Δε με νοιάζει

Θέλω να μάθω ποιος είσαι, αλλά δε με νοιάζει πώς νιώθεις. Αυτό που με νοιάζει είναι αν μπορείς να είσαι παρόν με τον σύντροφό σου όταν δεν αισθάνεσαι και τόσο καλά μέσα σου. Τότε θα ξέρω ποιος είσαι. Με νοιάζει αν μπορείς να γίνεις ο χώρος στον οποίο τα παιδιά σου θα μεγαλώσουν χωρίς να σε ενδιαφέρει το αν νιώθεις καλά ή όχι γι’ αυτό. Το αν μπορείς να κάνεις αυτό που πρέπει να κάνεις, ανεξάρτητα από το πώς νιώθεις. Τότε θα ξέρω ποιος είσαι.

Αν δεν μπορείς να είσαι χώρος για τον σύντροφο και τα παιδιά σου, αν δεν μπορείς να γίνεις ο χώρος για κάθε σου εμπειρία, τότε σίγουρα το μόνο για το οποίο νοιάζεσαι είναι ο εαυτός σου.

Κι όμως, το άτομο που πιστεύεις πως είσαι δεν υπήρξε στ’ αλήθεια ποτέ. Ήταν απλά μια ψευδαίσθηση που δημιούργησε η κίνηση της προσοχής από τη συνείδηση προς την εμπειρία.

Ξέρω πως σε σοκάρει, όμως δεν με ενδιαφέρει να πω κάτι που θα σε κάνει να νιώσεις όμορφα. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να μάθεις να ακούς αυτό που ξέρεις ότι είναι αλήθεια χωρίς να νοιάζεσαι για το πώς νιώθεις γι’ αυτό. Γιατί αυτό είναι ελευθερία.

Σκληρότητα κι αντοχές

Είναι φορές που η πραγματικότητα φαντάζει αβάσταχτη, μοιάζει με κάτι που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε. Αλλά κι αυτό είναι αποτέλεσμα των χιλιάδων ερμηνειών μας. Μπορεί ποτέ αληθινά να είναι η πραγματικότητα αβάσταχτη; Εάν πιστεύουμε κάτι τέτοιο, είναι σα να πιστεύουμε ότι ο Θεός κάνει λάθη και ότι εμείς ξέρουμε καλύτερα από Εκείνον. "Εντάξει, τότε, θα την αντέξω, όπως την άντεχα τόσα χρόνια", μπορεί να απαντήσει κανείς. Αλλά και αυτό συνιστά σκληρότητα κατά του εαυτού μας, είναι μια στάση που μας κάνει σκληρότερους, μας κάνει να τεντώνουμε τα νεύρα και τους μύες μας για να σηκώσουμε το υποτιθέμενο φορτίο.

Το θέμα δεν είναι να αντέξουμε ή τι αντέχουμε. Το θέμα είναι να επιτρέψουμε στην εμπειρία αυτής εδώ της στιγμής (και κάθε άλλης) να είναι παρούσα απαλά, πολύ απαλά. Δεν είναι ότι θα αλλάξει η εμπειρία αυτή καθεαυτή μέσα από τη στάση μας, όμως θα αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα κι εκεί είναι όλο το παιχνίδι. Να επιτρέπουμε στους εαυτούς μας να είναι παρόντες αυτήν εδώ τη στιγμή, χωρίς να προσπαθούμε να την αποφύγουμε, χωρίς να προσπαθούμε να δραπετεύσουμε. Γιατί κάθε προσπάθεια αποφυγής θα μας πάει απλά σε ένα άλλο σημείο από το οποίο επίσης θα θέλουμε να δραπετεύσουμε και ούτω καθεξής χωρίς τέλος. Γιατί η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε να δραπετεύσουμε από την πραγματικότητα. Δεν μπορούμε να δραπετεύσουμε από τη ζωή. Όπου και να πάμε κουβαλάμε ολόκληρο το είναι μας, την ολότητά μας. Κι αυτό είναι το σπουδαίο.

Το να μη θέλει κανείς να είναι παρόν στην πραγματικότητα είναι μεγάλη παγίδα για τους πνευματικούς αναζητητές που προσπαθούν με χίλια μέσα να βρεθούν σε άλλες διαστάσεις, να ανοίξουν πύλες, να βάλουν ασπίδες, κ.ο.κ. Συνιστά πίστη στην υπόσχεση ότι "εκεί" είναι καλύτερα από "εδώ". Η προσπάθεια αποφυγής σκέψεων, συναισθημάτων ή αισθήσεων μεταφράζεται ως "δεν θέλω να είμαι στο σώμα μου". Όμως το σώμα μας δεν είναι φυλακή: φυλακή είναι η επιθυμία μας να βγούμε από αυτό. Το σώμα μας είναι ένα εκπληκτικό δώρο, το δώρο που μας επιτρέπει να είμαστε εδώ, τώρα. Ο νους μας μπορεί να ταξιδεύει αλλού, τα συναισθήματά μας να κατευθύνονται προς άλλα άτομα και προσανατολισμούς, όμως το σώμα όχι. Το μόνο που μπορεί να κάνει το σώμα είναι να βρίσκεται εδώ, τώρα και για όσο διάστημα ο Θεός θέλει.

Και μια και είπα για πνευματικούς αναζητητές. Το να είναι κανείς "πνευματικός αναζητητής" είναι διαφορετικό από το να είναι αφυπνισμένος. Ο "πνευματικός αναζητητής" είναι άλλη μια ταυτότητα ή μια μάσκα και, όπως όλες οι ταυτότητες και οι μάσκες, χρησιμεύει σε ένα και μόνο πράγμα: να προστατέψει την καρδιά μας ώστε να μην πληγωθεί. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να αποφεύγουμε να ζούμε απαλά, να ζούμε τη στιγμή, να ζούμε ουσιαστικά γυμνοί, επιτρέποντας στη Ζωή και τη Συνείδηση να μας χρησιμοποιούν κατά το θέλημά Τους. Το να ζει κανείς γυμνός σημαίνει ότι ζει ανοικτός σε αυτό που του δίνεται, χωρίς να το περιενδύει με ερμηνείες, χωρίς π.χ. να βάζει στην πραγματικότητά του την ετικέτα του πνευματικού αναζητητή ή κάποια άλλη.

Όμως μόνο όταν πάψουμε να προστατεύουμε την καρδιά μας για να μην πληγωθεί μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα ανοίξει, ότι θα ανοίξουμε την ύπαρξή μας σε ο,τιδήποτε μέσα μας ή έξω από μας και θα του επιτρέψουμε απλά και απαλά να είναι αυτό που είναι. Όχι ότι κάνουμε εμείς κάτι για να ανοίξουμε την καρδιά μας: η καρδιά ανοίγει μόνη της όταν πληγώνεται. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Απαλά, λοιπόν, ας πάψουμε να την προστατεύουμε. Ας πάψουμε να συσσωρεύουμε σκληρότητα μέσα μας για να την προστατέψουμε. Πώς μπορεί η καρδιά να ανοίξει μέσα σε τόση σκληρότητα; Απλά, δεν μπορεί.

Δίπλωσέ την!

Για τη ρημάδα την πρωτεΐνη λέω… Αυτή μπορεί να αναδιπλώνεται και να αποτελεί δομικό στοιχείο των άπειρων πραγμάτων που συνθέτουν τη ζωή αλλά ξέρουμε τόσο λίγα για την διαδικασία αυτή. Αν μάθουμε περισσότερα θα μειώσουμε τον πόνο της ανθρωπότητας: η Νόσος του Αλτσχάιμερ, η νόσος των τρελλών αγελάδων (σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών ), η νόσος Κρόιτζφελντ-Γιάκομπ, η πλαγία μυοατροφική σκλήρυνση, η νόσος του Χάντιγκτον, η νόσος του Πάρκινσον, και πολλοί Καρκίνοι και σχετιζόμενα με τον καρκίνο σύνδρομα, μπορούν να πολεμηθούν αν τις πολεμήσουμε εμείς, προσωπικά. Πλέον είναι εφικτό.

Το αρχαίον 1999, ξεκίνησε το SETI@home, ανοίγοντας το δρόμο για το grid computing, την συντονισμένη δράση πολλών προσωπικών κομπιούτερ μέσω web, για ένα κοινό σκοπό. Αυτή την εμπειρία κληρονόμησε το 2000 το Folding@home του πανεπιστημίου Stanford και την χρησιμοποιεί για να συνδέσει τους υπολογιστές των εθελοντών, να μοιράζει λίγη δουλειά στον καθένα (από την περίσσεια της υπολογιστικής μας δύναμης, μια που σπάνια χρησιμοποιούμε το 100% του μηχανήματός μας). Σκοπός, η μελέτη της αναδίπλωσης των πρωτεϊνών.

Πρόσφατα έκανε νέο ρεκόρ συνδυασμένης υπολογιστικής δύναμης, με την βοήθεια 400.000 επεξεργαστών από εθελοντές. Όμως, κι αυτός ο αριθμός είναι μικρός. Μπείτε στη σελίδα του folding του Stanford, κατεβάστε το –ελαφρότατο- προγραμματάκι, αφήστε το να δουλεύει (χωρίς να ενοχλεί καμιά δουλειά μας) και βοηθήστε να μειώσουμε κατά μια, τουλάχιστον, γενιά τον χρόνο που απαιτείται για να προχωρήσει η έρευνα που αφορά όλους μας, αλλά κυρίως τα εκατομμύρια των ανθρώπων που νοσούν και ελπίζουν σε θεραπεία.

Όποιος θέλει μπορεί να το κάνει συμμετέχοντας με την ομάδα του adslgr.com, τη μεγαλύτερη ελληνική ομάδα εθελοντών, 53η σε προσφορά από τις περίπου 160.000 ομάδες που μετέχουν. Αλλά η ένταξη σε ομάδα δεν είναι απαραίτητη και παίζει ρόλο μόνο ευγενούς άμιλλας.

Η συμμετοχή μας, όμως, ΕΙΝΑΙ απαραίτητη.

Το ποστ αυτό είναι αναδημοσίευση ποστ του aerosol: http://aerosol.wordpress.com/2009/06/05/foldingstanford/
Θα επανέλθω σύντομα με περισσότερα επί του θέματος που συζητούσαμε.

No change

Είμαστε συνηθισμένοι να αποφεύγουμε την πραγματικότητα όλη μας τη ζωή, αναζητώντας κάποιο είδος τελειότητας. Όμως το Είναι, η Συνείδηση αγκαλιάζει και τα άσχημα συναισθήματα, όχι μόνο τα όμορφα. Και τις άσχημες σκέψεις, όχι μόνο τις ευχάριστες. Επομένως το ζητούμενο είναι να μην προσπαθούμε να απαλλάξουμε τον εαυτό μας από τα άσχημα συναισθήματα ή σκέψεις, γιατί αυτή ακριβώς είναι η παγίδα, αλλά να τον απαλλάξουμε από την αίσθηση ότι πρέπει να βιώνουμε όμορφα συναισθήματα και σκέψεις.

Ο πιο ασφαλής τρόπος, κατά τη γνώμη μου, είναι να βλέπω το μηχανισμό του νου μου και να μην τον πιστεύω: έτσι απαλλάσσομαι από αυτόν και ελευθερώνομαι. Ο τρόπος αυτός μου δίνει την ευκαιρία να είμαι πάντα ζωντανή μέσα μου, αθώα, χωρίς να με βαραίνει το φορτίο του παρελθόντος, το φορτίο των αναμνήσεων και των ερμηνειών που προσκολλώ στις εμπειρίες.

Πρακτικά αυτός ο τρόπος συνεπάγεται ότι παύω να επιθυμώ να αλλάξω την εμπειρία μου, το παρόν μου ή κάποιο πρόσωπο στο κοντινό μου περιβάλλον. Είναι δύσκολο, το ξέρω. Είναι δύσκολο γιατί έχουμε συνηθίσει να πιστεύουμε σε μια ανυπόστατη υπόσχεση για ένα καλύτερο μέλλον και να πασχίζουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Κι αυτή η συνήθεια μάς έχει γίνει τρόπος ζωής.

Κι όμως, αυτή εδώ η στιγμή, τώρα, εμπεριέχει ολόκληρο το Θείο που μπορούμε να αντιληφθούμε. Εδώ, τώρα, όχι αύριο, όχι κάποτε άλλοτε, κάπου αλλού. Ακριβώς έτσι όπως είμαστε.

Ας επιτρέψουμε λοιπόν στα πράγματα να είναι αυτό που είναι. Έχουμε συνηθίσει να αντιστεκόμαστε στη στιγμή, να μη θέλουμε να τη βιώσουμε όπως είναι. Και την ονομάζουμε πόνο ή ίσως «νιώθω τόσο όμορφα», αλλά όλα αυτά είναι ερμηνείες. Ερμηνεύουμε τις αισθήσεις που νιώθουμε γιατί θέλουμε να έχουμε τον έλεγχο, να πιστεύουμε ότι ξέρουμε τι συμβαίνει. Και προσπαθούμε τόσο σκληρά να αποφύγουμε αυτό που νομίζουμε ότι συμβαίνει, αυτό που έχουμε πείσει τον εαυτό μας ότι συμβαίνει, που ο,τιδήποτε (φαγητό, ποτό, κάπνισμα, διάβασμα, διαλογισμός, σεξ,…) μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν προμετωπίδα για να το αποφύγουμε. Τι κρίμα, όταν θα μπορούσαμε να τα απολαμβάνουμε γι’ αυτό που είναι!

Όχι ότι είναι λάθος ή κάτι κακό η προσπάθεια να αποφύγουμε την πραγματικότητα, μόνο ότι το τίμημά της είναι πολύ ακριβό…

Προβολές

Όταν νιώθουμε κάποια αίσθηση στο σώμα μας, τη δεχόμαστε όπως είναι ή μήπως την ερμηνεύουμε αυτόματα; «Σφίχτηκε το στομάχι μου από το άγχος», «με ματιάσανε» ή δεν ξέρω τι άλλο. Όμως τι μας λέει η αίσθηση αυτή από μόνη της; Για να ακούσουμε προσεκτικά. Τι μας λέει; ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΤΙΠΟΤΑ. Η αίσθηση αυτή καθεαυτή δεν μας λέει τίποτα. Δεν μας μιλάει, δεν γνωρίζει τη γλώσσα μας. Αυτό που ακούμε σε σχέση με την αίσθηση είναι η ερμηνεία που της προσκολλούμε. Και είναι σαν η ερμηνεία με την οποία περιενδύσαμε την αίσθηση να μας λέει κάτι, ανάλογα με το τι μας αρέσει και τι όχι. Όμως αυτό που πραγματικά μας μιλά είναι οι μηχανισμοί της σκέψης μας.

Καμιά φορά το αποκαλούμε όλο αυτό διαίσθηση ή προαίσθημα. Κι όμως, τις περισσότερες φορές, αυτή η φωνούλα που ακούμε όταν βρισκόμαστε σε μια ψυχολογική διαδικασία (συνήθως άγχους ή φόβου) είναι απλά και μόνο οι μηχανισμοί του νου μας που μιλούν στα συναισθήματά μας. Η πραγματική διαίσθηση είναι κάτι άλλο, είναι σαφήνεια και είναι ακόμη κάτι που σκίζει το πέπλο της ψυχολογικής μας διαδικασίας σαν ξίφος: είναι το σημείο στο οποίο ΞΕΡΟΥΜΕ με κάθε βεβαιότητα, το σημείο που δεν έχει να κάνει με συναισθηματικές ομίχλες και καταιγίδες ούτε με σκέψεις και ξανά σκέψεις. Ο,τιδήποτε άλλο είναι προβολή.

Καμιά φορά πιστεύουμε τόσο πολύ στις σκέψεις μας, «οι γονείς μου δεν με ήθελαν», «η γυναίκα μου δεν μ’ αγαπάει», «νιώθω ξένη» που τις περνάμε γι’ αλήθεια, όταν στην πραγματικότητα δεν είναι παρά δικές μας σκέψεις. Το φαινόμενο αυτό στην ψυχολογία ονομάζεται προβολή. Εάν κάποιος πει μια γνώμη για μας κι εμείς την πιστέψουμε, τότε συμβαίνει εξωτερική προβολή. Εάν εμφανιστεί μια σκέψη, συνήθως μαζί με ένα συναίσθημα, και τα πιστέψουμε, κάνουμε εσωτερική προβολή. Όλες οι προβολές καταλήγουν σε μια ερμηνεία και η ερμηνεία αυτή συνήθως αποτελεί μια κρίση που εύκολα γίνεται κριτική. Έτσι, αν κάποιος που μας ενδιαφέρει μας πει «σ’αγαπώ» και τον πιστέψουμε, γρήγορα το ερμηνεύουμε μέσα μας ως «είμαι αγαπητός». Όλα, θετικά ή αρνητικά, μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο, είναι προβολές που πολύ γρήγορα μετατρέπονται σε εγωκεντρικές κρίσεις: είμαι αγαπητός ή δεν είμαι, είμαι σούπερ ή δεν είμαι, είμαι κακός ή είμαι καλός κ.ο.κ.

Και οι χειρότερες προβολές είναι οι καλύτερες. Για παράδειγμα, το να φανταζόμαστε ωραίες εικόνες όταν η πραγματικότητα δεν είναι και τόσο ωραία. Όσο πιστεύουμε την ωραία εικόνα και λέμε «είμαι καλά», «όλα είναι εντάξει», «όλα είναι υπέροχα», «όλα είναι αγάπη», «τίποτα δεν είναι λάθος», «ο πόνος δεν με αγγίζει» υπνωτιζόμαστε από την ίδια μας την εικόνα και παύουμε να είμαστε παρόντες εδώ και τώρα. Είμαι λοιπόν σε ένα μάθημα γιόγκα (από τα λίγα που έκανα στη ζωή μου, μάλλον δεν μου πάει η γιόγκα) και αναρωτιέμαι «τι κάνω εγώ εδώ;». Η ερώτηση αυτή περιελάμβανε μια φανταστική επιλογή: ότι η στιγμή μπορούσε να είναι διαφορετική από αυτή που ήταν. Αυτή άλλωστε είναι και η φύση της ερώτησης «τι κάνω εγώ εδώ». Όμως η αλήθεια που είμαι, η ολότητα που είμαι, μου λέει ότι δεν χρειάζομαι ένα όμορφο συναίσθημα για να είμαι αυτό που είμαι. Όχι ότι δεν είναι ωραίο να έχουμε όμορφα συναισθήματα, απλά δεν είναι απαραίτητο.

Μόνο όταν απαγκιστρωθούμε από τις εικόνες μας, καλές ή κακές, μπορούμε πραγματικά να ζήσουμε στο παρόν με πραγματικό τρόπο και με τους άλλους ανθρώπους. Και η απαγκίστρωση είναι πολύ απλή. Χρειάζεται απλά να δούμε τον μηχανισμό της προβολής με ειλικρίνεια. Να δούμε δηλαδή πώς εργάζεται μέσα μας. Τίποτε άλλο. Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε κάτι ή να προσπαθήσουμε για κάτι, απλά να δούμε ότι είναι ένας μηχανισμός και να πάψουμε να τον πιστεύουμε. Με το να τον δούμε και να πάψουμε να τον πιστεύουμε, τον εγκαταλείπουμε.

Ποιος είναι λοιπόν το αφεντικό στη ζωή μου; Οι σκέψεις και τα συναισθήματά μου και οι ιστορίες που μου λένε ή εγώ; Σίγουρα εγώ. Κι ούτε χρειάζεται να αδειάσω τον νου μου από τις σκέψεις και τα συναισθήματα. Τις ακούω όλες, τους δίνω την προσοχή που χρειάζονται, τις αγκαλιάζω όπως ένας γονιός το παιδί του γιατί μου δείχνουν τους κρυμμένους μηχανισμούς της ψυχής μου, αλλά έχω σταματήσει να τις πιστεύω. Εγώ είμαι το αφεντικό.

Κι έτσι μπήκα σε αχαρτογράφητη περιοχή. Η αίσθηση ότι «εγώ είμαι το αφεντικό» δεν είναι γνώριμη, αλλά είναι η φυσική μου εξουσία, το δικαίωμά μου. Δεν έχει να κάνει με το ποια είμαι, έχει να κάνει με αυτό που είναι φυσικό μου δικαίωμα: μπορώ να το πω ελευθερία ή αγάπη ή δύναμη ή όπως θέλω. Κι έτσι ΕΙΜΑΙ ελευθερία και δεν χρειάζεται πια να την εξορίσω σε έναν μελλοντικό, ασαφή τόπο. Τη ΖΩ εδώ και τώρα. :)

Η σχέση προσοχής και συνείδησης

Προσοχή σημαίνει εστίαση. Έστω ότι υπάρχει μια αίσθηση στο σώμα που το κάνει να αισθάνεται άβολα (κάποιοι στοχαστές, όπως ο Florian Tathagata, την ονομάζουν «σύσπαση»). Κάθε φορά που μια άβολη αίσθηση εμφανίζεται στο σώμα μας, η προσοχή μας στρέφεται σ’ αυτήν και προσπαθούμε να της ξεφύγουμε, να τη διορθώσουμε ή να την κατανοήσουμε. Μ’ αυτή μας την εστίαση, αυτόματα εξαιρούμε την υπόλοιπη ζωή που εκτυλίσσεται την ίδια στιγμή. Ξαφνικά η ζωή μας απομονώνεται σ’ αυτή την αίσθηση και δημιουργείται η αίσθηση ενός «εγώ» που εστιάζει σ’ αυτή, σα να φορέσαμε ξαφνικά παρωπίδες. Είναι ένας πολύ στενός τρόπος να κοιτάζουμε τα πράγματα αλλά και ο συνηθέστερος τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιμετωπίζουμε τις άβολες καταστάσεις. Έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ σ’ αυτόν τον τρόπο που με δυσκολία τον αναγνωρίζουμε.

Η προσοχή λοιπόν είναι μια κίνηση, μια εστίαση, ενώ η συνείδηση είναι ο χώρος μέσα στον οποίο συμβαίνει η κίνηση. Η προσοχή εστιάζεται πότε εδώ και πότε εκεί, πότε στις σκέψεις και πότε στα συναισθήματα που αναδύονται μέσα μας, όμως ο χώρος είναι πάντα εκεί, ανεπηρέαστος απ’ όσα συμβαίνουν μέσα σ’ αυτόν.

Συνέχεια εστιάζουμε στο πώς νιώθω, τι σκέφτομαι, πώς αισθάνομαι το σώμα μου. Μισό λεπτό όμως: αυτήν εδώ τη στιγμή, ποιος είναι αυτός που έχει επίγνωση αυτού που σκέφτομαι, αυτού που νιώθω, της εμπειρίας μου; Δεν έχει σημασία τι σκέφτομαι, τι νιώθω ή ποιο είναι το περιεχόμενο της εμπειρίας μου. Η ερώτηση είναι: Ποιος είναι αυτός που έχει επίγνωση;

ΥΓ. Ακόμη χειρότερες από τις αισθήσεις που προσπαθούμε να αποφύγουμε είναι οι αισθήσεις που βρίσκουμε ευχάριστες. Θα εξηγήσω γιατί στην επόμενή μου ανάρτηση.