «ζωή» της: Να διαδοθεί. Αλλιώς δεν έχει λόγο ύπαρξης και αργά ή γρήγορα ξεχνιέται και χάνεται και η ανυπαρξία τελικά δεν αρέσει σε κανέναν.

Οι ιδέες και οι πεποιθήσεις διαδίδονται όπως και οι ζωντανοί οργανισμοί. Πολλαπλασιάζονται με την αναπαραγωγή και μάλιστα με αυτο-αναπαραγωγικό τρόπο, όπως τα γονίδια. Αγωνίζονται για την διάδοσή τους. Έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν αντίγραφα του εαυτού τους και πολλαπλασιάζονται όπως οι ζωντανοί οργανισμοί, περνώντας τις ιδιότητές τους στα αντίγραφά τους όπως η γενετική πληροφορία περνά διαμέσου των γονιδίων στις επόμενες γενιές.

Οι ιδέες έχουν τα δικά τους αναπαραγωγικά 'γονίδια'. Τα 'γονίδια' των ιδεών ονομάστηκαν memes (κατ' αναλογία με τα genes=γονίδια). Ο όρος meme επινοήθηκε από τον Ρίτσαρντ Ντόκινς ο οποίος στο βιβλίο του «Το Εγωιστικό Γονίδιο» ("The Selfish Meme"), το 1976, την παρουσίασε ως κάτι ανάλογο με τα γονίδια. Ως νεολογισμός χωρίς προηγούμενο, παρουσιάζει κάποια δυσκολία στο να αποδοθεί στην Ελληνική, αν και προέρχεται απ' αυτή. Έχει μεταφραστεί ως «μιμίδια» (κατ' αναλογία με τα «γονίδια»), αλλά το «μιμίδια» δεν είναι και πολύ εύηχο στα ελληνικά. Προτίμησα να χρησιμοποιήσω τις λέξεις «μιμητής» και «μιμητές», για τα meme και memes.

Μιλάμε λοιπόν όχι για «ιδέες» αλλά «μιμητές» τους φορείς της γενετικής πληροφορίας των Ιδεών. Ο «μιμητής» - meme - είναι για το νου και τον πολιτισμό ό,τι είναι το γονίδιο για τη βιολογία μας. Το θεμελιώδες δομικό στοιχείο τις κάθε ιδέας, σκέψης, ή πληροφορίας. Οι «μιμητές» συμπεριφέρονται όπως και τα γονίδια, μεταλλάσσονται, εξαπλώνονται, προσαρμόζονται και κυριαρχούν ή επισκιάζονται, διαδίδονται, άλλοτε επιβιώνουν, και άλλοτε αποτυγχάνουν και χάνονται.

Η επινόηση των «μιμητών» - memes - οδήγησε γρήγορα στην δημιουργία ενός νέου γνωστικού αντικειμένου που ονομάστηκε «Science of Memetics» - Επιστήμη της Μιμητικής η οποία εξετάζει τα είδη, τις συμπεριφορές, τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των «μιμητών», των γονιδίων της νόησης.
Οι «μιμητές», όπως και τα γονίδια, είναι αναπαραγωγικά μόρια που μπορούν να αντιγράφουν τον εαυτό τους. Αντιγραφείς που μέσα από μιμητικές διαδικασίες είναι υπεύθυνοι για κάθε γνώση, ιδέα, όνειρο, ή τέχνη και επιτρέπουν μια πολιτιστική, τεχνολογική και πνευματική εξέλιξη, που δεν είναι δυνατή από την βιολογική εξέλιξη. Με αυτήν την έννοια οι «μιμητές», οι οποίοι στη ουσία αποτελούν «αφηρημένη» σύλληψη και όχι κάτι το χειροπιαστό, είναι οι βασικοί υπεύθυνοι της εξάπλωσης του πολιτισμού.

Ως προς τη 'φύση' τους οι «μιμητές» των ιδεών παρομοιάζονται καλύτερα με τους ιούς και τα παράσιτα. Αυτό γιατί δεν έχουν πλήρη αυτό-αναπαραγωγική ικανότητα. Δεν μπορούν από μόνοι τους να αυτό-αναπαραχθούν. Χρειάζονται ένα υποδοχέα όπως οι ιοί ή ξενιστή όπως τα παράσιτα με τη βοήθεια του οποίου πολλαπλασιάζονται και διαδίδονται. Φυσικά αυτός ο υποδοχέας ή ξενιστής για μια «Ιδέα» και τους «μιμητές» της είναι ο ανθρώπινος νους, ενώ και ορισμένες ανθρώπινες ικανότητες και τεχνολογικές ανακαλύψεις παίζουν το ρόλο του «μεταφορέα» τους από νου σε νου. [συνεχίζεται…]

(του Χρήστου Ζ. Κώνστα - http://www.artofwise.gr/html/categories_content/epistimes/memes.html)

Θρησκείες και Δυτικός πολιτισμός

2010-01-22T11:07:00.001+02:00

Φυσικά, δεν μπορώ να μην αρχίσω με τον Χριστιανισμό. Νομίζω ότι ο Χριστιανισμός μέσα στον Δυτικό πολιτισμό αποτελεί παράδοξο, εξαιτίας βασικά της νουθεσίας "όποιος έχει δύο χιτώνες, να δώσει τον ένα στον αδελφό του". Όταν μια κοινωνία είναι καταναλωτική και έχει σαν στόχο την αποθησαύριση αγαθών, οποιαδήποτε παρόμοια νουθεσία πάει εξ ορισμού περίπατο. Τι είμαστε λοιπόν τελικά, χαρούμενοι Χριστιανοί ή χαρούμενοι καταναλωτές; Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, της εκκλησίας ως Α.Ε. συμπεριλαμβανομένης, σίγουρα το δεύτερο.

Κι ίσως επειδή υποσυνείδητα διαισθάνεται το παράδοξο, ο Δυτικός κόσμος τις τελευταίες δεκαετίες στράφηκε ανατολικά, αλλά όχι στην εγγύς Ανατολή (αφού μουσουλμανισμός και πολιτισμός δεν θεωρείται ότι συνάδουν), στην άπω. Έτσι έγιναν της μόδας έννοιες όπως το κάρμα, η μετενσάρκωση, οι "ενέργειες" κ.τ.ό., εκδρομές σε ινδικά άσραμ για διαλογισμό και ψώνια, power yoga στα γυμναστήρια και πάει λέγοντας. Με το να γίνουν της μόδας, αυτόματα μετατράπηκαν και αυτές σε καταναλωτικό αγαθό και η ουσία τους χάθηκε.

Πόσοι γνωρίζουν, για παράδειγμα, ότι το κάρμα, η μετενσάρκωση κλπ. είναι έννοιες του ινδουϊσμού και ότι ο βουδισμός δεν δέχεται καν την ύπαρξη της ψυχής; Σίγουρα πολύ λίγοι. Και πώς να το γνωρίζουν αφού μπήκαν όλα μαζί στο μπλέντερ και αποχυμώθηκαν ώστε να γίνουν εύπεπτα για τα αμάθητα δυτικά στομάχια; Μπορούμε πλέον να τα βρούμε και σε τιμή ευκαιρίας (εκπτώσεις γαρ): με έναν βούδα δώρο το αρωματικό στικ. Βοήθειά μας.

Αναφορά στα κοάν

2010-01-18T09:29:00.002+02:00

Σκοπός ενός κοάν γι' αυτόν που το σκέφτεται είναι να αντιληφθεί τη διαφορά μεταξύ του νου (ο οποίος εκδηλώνεται σα ροή σκέψεων) και της συνείδησης (που είναι κάτι ευρύτερο). Το θέμα πάντα είναι να κατανοήσουμε ότι είναι η ταύτιση με τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας η οποία δημιουργεί την προσωπικότητα (και την αίσθηση του εγώ) και ότι υπάρχει κάτι ευρύτερο, η συνείδηση, κοινή για όλους, μέσα στην οποία οι προσωπικότητές μας υπάρχουν σαν απλά συμβάντα. Οι στοχαστές του Ζεν ταυτίζουν τη συνείδηση με τη ζωή.

Όπως και να 'χει, η παραδοξότητα του κοάν τείνει να διεγείρει τον νου επί παρατεταμένο διάστημα μια και ο νους το στριφογυρίζει προσπαθώντας να "λύσει" το παράδοξό του ή να βρει μια απάντηση, κάπως σαν τον σκύλο που κυνηγάει την ουρά του – μόνο που σ' αυτό το κυνήγι, ο νους προβάλλει όπως πραγματικά είναι, δηλ. σαν κάτι ξέχωρο από τη συνείδηση.

Τη στιγμή που αντιλαμβάνεται κανείς ότι νους και συνείδηση είναι κάτι ξεχωριστό, μπορεί να αντιληφθεί ότι ο πρώτος ταυτίζεται με την προσωπικότητα και η δεύτερη με την πραγματική του ουσία κι έτσι επιτυγχάνεται ο σκοπός του κοάν.

Η επίτευξη του σκοπού του κοάν δεν έχει να κάνει με την ερμηνεία του. Άλλωστε, όσες ερμηνείες κι αν δώσει κανείς σε ένα κοάν δε φαίνεται να μπορούν να εξαντλήσουν το νόημά του, επομένως είναι μάλλον απίθανο να υπάρχει μια και μοναδική, οριστική ερμηνεία.

Παραδείγματα κοάν:

- Δύο χέρια χτυπούν το ένα με το άλλο και παράγεται ένας ήχος. Ποιος είναι ο ήχος του ενός χεριού;

- Πώς μπορεί κανείς να εκφράσει την αλήθεια χωρίς ούτε ομιλία ούτε σιωπή;

- Αν πραγματικά αγαπώ τον εαυτό μου, δεν πρέπει να τον αγαπώ. Αν θέλω να τον προφυλάξω, δεν πρέπει να τον προφυλάσσω.

- Δεν είναι ούτε η σημαία που κουνιέται ούτε ο άνεμος. Ο νους είναι.

Χώρος και χρόνος - η σύγχρονη άποψη

2010-01-12T13:02:00.002+02:00

Στις μέρες μας, εντύπωση έχουν κάνει προσπάθειες αναγωγής του χώρου στον χρόνο ή το αντίστροφο, όπως του Μπεργκσόν. Ο Μπεργκσόν διέκρινε ανάμεσα στο εσωτερικό αίσθημα του χρόνου και τον χρόνο όπως τον μετρά η επιστήμη ή τον μετράμε στην πρακτική ζωή. Το εσωτερικό αίσθημα του χρόνου είναι διάρκεια, είναι η ακατάπαυστη ροή της εσωτερικής μας ζωής, το πέρασμα από κατάσταση σε κατάσταση, το ψυχικό ρεύμα. Η ψυχική μας ζωή είναι μια ατελείωτη ποιοτική αλλαγή: καταστάσεις πάντα νέες που χύνονται η μία μέσα στην άλλη και μπερδεύονται, χωρίς ξεκάθαρα όρια, είναι "καθαρή ετερογένεια". Από την άλλη, ο χρόνος της πρακτικής ζωής και της επιστήμης είναι κάτι που φτιάξαμε με την νόηση, κάτι ποσοτικό και ομοιογενές που το φανταζόμαστε καμωμένο από ξεχωριστά κομμάτια, από στιγμές, κάτι που μπορούμε να μετρήσουμε και μετράμε με μέτρα (δείκτες που γυρίζουν, δευτερόλεπτα, λεπτά, ώρες). Ο πρακτικός χρόνος είναι η διάρκεια παραμορφωμένη στη γλώσσα του λογικού, κάτι που το φανταζόμαστε σαν απλωμένο σε χώρο, χώρος στην ουσία.

Αλλά και ο Αϊνστάιν, με τη θεωρία της σχετικότητας, έδωσε την πρωτοκαθεδρία στον χώρο και θυσίασε την πεποίθηση ότι ο χρόνος είναι απόλυτος και οικουμενικός, αποδεικνύοντας ότι είναι ελαστικός και συστέλλεται ή διαστέλλεται εξαιτίας της κίνησης και της σχέσης των υποκειμένων: για τον καθένα ο χρόνος ουδέποτε παραμορφώνεται στο δικό του πλαίσιο αναφοράς, αν όμως συγκριθεί με το χρόνο κάποιου άλλου παρατηρητή που κινείται σε σχέση με εκείνον, θα διαπιστωθεί ότι οι χρόνοι δεν συμβαδίζουν. Παρελθόν, παρόν και μέλλον πρέπει να είναι εξίσου πραγματικά (αντίθετα με την κοινή αντίληψη ότι το μόνο που "υπάρχει πραγματικά" είναι το παρόν αφού το παρελθόν έχει περάσει και το μέλλον είναι αδιαμόρφωτο), γιατί αυτό που είναι για κάποιον παρελθόν μπορεί να είναι παρόν για κάποιον άλλο ή μέλλον για έναν τρίτο. Ο χρόνος εκτείνεται από μια συγκεκριμένη στιγμή και προς το παρόν και προς το μέλλον, όπως ακριβώς εκτείνεται και ο χώρος από μια συγκεκριμένη θέση. Μάλιστα, χώρος και ο χρόνος συνυφαίνονται αξεδιάλυτα σε μια ενότητα, τον χωροχρόνο.

Και, για το τέλος , ένα κείμενο του Άλντους Χάξλεϋ:
"…Οι προβιομηχανικοί άνθρωποι γνωρίζουν τον χρόνο στον καθημερινό του ρυθμό, το μηνιαίο και τον εποχικό. Έχουν συνείδηση της ανατολής του ήλιου, του μεσημεριού, της δύσης, της καινούριας σελήνης και της πανσελήνου, των ισημεριών και των ηλιοστασίων, της άνοιξης και του καλοκαιριού, του φθινοπώρου και του χειμώνα. Όλες οι αρχαίες θρησκείες, συμπεριλαμβανομένου και του χριστιανισμού, επιμένουν σ' αυτόν τον καθημερινό και εποχιακό ρυθμό. Ο προβιομηχανικός άνθρωπος δεν είχε ποτέ την αυθάδεια να ξεχάσει τη μεγαλόπρεπη κίνηση του κοσμικού χρόνου.
Η βιομηχανοποίηση και η αστική ζωή τα μετέβαλαν όλα αυτά. Είναι δυνατό να ζούμε και να εργαζόμαστε σε μια πολιτεία χωρίς να έχουμε συνείδηση της καθημερινής πορείας του κόσμου στον ουρανό. Χωρίς ποτέ να δούμε το φεγγάρι και τα αστέρια. Οι πόλεις είναι οι γαλαξίες μας, οι εποχιακές αλλαγές ελάχιστα συγκινούν τον αστό. Είναι ο κάτοικος ενός τεχνητού σύμπαντος που χωρίζεται μ' έναν τοίχο από τον κόσμο της φύσης. Έξω από τον τοίχο αυτόν ο χρόνος είναι κοσμικός και κινείται με το ρυθμό του ήλιου και των άστρων. Στο εσωτερικό των τοίχων είναι μια απλή υπόθεση γραναζιών σε κίνηση και καταμετρείται σε δευτερόλεπτα και λεπτά, σε μέρες των οκτώ ωρών και σε εβδομάδες των πέντε ημερών. Διαθέτουμε μια καινούρια συνείδηση, αλλά κατακτήθηκε με θυσία την παλιά".

Το ζήτημα του χρόνου και του χώρου

2010-01-11T10:14:00.003+02:00

Όλα τα πράγματα, καθετί που ξέρουμε, μας φαίνεται βαλμένο μέσα σε δυο πλαίσια, σε δυο "περιέχοντα" όπως τα έλεγε ο Αριστοτέλης. Καθετί που βλέπω, πιάνω ή συλλογίζομαι, τα βιβλία μου, το γραφείο μου, το σπίτι μου, η πόλη και πιο πέρα τα βουνά, η θάλασσα, η πλατιά φύση, ο ίδιος ο εαυτός μου με τις εντυπώσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά του είναι βαλμένα σε ένα πελώριο δοχείο που το λέμε έκταση, διάστημα, άπειρο ή γενικότερα χώρο κι εγώ, ίσως κι ο χώρος μαζί, φαινόμαστε τυλιγμένα σε κάτι άπιαστο μα πραγματικό, την αιώνια ροή, το πέρασμα από κατάσταση σε κατάσταση, τον χρόνο.

Σκεφτόμαστε τα δύο αυτά στοιχεία σαν ανεξάρτητα από τα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα τους, σαν οντότητες.

Την πιο ορθοτόμο διατύπωση στη φυσική αυτή αντίληψη του χώρου και του χρόνου έδωσε ο Νεύτωνας, ο οποίος επίσης υποστήριξε ότι ο χρόνος δεν έχει σχέση με την κίνηση. Για τον Νεύτωνα, οι αιώνες θα περνούν κι αν ακόμη σταματήσει κάθε κίνηση στο σύμπαν. Επίσης υποστήριξε ότι ο άπειρος χώρος είναι το αισθητήριο του Θεού που μ' αυτό το μέσο κατορθώνει να είναι πανταχού παρών.

Δεν έχουν βέβαια όλοι οι φιλόσοφοι την ίδια άποψη. Στην αρχαιότητα, ο Ζήνων ο Ελεάτης αρνιόταν το χώρο επειδή, αν ήταν κάτι πραγματικό, έπρεπε να περιέχεται μέσα σε έναν μεγαλύτερο χώρο κι αυτός σε άλλον κι έτσι ως το άπειρο.

Για τον Αριστοτέλη, ο χώρος και ο χρόνος αφορούσαν τη σχέση ανάμεσα στα πράγματα και ήταν κατά συνέπεια γεννήματα της εσωτερικής αντίληψης (ο χρόνος συγκεκριμένα γεννιόταν από τη σχέση μεταξύ πριν και μετά, τη ροή των παραστάσεων, την προσοχή, την αναμονή, τη μνήμη και ο χώρος ήταν η σχέση ανάμεσα σε αντικείμενα που συνυπάρχουν). Βέβαια, δεχόταν ότι οι αφορμές που γεννούν αυτές τις παραστάσεις βρίσκονται έξω από τον άνθρωπο, στον κόσμο.

[συνεχίζεται…]

Κοάν

2010-01-08T23:02:00.002+02:00

Ένα κοάν: “Δεν υπάρχει χρόνος. Τι είναι μνήμη;”.

Αν χτυπήσω δυο φορές με το χέρι μου το τραπέζι, δεν έχω άλλη επιλογή από το να παραδεχτώ ότι αυτό που υπάρχει ανάμεσα στα δύο χτυπήματα είναι χρόνος. Άρα χρόνος υπάρχει. Μόνο που υπάρχει επειδή έχω μνήμη του πρώτου χτυπήματος.

Όλα όσα κτίζονται μέσα μου, κτίζονται με βασικό δομικό υλικό τη μνήμη μου – κι επειδή η μνήμη είναι ελλιπής, μπορώ να αρχίσω να αμφισβητώ όλα όσα κτίζονται μέσα μου.

Τι μένει λοιπόν; Μόνο το τώρα. Ακόμα κι αν υπάρχει χρόνος, τελικά δεν έχει σημασία.

Μια σημείωση

2010-01-06T05:11:00.001+02:00

Και μια σημείωση για το τέλος. Ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο δεν μπορεί παρά να είναι ανθρωποκεντρικός και γεωκεντρικός. Την εποχή του Καρτέσιου (Descartes) που σήμανε την κυριαρχία της επιστήμης και των μηχανών, συντελέστηκε μια μεγάλη ανατροπή. Μέχρι τότε, όλοι οι κλάδοι της ανθρώπινης σκέψης έβαζαν τον άνθρωπο (και τη Γη πάνω στην οποία κατοικούσε) στο κέντρο του σύμπαντος. Η αποκάλυψη της αστρονομίας ότι τελικά δεν είμαστε παρά μόνο ένας κόκκος σκόνης μέσα στο σύμπαν, όχι μόνο μας εκθρόνισε από το κέντρο, αλλά μας εκμηδένισε. Κι ήρθε αιώνες μετά η κβαντική φυσική και γραπτά όπως του Νηλς Μπορ (Niels Bohr) για να μας πουν ότι ο παρατηρητής (εν προκειμένω ο άνθρωπος) δεν είναι κάτι ξέχωρο από το παρατηρούμενο, αφού ακατάλυτα το επηρεάζει. Κι έτσι ξαναβρεθήκαμε στο κέντρο του σύμπαντος – ενός σύμπαντος αναπόφευκτα ανθρωποκεντρικού και γεωκεντρικού.

Χωρίς κάτι τέτοιο να συνιστά αυτό καθαυτό έπαρση. Είναι αδύνατον να βγούμε εντελώς έξω από τα όρια του εαυτού μας, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να βγούμε έξω από το σύμπαν και να το παρατηρήσουμε. Έπαρση είναι να πιστεύουμε ότι οι ιδέες μας για τον κόσμο ΕΙΝΑΙ ο κόσμος. Να πιστεύουμε π.χ. ότι τα μαθηματικά και η γεωμετρία, τα οποία είναι επινοήσεις μας, προϋπήρχαν της ύπαρξής μας. Να πιστεύουμε ότι αυτό που σκεφτόμαστε σήμερα, το οποίο είναι διαφορετικό από αυτό που σκεφτόμασταν χθες και από αυτό που θα σκεφτούμε αύριο, έχει καθολική ισχύ. Να μην έχουμε συνείδηση των πεπερασμένων μας ικανοτήτων και των πάμπολλων περιορισμών μας. Να μην αντιλαμβανόμαστε ότι λειτουργούμε με και μέσω προσομοιώσεων.

Όχι. Το να έχουμε επίγνωση των περιορισμών μας σημαίνει ταπεινότητα, κάτι απαραίτητο στους καιρούς που ζούμε, οι οποίοι, όπως λέει και ο διακεκριμένος ιστορικός Τζων Λούκατς, καλούν να σκεφτούμε από την αρχή το τι σημαίνει “πρόοδος” και ποια κατεύθυνση πρέπει αυτή να πάρει...

Ένα βήμα πιο πέρα

2010-01-03T23:07:00.002+02:00

Ας πάμε τώρα τον συλλογισμό ένα βήμα πιο πέρα. Οι προσομοιώσεις μας της πραγματικότητας, καθώς και τα συμπεράσματα και οι στάσεις που προκύπτουν από αυτές δεν πέφτουν στο κενό, το αντίθετο: εισβάλλουν στον κόσμο και περιπλέκουν τη δομή και την εξέλιξη των γεγονότων.

Ας δούμε ένα παράδειγμα. Η εικόνα που έχουμε για τον κόσμο γύρω μας αλλάζει, ανάλογα με τον τρόπο που αλλάζει η αντίληψή μας. Και μάλιστα σε βαθμό που νομιμοποιούμαστε να πούμε ότι μπορεί να μην ανακαλύψαμε το σύμπαν, αλλά σίγουρα το σύμπαν είναι επινόησή μας.

Όταν ένας απλός άνθρωπος, χωρίς να είναι ειδικός, πει ότι κάθε πρωί ο ήλιος ανατέλλει από την ανατολή και δύει στη δύση, δεν λέει ψέμματα. Ούτε αποκαλεί τον Κοπέρνικο ή έναν αστρονόμο της εποχής του, που πίστευαν ότι ο ήλιος γυρίζει γύρω από τη Γη, ψεύτες. Πιθανώς μάλιστα να μπορεί να δει και τη λογική της σκέψης τους, όπως εμείς, απλώς πλέον ξέρουμε ότι έκαναν λάθος. Οι επιστημονικές ιδέες παράγονται από σκέψεις και οι σκέψεις δεν είναι παρά προσομοιώσεις, ευθέως ανάλογες προς την αντιληπτική ικανότητα αυτών που τις κάνουν. Όμως οι σκέψεις δεν είναι ο κόσμος ούτε και πρέπει να εκλαμβάνονται ως ο κόσμος.

Όλα όσα αντιλαμβανόμαστε για τον κόσμο, ότι το νερό είναι Η20, ότι δεν υπάρχει ταχύτητα μεγαλύτερη από εκείνη του φωτός, ότι e=mc2 κλπ κλπ ΔΕΝ είναι απόλυτες και αιώνιες αλήθειες που ισχύουν παντού και οποιαδήποτε στιγμή μέσα στο σύμπαν, τρισεκατομμύρια χρόνια πριν και τρισεκατομμύρια χρόνια μετά από σήμερα. Οι γνωστές και ορατές και μετρήσιμες συνθήκες που επικρατούν στο σύμπαν μας δεν προηγούνται αλλά προέρχονται από τη δική μας ύπαρξη και συνείδηση. Βλέπουμε το σύμπαν έτσι όπως το βλέπουμε, γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος που μπορούμε να το δούμε.

Προσομοιώσεις

2009-12-31T14:00:00.001+02:00

Η αλήθεια είναι ότι η προ-προηγούμενη ανάρτησή μου με τίτλο "Ζωή" έβαλε, ακόμα και μένα, σε σκέψεις. Είναι ίσως τρομακτικό αλλά πραγματικά δεν υπάρχει κόσμος "όπως είναι", παρά μόνο κόσμος όπως τον αντιλαμβανόμαστε. Ο κόσμος ως κάτι το αντικειμενικό, ως κάτι που υπάρχει πέρα και έξω από μας, δεν υπάρχει, αφού ο μόνος τρόπος να τον αντιληφθούμε είναι μέσω των αισθήσεών μας και αφού ακόμη και αυτός ο τρόπος (δηλ. ο τρόπος με τον οποίο τον καταγράφουν οι αισθήσεις μας) διαφέρει από άτομο σε άτομο.*

Πέραν αυτού, η αντίληψή μας λειτουργεί με τέτοιο τρόπο ώστε από μια δεδομένη στιγμή να προσλαμβάνουμε κάποιες μόνο από τις ιδιότητες που την χαρακτηρίζουν – τα κενά συμπληρώνονται με παρεκτάσεις ("το Α πάει με το Β, άρα το Β είναι σίγουρα στη θέση του κενού"), με προβλέψεις για το τι πρόκειται να ακολουθήσει και με συμπεράσματα που στηρίζονται σε δεδομένα από τη μνήμη. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη προκειμένου να μπορούμε να επεξεργαζόμαστε με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα τα δεδομένα της στιγμής, όπως έχει διαπιστωθεί από πολλούς επιστήμονες.

Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο με την υπαρκτή δεδομένη στιγμή, τη στιγμή δηλ. όπως συμβαίνει και όπως εξελίσσεται. Συμβαίνει και με τις σκέψεις μας και τα σενάρια που τρέχουν στο κεφάλι μας, τα οποία είναι –φαίνεται- ακόμη πιο σημαντικά για μας, αφού η αντίληψή μας του περιβάλλοντος συνήθως ατονεί τη στιγμή που τα σκεφτόμαστε και αυτά αποκτούν πρωταρχική σημασία μέσα μας.

Η βασική επομένως λειτουργία τόσο κατά την on-line όσο και κατά την off-line αλληλεπίδρασή μας με τον κόσμο είναι, θα λέγαμε, "αυτό μοιάζει σαν…", με αποτέλεσμα ο κόσμος να προβάλλει μέσα μας σαν μια αλληλουχία προσομοιώσεων και ποτέ αντικειμενικά. Μια τέτοια αντικειμενικότητα άλλωστε απαιτεί τον πλήρη διαχωρισμό του αντικειμένου από το υποκείμενο, αλλά είδαμε ότι ο μόνος τρόπος να αντιληφθούμε οποιοδήποτε αντικείμενο είναι να το εσωτερικεύσουμε.

Επομένως, η ανθρώπινη αντίληψη μοιάζει κατά κύριο λόγο με μηχανή προσομοίωσης, με προσομοιωτή. Κι αναρωτιέμαι: ποιος ή τι μπήκε στον κόπο να κατασκευάσει έναν τέτοιο προσομοιωτή και, κυρίως, ποιος είναι εκείνος που μπαίνει στο μηχάνημα και παίζει το παιχνίδι;

[*Βεβαίως, θα ήταν λάθος, όπως λέει και ο Hallett Carr, να πούμε ότι επειδή ένα βουνό φαίνεται να έχει διαφορετικό σχήμα όταν το κοιτάμε από διαφορετικές οπτικές γωνίες, δεν έχει τελικά κανένα συγκεκριμένο σχήμα ή έχει άπειρα σχήματα. Ωστόσο είναι αλήθεια ότι όσο πιο αντικειμενική γίνεται η ιδέα που σχηματίζουμε για το βουνό, τόσο πιο αφηρημένη είναι.]

Πολλές ευχές...

2009-12-24T09:00:00.001+02:00

Για χαρούμενα Χριστούγεννα κι ένα 2010 γεμάτο χαμόγελα!!!

Ζωή

2009-12-21T13:17:00.001+02:00

…είναι όλες οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι αισθήσεις του σώματος που επισυμβαίνουν μέσα στη συνείδησή σου αυτή τη στιγμή. Επομένως, το σώμα σου είναι κι αυτό μια εμπειρία μέσα στη συνείδηση και, υπό αυτή την έννοια, το σώμα σου είναι μέσα σου και όχι εσύ μέσα στο σώμα σου.

Κι εγώ επίσης είμαι μέσα σου σαν μια απ' τις εμπειρίες σου. Τα λόγια μου, αφού τα γράψω, αιωρούνται ελεύθερα μέσα στη συνείδηση για να τα αναλάβεις εσύ, καθώς τα διαβάζεις. Αν μάλιστα μπορέσεις να διαβάσεις ανάμεσα στις γραμμές (που μπορείς), θα καταλάβεις και πώς νιώθω. Τότε έχεις συναίσθησή μου, σχεδόν όπως έχεις συναίσθηση του εαυτού σου. Δεν είναι άλλωστε αλήθεια πως ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορείς να με αντιληφθείς και να με γνωρίσεις είναι από το τι σου λέει ο εαυτός σου για μένα (οι συναισθήσεις σου, το ένστικτό σου); Ακόμη κι αν με ήξερες προσωπικά, έτσι θα με αντιλαμβανόσουν.

Εγώ μέσα σε σένα, εσύ μέσα σε μένα, όλοι μας κύκλοι που επικαλύπτονται – για να απομείνει τελικά τι; Ίσως μια συλλογική σπείρα μόνο, που μας απομένει να ελπίζουμε ότι είναι τουλάχιστον ανοδική.

Σχολικό ζήτημα

2009-12-17T10:16:00.002+02:00

Το καινούριο εκπαιδευτικό σύστημα είναι πραγματικά το κάτι άλλο. Οι δάσκαλοι "δεν μπορούν να αποθαρρύνουν τα παιδιά από τη μάθηση", όπως οι ίδιοι λένε, και για να μην τα αποθαρρύνουν δεν διορθώνουν τα λάθη τους, δεν διορθώνουν τη συμπεριφορά τους και δεν επιβάλλουν κανενός είδους ποινή.

Παράδειγμα: ο γιος μου φοιτά στην α΄ δημοτικού φέτος. Η δασκάλα του μου παραπονέθηκε εχθές ότι είναι αφηρημένος στο μάθημα και ότι κάνει διαγωνισμό ξυσίματος μολυβιού με τον διπλανό του (ποιος πρώτος θα κάνει το μολύβι του πιο μικρό ξύνοντας). "Να του πάρετε την ξύστρα", με προέτρεψε. "Φυσικά", απάντησα, "αλλά γιατί δεν του την παίρνετε εσείς;". "Ααα, εγώ δεν μπορώ, δεν επιτρέπεται". "Μάλιστα".

Μπροστά στη συζήτηση ήταν κι ο μπαμπάς του συμμαθητή με τον οποίο έκανε τον διαγωνισμό ξυσίματος ο Γιάννης. "Πάρτε κι εσείς την ξύστρα από τον δικό σας", τον προέτρεψα. "Ναι", μου είπε. Την επόμενη μέρα ρώτησα τον Γιάννη (ρητορικά πιο πολύ) "Ο Παναγιώτης δεν είχε ούτε αυτός ξύστρα σήμερα, ε;". "Όχι, μαμά, τι λες; Είχε μια ολοκαίνουρια ξύστρα". Κι έμεινα κάγκελο.

Δεν είναι η πρώτη φορά βέβαια που μένω έτσι. Μια άλλη μέρα ήρθε ο Γιάννης στο σπίτι έχοντας γράψει στην ορθογραφία "γόγορνα", μια λέξη που η δασκάλα του είχε απλώς υπογραμμίσει (ούτε να τον βάλει να την ξαναγράψει ούτε τίποτα δηλαδή). "Ε καλά", του λέω, "δεν πειράζει, η δασκάλα απλώς ξέχασε να σε βάλει να ξαναγράψεις τη λέξη". "Τι λες ρε μαμά, αφού η δασκάλα δεν έγραψε τίποτα σημαίνει ότι είναι εντάξει!!", έβαλε τις φωνές ο Γιάννης. Και φυσικά μου ανέβασε την πίεση, με έκανε να του ανοίξω το λεξικό και να του δείξω γραμμένη σωστά τη λέξη "γοργόνα" και βέβαια, επειδή η συζήτηση συνεχίστηκε σε έντονους τόνους, να τον βάλω τιμωρία (τουτέστιν μία μέρα χωρίς τηλεόραση) και να τον βάλω επίσης να γράψει τη λέξη πέντε φορές.

Κάπως έτσι μεταμορφώνομαι σιγά-σιγά σε εφιάλτη για το παιδί μου. Το αφήνω χωρίς ξύστρα. Του διορθώνω την ορθογραφία. Το βάζω να γράφει τις λέξεις που κάνει λάθος. Είμαι συνέχεια με μια γόμα στο χέρι και με μια προσταγή στο στόμα: "πιο ωραία γράμματα", "αυτή η λέξη δεν γράφεται με το υ του υποβρύχιου, αλλά με το η του ήλιου", "πιο μικρά γράμματα". Δεν το αφήνω να βλέπει τηλεόραση, και διάφορα άλλα.

Κάθε μέρα τα ίδια. Η παιδαγωγική μέθοδος που δεν επιτρέπει στους δασκάλους να κάνουν διορθώσεις και παρατηρήσεις ουσιαστικά μετακυλίει τις συγκρούσεις από το σχολείο στο σπίτι. Το σπίτι, σαν να μην έφταναν οι κραδασμοί που έχει να απορροφήσει, πρέπει τώρα να απορροφήσει και τους κραδασμούς του σχολείου. Α ρε έρμη μάνα, που έλεγε κάποιος…

Μαινάδες

2009-12-12T11:41:00.004+02:00

Όπως είχα υποσχεθεί, αναρτώ απόσπασμα του άρθρου μου:

[…] Η λατρεία του θεού Διονύσου απαιτούσε τη συμμετοχή όλων των γυναικών στα όργια, τα οποία τελούνταν κάθε δύο χρόνια στις αρχές του Δεκέμβρη στον Παρνασσό. Όσες συμμετείχαν σ’ αυτά ονομάζονταν κι αυτές μαινάδες (ή βάκχες ή θυιάδες). Κρατούσαν στο ένα χέρι αναμμένο πυρσό και στο άλλο θύρσο, δηλ. ένα ραβδί στολισμένο με κισσό κι ένα κουκουνάρι στην άκρη, και εβάκχευαν, δηλ. καταλαμβάνονταν από θρησκευτική υστερία. Ανέβαιναν τρέχοντας μέσα στο σκοτάδι και το κρύο της χειμωνιάτικης νύχτας τις δασωμένες πλαγιές του βουνού, ενώ τα τύμπανα και ο αυλός συνόδευαν τους έξαλλους χορούς τους, ώσπου να σωριαστούν εξαντλημένες στο χώμα.

Στην αλλοφροσύνη τους έβλεπαν να αναβλύζουν από τη γη ποτάμια με μέλι, γάλα και κρασί. Ακόμη, με την πίστη πως ο Διόνυσος είχε ενσαρκωθεί σε ζώο και στην επιθυμία τους να κοινωνήσουν μαζί του, όποιο αγρίμι έβρισκαν ορμούσαν και το έπιαναν, το ξέσκιζαν με τα χέρια κι έτρωγαν τις σάρκες του ωμές. Όταν έτρωγε κανείς ωμό λίγο από το κρέας του ζώου αυτού «έφερνε μέσα του τον θεό» και τούτο πίστευαν πως ανακαίνιζε τον άνθρωπο κι εξευγένιζε τη ζωή του: αυτή ήταν η αξία του ωμοφαγίου.

Στο πιο ανατριχιαστικό ίσως τραγικό έργο απ' όσα έχουν σωθεί, τις Βάκχες του Ευριπίδη, όπου περιγράφεται ο σπαραγμός πρώτα της θηβαϊκής αγέλης και στη συνέχεια του Πενθέα από τις μαινάδες, προσδίδεται μια ευχαρίστηση στην ωμοφαγία, την οποία δύσκολα μπορεί να συμμεριστεί ο σύγχρονος αναγνώστης (ωμοφάγον χάριν). Πρόκειται για κάτι το ταυτόχρονα ιερό και φρικτό, πλήρωση και μιαρότητα, θεία μετάληψη και μίασμα. Είναι η αέναη σύγκρουση αλλά και η εσωτερική ενότητα ανάμεσα στο άλογο και το έλλογο, τη νηφαλιότητα και την απελευθέρωση του ενστίκτου, τις πολιτισμένες κοινωνίες και τις μυστικές δυνάμεις της φύσης, τον θάνατο και τη ζωική ορμή, που βρίσκεται στη ρίζα κάθε θρησκείας διονυσιακού τύπου. […]

Άλλωστε, και ο ίδιος ο θεός Διόνυσος ήταν πολύ πιο σημαντικός και επικίνδυνος από έναν απλό θεό του οίνου, όπως αποκαλύπτουν η ωμοφαγία και οι ενσαρκώσεις του μέσω ζωομορφικών φορέων. Ο Διόνυσος ήταν η αρχή της ζωώδους αίσθησης, η ατίθαση δύναμη την οποία ο άνθρωπος ζηλεύει στα ζώα κι επιθυμεί ο ίδιος να ενσωματώσει. Η λατρεία του ήταν κατ' αρχήν μια προσπάθεια των ανθρώπων να επιτύχουν την ένωση μ’ αυτή τη δύναμη. Η επικράτεια μέσα στην οποία εκδηλώνεται αυτή η λατρεία προσδιορίζεται απ’ αυτό που ο Πλούταρχος ονομάζει υγράν φύσιν, όχι μόνο την υγρή φωτιά που υπάρχει μέσα στο σταφύλι, αλλά και το χυμό που ρέει μέσα σ’ ένα νέο βλαστό, το αίμα που πάλλεται στις φλέβες ενός ζώου, όλα τα μυστηριώδη και ανεξέλεγκτα παλιρροϊκά ρεύματα στη ζωή της φύσης που άλλοτε υποχωρούν κι άλλοτε πλημμυρίζουν.

Το ψυχολογικό αποτέλεσμα της λατρείας ήταν να απελευθερωθεί η ενστικτώδης ζωή του ανθρώπου από τα δεσμά που επιβάλλουν η λογική και τα κοινωνικά ήθη: ο πιστός αποκτούσε συνείδηση μιας παράξενης καινούριας ζωτικότητας που την απέδιδε στην ύπαρξη του θεού μέσα του κι επίσης η ατομική του συνείδηση συγχωνευόταν με την ομαδική (ο πιστός θιασεύεται ψυχάν, Βάκχες 75): ενωνόταν όχι μόνο με τον Κύριο της Ζωής αλλά και με τους συντρόφους του στη λατρεία, καθώς και με τη ζωή της γης (Βάκχες 726-7).

Η μανία αποτελούσε ακριβώς το ζωντανό σημάδι πως κάποιος έγινε ένθεος, πως ο θεός «μπήκε» μέσα του. Συνδέεται άλλωστε ετυμολογικά με τη λέξη μένος που σημαίνει τη δύναμη του νου, την ψυχή και το πνεύμα του ανθρώπου. Δεν είναι επομένως μια απώλεια, το ότι «χάνει κανείς τα λογικά του», αλλά μια ενδυνάμωση, μια τόνωση της αίσθησης που έχει ο καθένας για την πνευματική του δύναμη.

Οπωσδήποτε οι μαινάδες αποτελούσαν τη ζωντανή έκφραση μιας θρησκευτικής συμπεριφοράς και ενδεχομένως την ανάμνηση μιας θρησκευτικής εμπειρίας πολύ διαφορετικής από ο,τιδήποτε συνεπαγόταν η λατρεία των παραδοσιακών Ολύμπιων θεών. Όποια γυναίκα δινόταν στον θεό Διόνυσο έπρεπε να απαρνηθεί και να εκδυθεί την «αστική» της διάσταση, ώστε να γίνει μαινόμενη, βγαίνοντας από τους κοινωνικούς και άλλους περιορισμούς της πόλης. Επρόκειτο για μία βίωση του θείου που έφερνε σωτηρία και πραγματοποιείτο μέσω της έκστασης. Δεν είναι τυχαίο που η διάδοση της λατρείας του Διονύσου στον λαό ήταν μεγάλη. Γι’ αυτόν, ο Διόνυσος ήταν ο Λύσιος, ο θεός που λύτρωνε τους ανθρώπους από τις έγνοιες και τα βάσανα της καθημερινότητας.[...]

Κι αν μια ανάλογη εμπειρία μπορεί να αποτελέσει για όσους αφήνουν το πνεύμα τους ανοικτό σ’ αυτήν πηγή βαθιάς πνευματικής δύναμης κι ευδαιμονίας, όσοι αρνούνται το γεγονός ότι το ανθρώπινο πνεύμα επιζητεί τη διονυσιακή εμπειρία και καταπιέζουν μέσα τους το αντίστοιχο αίτημα ή αρνούνται την ικανοποίησή του στους άλλους, το μεταμορφώνουν σε δύναμη αποσύνθεσης και ολέθρου, μια τυφλή φυσική δύναμη που σαρώνει τον αθώο μαζί με τον ένοχο. Όταν πια συμβεί αυτό, τότε είναι πολύ αργά για δικαιολογίες και παράπονα: στο δικό μας «θα μπορούσε» η οριστική απόφαση της φύσης είναι «πρέπει». Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να δεχθούμε αυτή την απάντηση και να την αντέξουμε όσο μπορούμε. Το να αντιστέκεται κανείς σ’ αυτήν είναι σαν να καταπιέζει το πνεύμα της φύσης του: η τιμωρία είναι η αιφνίδια και ολοκληρωτική κατάρρευση των εσωτερικών φραγμών, όπως εκδηλώνεται τη στιγμή που το πνεύμα ξεπηδά βίαια και ο πολιτισμός εξαφανίζεται.-

Ολόκληρο το άρθρο με τίτλο “Διονυσιακά πάθη γυναικών: Μαινάδες” δημοσιεύεται στο λογοτεχνικό περιοδικό “Ομπρέλα” (τεύχος 87) που κυκλοφορεί σε όλα τα κεντρικά βιβλιοπωλεία.

Τικ-τακ

2009-12-09T21:26:00.004+02:00

Δεν είναι θέμα έλλειψης χρόνου. Το πραγματικό θέμα είναι αυτός ο φόβος που έχει ριζώσει βαθιά μέσα μου – σα να έχω καταπιεί ωρολογιακή βόμβα. Το τικ-τακ του ρολογιού της ορίζει το ρυθμό στα βήματά μου σαν περπατώ: τα ακούω πια να χτυπούν γρηγορότερα στο πλακόστρωτο, σχεδόν να τρέχουν, σαν για να προλάβω – όμως τι; Δεν ξέρω.

Δεν υπάρχει κάτι περισσότερο διαθέσιμο για μένα απ' ό,τι αυτήν εδώ τη στιγμή, δεν υπάρχει κάτι τελειότερο. Όλα όσα μπορεί να χωρέσει η ζωή μου ολόκληρη υπάρχουν διαθέσιμα εδώ, τώρα, σ' αυτή την τόση δα στιγμούλα. Μόνο που όσο και να το γράφω και να το ξαναγράφω, φοβάμαι να το πιστέψω. Φοβάμαι να πιστέψω στην πληρότητα της στιγμής, προτιμώ να κλείνω τα μάτια και να περπατώ γρηγορότερα, τρέχοντας σχεδόν – μήπως για να παρατείνω τη ζωή μου όπως την ξέρω; Κι όμως, έτσι την κυνηγώ μακριά μου, την προσπερνώ τελικά.

Τικ-τακ, τικ-τακ, είναι το ρολόι ή η καρδιά μου; Τικ-τακ, τικ-τακ, ο ήχος που παγώνει το αίμα, που φέρνει πιο κοντά το άγνωστο, ο ήχος που καταπίνει τις λέξεις, τις κάνει κόμπο στον λαιμό, ο ήχος που καταπίνει ακόμα και τα δάκρυα, που ρουφά το αίμα από το πρόσωπο, ανελέητος ήχος, φρικτός.

Αύριο ξημερώνει μια νέα μέρα...

Σκόρπιες σκέψεις (με αφορμή τον Dan Brown)

2009-12-06T05:28:00.001+02:00

Κατάφερα επιτέλους να διαβάσω το τελευταίο βιβλίο του Dan Brown (συγγραφέα των “Κώδικα Ντα Βίντσι”, “Ιλλουμινάτι” κ.ά.) που με περίμενε υπομονετικά τρίτη εβδομάδα τώρα στο ράφι. Παρόμοια πλοκή με τα προηγούμενα, δεκάδες αναφορές, κώδικες, παρακώδικες, όχι πάντα επιτυχημένες ακροβασίες στην ελληνική γλώσσα και αρκετό σασπένς. Σε πολλά σημεία σκέφτηκα ότι το βιβλίο είναι η χαρά του Νεοεποχίτη, σε κάποια άλλα προβληματίστηκα. Για παράδειγμα:

1) Το όνομα του Θεού στη Γένεση είναι στον πληθυντικό αριθμό: Ελοχείμ (όπως λέμε Σεραφείμ, Χερουβείμ κλπ). Ο Brown προβάλλει μια θεωρία: όταν λέει η Αγ. Γραφή ότι πλαστήκαμε κατ' εικόνα του Θεού δεν παραπέμπει στο υλικό μας σώμα αλλά στον νου μας. Ο νους μας, λέει, είναι αυτός που πλάστηκε κατ' εικόνα του Θεού και ο νους μας έχει τη δυνατότητα της ομοίωσης μαζί Του. Αλλά όχι ο δικός μας ατομικά. Ο συλλογικός νους όλων των ανθρώπων – γι' αυτό και η λέξη Ελοχείμ είναι στον πληθυντικό. Ενδιαφέρουσα σκέψη.

2) Αναφέρεται μία “δεξαμενή απομόνωσης” (isolation tank/sensory deprivation tank) η οποία χρησιμοποιείται υποτίθεται από την CIA ως μέθοδος απόσπασης της αλήθειας αλλά και ως μέσο διαλογισμού από κάποιες εσωτερικές σχολές. Στην εκδοχή της συγκεκριμένης δεξαμενής που αναφέρεται στο βιβλίο, ο ήρωας βιώνει εικονικό πνιγμό καθώς η δεξαμενή, που δεν είναι μεγαλύτερη από ένα φέρετρο, γεμίζει αργά με χλιαρό υγρό. Καθώς ο ήρωας δεν ξέρει ότι το συγκεκριμένο υγρό αναπνέεται, πιστεύει ότι πνίγηκε και ότι οι εμπειρίες που έχει μετά τον “πνιγμό” του είναι μεταθανάτιες. Μου κέντρισε το ενδιαφέρον η περιγραφή των εμπειριών αυτών. Ουσιαστικά περιγράφεται ένας νους που εξακολουθεί να σκέφτεται, να θυμάται, απερίσπαστος από τις αισθήσεις και το σώμα – όταν πια τον έβγαλαν από κει μέσα, “το σώμα του άρχισε να χτίζεται ξανά γύρω από τον νου του” (σε ελεύθερη απόδοση, διάβασα το αγγλικό κείμενο και δεν ξέρω πώς ακριβώς αποδόθηκε στην ελληνική έκδοση) καθώς ξανα-αποκτούσε σταδιακά συνείδησή του. Οι περιγραφές της κατάστασής του εντός και μετά τη δεξαμενή παραπέμπουν έντονα στο έμβρυο μέσα στη μήτρα και κατά τη στιγμή της γέννησης.

Έχω σκεφτεί και άλλες φορές πως ενδεχομένως οι νευρώνες του εγκεφάλου που χτίζονται πρώτοι είναι εκείνοι του δεξιού ημισφαιρίου κι αυτό επειδή η συμβίωση με τη μητέρα μέσα στη μήτρα διεγείρει την αίσθηση της ενότητας με το περιβάλλον και με τη ζωοδότιδα θεά-μητέρα. Γι' αυτό ίσως τα πολύ μικρά βρέφη δεν μπορούν να ξεχωρίσουν περιγράμματα ούτε μπορούν να καταγράψουν τα δεδομένα των αισθήσεων ξέχωρα το ένα από το άλλο: οι νευρώνες του αριστερού ημισφαιρίου που είναι υπεύθυνοι για τη διάκριση αρχίζουν να εκπαιδεύονται μετά τη γέννηση, όταν το πρώην έμβρυο αποτελεί πλέον ξεχωριστή οντότητα – αν και το ίδιο εξακολουθεί να μην μπορεί να συνειδητοποιήσει το γεγονός αυτό τους 9 πρώτους μήνες της ζωής του. Αναρωτιέμαι μήπως κι αυτή η βεβαιότητά μας για την ενότητά μας με την πηγή της ζωής δεν προέρχεται από αυτήν ακριβώς την εμβρυική εμπειρία...

Σκόρπιες σκέψεις, τίποτε άλλο. :)

Ξένες λέξεις

2009-12-02T22:15:00.003+02:00

Παίρνοντας τη σκυτάλη από την ανάρτηση του aufheber "Περί λόγων ή απραγίας [απραξίας] με αφορμή αυτό: Indymedia #" και τα περί κενών σχημάτων:

Το magnus opus του πολύ σημαντικού Κορνήλιου Καστοριάδη "Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας", το οποίο επανήλθε στην επικαιρότητά [μου] πρόσφατα με αφορμή μια συζήτηση στην εκπομπή "Ανιχνεύσεις" της κρατικής τηλεόρασης, με έκανε να αναρωτηθώ πόσο καλά γνωρίζω την ελληνική γλώσσα, μολονότι θεωρητικά είναι αντικείμενό μου.

Ανθολογώ εκφράσεις από το εν λόγω έργο: "απερίσταλλη ετερότητα", "επικοινωνητής", "πρόταγμα", "ριζικό φαντασιακό" και φυσικά "θέσμιση" καθώς και "θεσμίζω" (σε διάφορους τύπους). Αντιλαμβάνομαι πως, όταν γίνεται λόγος για την ανάγκη ανάδυσης ενός νέου τρόπου αντιμετώπισης του είναι, ίσως ενδείκνυται η λογοπλασία ως εφαρμογή αυτής ακριβώς της καινοτομίας που πρεσβεύεται, όμως πρακτικά σε τι βοηθά; Σε τίποτα, μάλλον εμποδίζει την ανάγνωση, αφού κάνει το κείμενο δυσνόητο, για να μην πω απροσπέλαστο, στον μέσο αναγνώστη. Ή μήπως τα φιλοσοφικά κείμενα απευθύνονται αποκλειστικά σε κάποια ελίτ; Και, αν όχι, πώς μπορεί να περάσει η φιλοσοφία από τις λέξεις στην πράξη όταν οι λέξεις είναι ακατανόητες;

Για την ιστορία, το "απερίσταλλη" προφανώς παράγεται από το α στερητικό και το ρήμα "περιστέλλω", το "πρόταγμα" από το ρήμα "προτάσσω", η "θέσμιση" είναι διαφορετική από τη "θεσμοθέτηση" και ο "επικοινωνητής" απαλλαγμένος από τις σημασιολογικές φορτίσεις του "επικοινωνού".

Επί της ουσίας του έργου του Καστοριάδη, δεν προβάλλω αντίρρηση. Είναι η ανάγνωσή του σε γλωσσικό επίπεδο που εξακολουθεί να με προβληματίζει.

Όσα δεν λέγονται

2009-11-19T16:45:00.002+02:00

Εννοώ αυτά που μένουν να αιωρούνται ανάμεσα στους ανθρώπους, επειδή απλά δεν γίνεται να ειπωθούν. Και δεν γίνεται να ειπωθούν επειδή υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν μάθει να μιλούν για ό,τι τους συμβαίνει, που δεν έχουν συνηθίσει στην ανοικτή επικοινωνία και που μάλιστα η απουσία της τους δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι δεν συμβαίνει αυτό που φοβούνται ότι συμβαίνει ή ότι, αντίστροφα, είναι ελεύθεροι να περιενδύουν οποιοδήποτε συμβάν με την ερμηνεία που τους φαίνεται πιο λογική. Επίσης, δεν γίνεται να ειπωθούν επειδή, αν λέγονταν, θα προκαλούσαν πληγές - τόσο στον αποδέκτη τους όσο και σε αυτόν που τα ξεστομίζει…

Είναι ένας τρόπος που, σε κανονικές συνθήκες, δεν δέχομαι να υιοθετώ – και που δεν θέλω να υιοθετούν ούτε οι άλλοι προς εμένα. Αλλά τελευταία μου συμβαίνει συνέχεια. Και δεν μιλώ, επειδή αν μιλήσω, θα προκαλέσω την άμυνα του άλλου και έναν αντίλογο επί των συγκεκριμένων σημείων που ειπώθηκαν, τα οποία δεν απεικονίζουν (πώς θα μπορούσαν άλλωστε;) ολόκληρη την άποψή μου. Κι επειδή φοβάμαι ότι μαζί με τον συγκεκριμένο αντίλογο που θα προτάξουν, θα πουν και μια γενικότερη κρίση για το άτομό μου που θα είναι αρνητική – και μετά θα πρέπει να κουβαλώ αυτή την κρίση χωρίς να ξέρω πώς να τη διαχειριστώ. Και δεν μου μιλούν, επειδή φοβούνται για τους ίδιους ακριβώς λόγους.

Κάπως έτσι μένουμε όλοι στη σφαίρα του ίσως, του μήπως, του τι θα γινόταν αν. Και δεν γίνεται ποτέ τίποτα, γιατί είμαστε όλοι πολύ ανασφαλείς για να μπορέσουμε να αντέξουμε την κριτική του άλλου και γιατί το χειρότερο που φοβόμαστε - μετά τον θάνατο – είναι μήπως ραγίσει η καρδιά μας.

Ποιος ρωτάει;

2009-11-17T16:18:00.003+02:00

Το να ζητάει κανείς απόδειξη για την ύπαρξη του Θεού είναι σα να ζητάει απόδειξη για την ύπαρξη της ομορφιάς. Όπως δεν θα βρείτε τον Θεό στην άκρη ενός τηλεσκοπίου, έτσι δεν θα Τον βρείτε και στο τέλος οποιουδήποτε συλλογισμού. (Walter Stace)
***
Δεν φαντάζομαι ότι η Γραφή του Θεού είναι κωδικοποιημένη στα στίγματα του δέρματος του ιαγουάρου, όπως λέει παρακάτω το διήγημα του Μπόρχες, γιατί αυτό που ξέρω είναι ότι δεν υπάρχει. Ποτέ ο Θεός δεν πήρε πένα ή μολύβι να γράψει κάτι με λέξεις – το να εκλάβουμε ως δείγμα γραφής την Πλάση είναι μία μεταφορά, δηλ. σχήμα λόγου κι όχι κυριολεξία. Η Αγία Γραφή γράφτηκε από ανθρώπους, το ίδιο και κάθε άλλη "θεϊκής" προέλευσης γραφή. Όσο με αφορά, τον Θεό δεν μπορώ να Τον διαβάσω.

Εδώ που τα λέμε ούτε να δω το πρόσωπό Του μπορώ. Οι αγιογραφίες είναι κι αυτές ανθρώπινα έργα κι αν εξαιρέσω κάποιες φευγαλέες εικόνες που έχω δει στους διαλογισμούς μου - γεννήματα του νου μου το πιθανότερο - δεν έχω δει άλλη εικόνα Του ποτέ. Εν τέλει έχει πρόσωπο, όπως διδάσκει η εκκλησία; Ή είναι απλά Πνεύμα, ενέργεια που διαπερνά τα πάντα; Και τότε, οι επιστήμονες που παρατηρούν τον κόσμο από την πιο μικροσκοπική έως την πιο μακροσκοπική κλίμακα γιατί δεν έχουν συναντήσει τη μορφή Του πουθενά; Πού είναι ο Θεός; Τι είναι;

«Το μόνο που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι πως ο Θεός είναι λέξη», έγραφε ο συγγραφέας του The “God” part of the brain. Κι είναι μια λέξη που υπάρχει σ' όλους τους πολιτισμούς του κόσμου - δεν υπάρχει ούτε μία γλώσσα που να μην την περιλαμβάνει. Αφού είναι λέξη είναι και έννοια, μιας κάθε λέξη έχει ένα σημαινόμενο, το νόημα δηλ. που υποδηλώνει και περιγράφει. Ο Θεός λοιπόν είναι τουλάχιστον έννοια και λέξη. Επομένως ανθρώπινο κατασκεύασμα;

«Απλά εγκεφαλικοί συνειρμοί», θα μπορούσε να σχολιάσει κάποιος. Και θα είχε δίκιο. Στο περιοδικό «Άβατον» που κυκλοφορεί, δημοσιεύεται ένα αφιέρωμα με τίτλο «Είναι ο Θεός νεκρός;». Στο ερώτημα επιχειρούν να απαντήσουν διάφοροι καθηγητές πανεπιστημίων και συγγραφείς. Μεταξύ αυτών και ο Γ. Πελέχρας, που διαπιστώνει: «Ο αγώνας επιχειρημάτων που διεξάγουν δύο άνθρωποι ή δύο πλευρές για το αν υπάρχει Θεός ή δεν υπάρχει είναι ένα παιχνίδι αυθαίρετων εγκεφαλικών συνειρμών του ίδιου επιπέδου. Λόγος και αντίλογος. Και οι δύο τρόποι είναι ΜΟΝΟ ΣΚΕΨΕΙΣ. ΤΙΠΟΤΕ ΑΛΛΟ. Ανάλογα με την εκπαίδευσή μας, τα τυχαία βιώματά μας και τους τυχαίους συνειρμούς της στιγμής, απαντούμε στην ερώτηση που τίθεται. Η απλή αλήθεια είναι ότι σε ένα άλλο περιβάλλον, σε μια άλλη εποχή, με άλλη εκπαίδευση, θα απαντούσαμε τελείως διαφορετικά».

Και συνεχίζει: «Όταν δεν σκέφτομαι, όταν δεν ρωτώ ή δεν απαντώ, τι υπάρχει; Τι υπάρχει στη σιωπή μου; Πόση αξία έχει η εξωτερική ή η εσωτερική διαμάχη, όταν είναι μόνη της; Όταν σκέφτομαι αν υπάρχει Θεός ή όχι, όταν επιχειρηματολογώ αν η μια απάντηση ή η άλλη είναι σωστή, αυτό που βλέπω, αν είμαι ειλικρινής με τον εαυτό μου, είναι ότι το μόνο που υπάρχει είναι οι σκέψεις μου. Τίποτε άλλο. Κάποιος μιλά, κάποιος σκέφτεται. Ο Θεός μου εν αγνοία μου είναι οι συνειρμοί και οι εικόνες που κουβαλώ μέσα μου για τον κόσμο και σε μια δεδομένη στιγμή, σαν να πατήθηκε ένα κουμπί, ξεδιπλώνονται. Εκεί που βρίσκεται το ενδιαφέρον μου, η καρδιά μου, ο θησαυρός μου, εκεί βρίσκεται και ο Θεός μου».

Επομένως ο Θεός, σε μια πρώτη ανάγνωση, υπάρχει σαν ένα σχήμα λόγου. Είναι η προσωποποίηση της αγάπης, της ευσπλαχνίας, της δημιουργικής δύναμης που έχει και καταστρεπτική όψη. Επομένως, το πώς καθένας μας θεωρεί ότι είναι ή δεν είναι ο Θεός είναι το αποτέλεσμα μιας εντελώς προσωπικής και αυθαίρετης διαδικασίας.

Ή μήπως όχι; Γιατί σε μια δεύτερη ανάγνωση βλέπουμε πως μέσα σ’ αυτή τη διαδικασία, υπάρχει κάτι που μένει σταθερό, κάτι που δεν μεταβάλλεται μαζί με την αντίληψή μας για το ποιος και πώς είναι Εκείνος. Είναι αυτό το κάτι που μας κρατά ζωντανούς, ενώ μιλάμε και σκεφτόμαστε. Είναι το κάτι που προσπαθεί να ορίσει τη σχέση μας με τη ζωή και το θάνατο μέσα μας. Είναι το κάτι που, όπως λέει ο Ρουμί, κοιτά μέσα από τα μάτια μας. Αυτό που αναρωτιέται αν υπάρχει θεός ή όχι. ΠΟΙΟΣ λοιπόν επιτέλους ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΡΩΤΑΕΙ;

Και στην περίπτωση αυτή, η αμηχανία σαν απάντηση είναι ίσως πιο χρήσιμη από μια εντυπωσιακή αυτοπεποίθηση. Τουλάχιστον μας βγάζει από τη σφαίρα της ενδοκοσμικότητας, όπως προτείνει, στο ίδιο ως άνω αφιέρωμα, η Μαρία Σταματιάδου: «στην κοσμική τους έκφραση, ο οπαδός μιας θρησκείας, ο αθεϊστής και ο αδιάφορος συναντούνται και αλληλεπικαλύπτονται στη σφαίρα της ενδοκοσμικότητας», στο γεγονός δηλαδή ότι είναι περιχαρακωμένοι στον εαυτό, τα διανοήματα και τα ιδεολογήματά τους. Επειδή τελικά ο μόνος τρόπος να προσεγγίσει κανείς τον Θεό είναι να Τον βιώσει σαν Παρουσία μέσα στον εσωτερικό του χώρο – εάν δεν τον έχουν καταλάβει ολόκληρο οι προσωπικές του θεωρίες...

Η Γραφή του Θεού

2009-11-15T21:25:00.005+02:00

Την πρώτη μέρα της Δημιουργίας, ο θεός, προβλέποντας ότι στη συντέλεια των καιρών θα επισυμβούν ερήμωση και χαλασμός, έγραψε τη μαγική φράση που μπορεί να εξορκίσει όλα αυτά τα δεινά. Την έγραψε δε κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να φτάσει και στις πιο απόμακρες γενιές και να είναι απρόσβλητη απ' την τύχη. Κανείς δεν ξέρει ούτε πού την έγραψε ούτε με τι χαρακτήρες, μας αρκεί όμως να γνωρίζουμε ότι κάπου υπάρχει, μυστική, κι ότι μια μέρα κάποιος εκλεκτός θα τη διαβάσει. Σκέφτηκα λοιπόν ότι, όπως πάντα, είχαμε φτάσει στη συντέλεια των καιρών κι ότι η μοίρα, που μ' έφερε να είμαι ο τελευταίος ιερέας του θεού, μπορεί να μου έδινε το προνόμιο να διαισθανθώ αυτή τη γραφή. Το γεγονός ότι ήμουν κλεισμένος σε μια φυλακή δεν μου απαγόρευε αυτή την ελπίδα. Μπορεί να είχα δει χιλιάδες φορές την επιγραφή στο Καολόμ και να υπολειπόταν απλώς το να την καταλάβω.

Η σκέψη αυτή, πρώτα με εμψύχωσε κι ύστερα με βύθισε σε ένα είδος ιλίγγου. Πάνω στη γη υπάρχουν σχήματα αρχαία, σχήματα άφθαρτα κι αιώνια. Οποιοδήποτε απ' αυτά θα μπορούσε να είναι το σύμβολο που αναζητούσα. Ο λόγος του θεού θα μπορούσε να 'ναι ένα βουνό ή ένας ποταμός ή η αυτοκρατορία ή η διάταξη των άστρων. Όμως στο πέρασμα των αιώνων τα βουνά ισοπεδώνονται και η πορεία ενός ποταμού εκτρέπεται κι οι αυτοκρατορίες γνωρίζουν αλλαγές και συντριβή κι η διάταξη των άστρων μεταβάλλεται. Όλα αλλάζουν στο στερέωμα. Το βουνό και τ' άστρα είναι άτομα - και τ' άτομα περνούν. Έψαξα κάτι πιο ανθεκτικό, πιο άτρωτο. Σκέφτηκα τα γένη των δημητριακών, των χορταρικών, των πουλιών, των ανθρώπων. Μπορεί η μαγική φράση να 'ταν γραμμένη στο πρόσωπό μου, μπορεί εγώ ο ίδιος να ήμουν το τέρμα της αναζήτησής μου. (...)

Τι φράση γράφει ένας θεός; Τι είδους φράση θα συνέθετε μια απόλυτη διάνοια; Αναλογίστηκα ότι σε όλες τις ανθρώπινες γλώσσες δεν υπάρχει ούτε μια πρόταση που να μην περικλείει το σύμπαν. Όταν λες "τίγρης" λες τις τίγρεις που την γέννησαν, τις χελώνες και τα ελάφια που κατασπάραξε, τα χόρτα που έτρωγαν αυτά τα ελάφια, τη γη που βλάστησε αυτά τα χόρτα, τον ουρανό που φώτισε τη γη. Αναλογίστηκα ότι, στη γλώσσα ενός θεού, κάθε λέξη θα έπρεπε όχι απλώς να εκφράζει αυτή την άπειρη αλληλουχία των γεγονότων, αλλά και να την εκφράζει με έναν τρόπο όχι περιφραστικό, αλλά απερίφραστο - όχι διαδοχικό, αλλά ακαριαίο. Με τον καιρό, η ιδέα μιας θείας φράσης άρχισε να μου φαίνεται παιδαριώδης και βλάσφημη. Ένας θεός, σκέφτηκα, πρέπει να λέει μόνο μια λέξη και, μ' αυτή τη λέξη, να εκφράζεται η πληρότητα. Κανένα φώνημά του δεν μπορεί να είναι ελάσσον του σύμπαντος ή ατελέστερο του σύμπαντος χρόνου. Οι φιλόδοξες και φτωχές ανθρώπινες λέξεις "όλα", "κόσμος", "σύμπαν" δεν είναι παρά απόηχοι και ομοιώματα αυτού του φωνήματος που είναι ισότιμο με μια ολόκληρη γλώσσα ή με όλα όσα μπορεί να περιλαμβάνει μια γλώσσα.

*του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, "Η Γραφή του Θεού".

Δεν είμαι εγώ

2009-11-09T22:40:00.002+02:00

Τι μου συμβαίνει λοιπόν; Τη μία στιγμή μοιάζω έτοιμη να αποκηρύξω τα πάντα και την άλλη γράφω για αγγέλους. Εγώ, που μια ζωή κόπτομαι για τη συνέπεια της σκέψης. Όμως... Δεν είναι ότι σιγουρεύτηκα από τη μία στιγμή στην άλλη για την ύπαρξη των αγγέλων, για το ότι ο κόσμος είναι θεϊκά πλασμένος, για το ότι υπάρχει θεία Πρόνοια, όχι.

Εξακολουθώ να έχω επίγνωση του ότι δεν υπάρχει τρόπος να ξέρω με βεβαιότητα (με αδιάσειστα στοιχεία δηλαδή και αποδείξεις) ούτε αν υπάρχουν άγγελοι, ούτε από τι είναι φτιαγμένος ο κόσμος. Όμως προτιμώ να ζω πιστεύοντας πως ξέρω κι ας ξεγελιέμαι.

Γιατί το να μην ξέρω με κάνει να ταμπουρώνομαι στη μικροσκοπική περίμετρο του εαυτού μου, με κάνει αλαζονική και ταυτόχρονα, σε μια τραγική ειρωνία, ασήμαντη και έρμαιο της τυχαιότητας. Κι από μια τέτοια θέση, η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση κατά των πάντων.

Αντίθετα, η ψευδαίσθηση (αν είναι τέτοια στην τελική) πως υπάρχει Κάποιος ή Κάτι που έχει τον έλεγχο, στον οποίο μπορώ να αποτανθώ με την ελπίδα να με εισακούσει είναι ένα στήριγμα. Είναι αυτό που με κάνει να μπορώ να υπερβώ τον τόσο δα μικρούτσικο εαυτό μου και να αντέχω να κοιτάξω τον κόσμο γύρω.

Της άλλης εκδοχής του εαυτού μου της έριξα μια φευγαλέα ματιά και αποφάσισα πως δεν μου κάνει. Δεν είμαι εγώ, βρε αδερφέ. Δεν είμαι φτιαγμένη να επιτίθεμαι, να αμφισβητώ, να γεμίζω πικρία. Άλλο ρόλο ετοίμασε για μένα η Λάχεσις...

Περί αγγέλων

2009-11-06T00:09:00.001+02:00

Για εμάς τους ανθρώπους οι άγγελοι ήταν ανέκαθεν παρηγοριά και μεσολάβηση, οι πιο πιστοί μας φίλοι, οι πιο στοργικοί μας αδελφοί. Μας παρηγορούν στις θλίψεις, απαλύνουν τους πόνους μας, συμπάσχουν μαζί μας, μας διδάσκουν τη δικαιοσύνη καθώς και κάθε αρετή.

Δεν είναι παράξενο λοιπόν που στους προχριστιανικούς αλλά και τους πρωτοχριστιανικούς χρόνους, στη Μεσόγειο κυρίως, υπήρχε θρησκεία των αγγέλων, όπως ρητά αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη (προς Κολοσσαείς, κεφ.Β, στ.18). Ήταν η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος που ξεκαθάρισε πως τους αρμόζει τιμητική προσκύνηση, αλλά η λατρεία του Θεού είναι άλλο πράγμα.

Κύριο έργο των αγγέλων είναι η ακατάπαυστη δοξολογία του Θεού. Έργο τους επίσης είναι και η διακονία στα μεγάλα γεγονότα της θείας οικονομίας, καθώς και η φροντίδα για τη σωτηρία των ανθρώπων. Με το δεύτερο αυτό έργο επιφορτίστηκαν μετά τη δημιουργία του ανθρώπου, γι' αυτό ο Μεγάλος Βασίλειος το χαρακτηρίζει ως “περιστατική ενέργεια”, κάτι δηλ. το περιστασιακό/πρόσκαιρο.

Το δοξολογικό έργο δεν έχει επιβληθεί στους αγγέλους, δεν τους έχει δοθεί σαν εντολή. Πηγάζει εντελώς αυθόρμητα από τους ίδιους, όταν εκστατικοί ατενίζουν το άπειρο κάλλος του Θεού και το μεγαλείο της Δημιουργίας Του. Για το κύριο αυτό αγγελικό έργο υπάρχουν αναρίθμητες μαρτυρίες στην Αγία Γραφή. Από την Καινή Διαθήκη μπορούμε να σταθούμε στη σκηνή των Χριστουγέννων, όπως την περιγράφει ο Ευαγγελιστής Λουκάς (κεφ.Β, στ. 13-14). Από την Παλαιά, στο όραμα του Ησαΐα (κεφ. ΣΤ, στ. 1-3).

Η παράδοση της εκκλησίας διδάσκει ότι κάθε χριστιανός έχει τον προσωπικό του φύλακα άγγελο. Η αφετηρία της παραδόσεως αυτής ανάγεται στη μαρτυρία του Προφήτη Ζαχαρία: “Και είπε προς με ο άγγελος ο λαλών μετ' εμού” (κεφ.Α, στ.9). Αλλά υπάρχουν κι άλλες μαρτυρίες, στην Καινή Διαθήκη, π.χ. αυτή του Κυρίου: “Οράτε μην καταφρονήσετε ενός των μικρών τούτων [ΣΣ δηλ. των παιδιών] λέγω γαρ υμίν ότι οι άγγελοι αυτών εν ουρανοίς διαπαντός βλέπουσι το πρόσωπον του πατρός μου” (κατά Ματθαίον, κεφ. ΙΗ, στ.10).

Κατά τους Καμπαλιστές, οι φύλακες άγγελοι δεν συγκαταλέγονται στους εννέα χορούς των Υπερουράνιων Ιεραρχιών, όπως τους όρισε ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης: Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνους, Κυριότητες, Δυνάμεις, Εξουσίες, Αρχές, Αρχαγγέλους και Αγγέλους (οι Καμπαλιστές προσθέτουν και έναν δέκατο: τους Ισείμ, τους θεωμένους ανθρώπους). Έχουν ορισθεί απευθείας από τον Δημιουργό, συγκεκριμένα προήλθαν από τη σφραγίδα Του διά θείας εκπορεύσεως.

Αυτά τα ολίγα επί του παρόντος. Έχω ένα βιβλίο που τιτλοφορείται “Κάλεσε τον Φύλακα Άγγελό σου”. Αν κάποιος επιθυμεί, με την ημερομηνία γέννησής του (ημέρα και μήνας, χωρίς έτος) μπορώ να γράψω το όνομα του φύλακα-αγγέλου του και την προσευχή-επικοινωνία μαζί του. Όσοι πιστοί...

Φύλακες - άγγελοι

2009-11-02T22:21:00.001+02:00

Τους έχουμε συναντήσει όλοι και τους συναντάμε συνέχεια. Είναι οι άνθρωποι γύρω μας που με τον τρόπο τους μας ξυπνούν από το λήθαργο, μας δίνουν κουράγιο, έμπνευση και αγάπη. Ήταν ο γιατρός της προηγούμενης ανάρτησης για το παιδάκι, ήταν η χειρουργός που μου έραψε το χέρι στο γενικό ιατρείο ενός ορεινού χωριού στο Καρπενήσι. Είναι ο συνάδελφος που σήμερα, μια δύσκολη για μένα μέρα, μου έφερε καφέ με το χαμόγελο στα χείλη. Είναι ο γιος μου ή η κόρη μου, ο πατέρας μου και η συγχωρεμένη η μητέρα μου που μου δίνουν, μέσα από δοκιμασίες καμιά φορά, το έναυσμα να κοιτάξω βαθιά μέσα μου. Είναι το χέρι που με συγκράτησε όταν κόντεψα να σωριαστώ στο βρεγμένο πεζοδρόμιο, είναι ο άντρας μου που μαζί του περνώ τα χιλιάδες κύματα, είναι οι αγαπημένοι φίλοι που δεν φοβούνται να πουν ο ένας στον άλλον την αλήθεια όπως την αντιλαμβάνονται. Είμαστε όλοι μας, ανά πάσα στιγμή. Ακόμη και μέσα στη δυστροπία μας, ακόμη και τότε – και σε κάποιες περιπτώσεις ιδίως τότε – βοηθάμε ίσως και χωρίς να το θέλουμε. Τέτοια είναι η ουσία, η ευλογία και η φύση μας.