Το σώμα

Είναι δικό μου. Το ξέρω ότι είναι όταν πεινάει, όταν νιώθει πόνο ή κάποια ενόχληση. Μου υπενθυμίζει την ύπαρξή του όποτε το αφήνω νωθρό και αφρόντιστο, καθώς και με τον χρόνο που χαράζεται επάνω του. Διαφορετικά, δεν θα έλεγα καν ότι υπάρχει. Θα έλεγα ότι η ύπαρξή μου περιορίζεται στον εγκέφαλο, σε ό,τι σκέφτομαι και ό,τι νιώθω.

Κι ας είναι κοινωνική παραδοχή ότι τα όρια του σώματός μου είναι τα όρια της ύπαρξής μου. Έχω καταφύγει σε πάμπολλα μέσα προκειμένου να αποδείξω το αντίθετο. Έχω πείσει με αυθάδεια τον εαυτό μου ότι δεν έχω όρια, ότι απλώνομαι παντού στο σύμπαν μόνο και μόνο επειδή «είμαι», περιφρονώντας τη σάρκα που δεν μπορώ να ελέγξω και που συνέχεια μου φωνάζει ότι υπάρχει μέσα από τις αδυναμίες της οι οποίες εν τέλει, όσο και να τις αρνούμαι, είναι δικές μου.

Δεν ξέρω αν το θέλω. Δεν το συμπάθησα ιδιαίτερα ποτέ. Πάντα ήταν πολύ αδύνατο ή πολύ παχύ από ό,τι θεωρούσα ιδανικό, ήταν αδέξιο, φοβικό στα ύψη, μουδιασμένο. Κι ας υπήρχαν στιγμές που το φρόντιζα και το σεβόμουν κι εκείνο με αντάμειβε με μια αίσθηση δύναμης μοναδική. Κι ας βγήκε από μέσα του ζωή: τα δυο παιδιά μου.

Μεγάλωσα άλλωστε με την εντύπωση ότι είναι αμαρτωλό. Τα χρόνια του κατηχητικού με γέμισαν με την πεποίθηση ότι τίποτα καλό δεν μπορεί να βγει από μέσα του, ότι είναι γεμάτο σατανικές φωνές που προσπαθούν να με αποπροσανατολίσουν. Μεγάλωσα σε επιφυλακή, νιώθοντας ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να πέσω στην παγίδα του. Μεγάλωσα νιώθοντάς το εχθρό.

Ο χριστιανισμός περιέχει μια τέτοια αντίφαση. Μολονότι πρεσβεύει την ανάσταση του σώματος μέσω της αποπνευμάτωσής του και είναι πολύ σημαντικό αυτό το σημείο για το δόγμα, ταυτόχρονα του προσδίδει έναν χαρακτήρα κακό, το βλέπει σαν απόδειξη και πηγή της αμαρτίας και προσπαθεί στις ακραίες εκφάνσεις του να το απαρνηθεί και να το εκμηδενίσει.

Άποψη που διαφέρει πολύ από την αρχαιοελληνική περί κάλλους και περί αντανάκλασης του κάλλους της ψυχής στο σώμα. Μόνο μετά τον Σωκράτη άρχισε να διαφοροποιείται το ένα είδους κάλλους από το άλλο και να φαίνεται ότι υπερτερεί το πρώτο έναντι του δεύτερου. Αλλά και πάλι το σώμα παρέμεινε ο ανυπέρβλητος, σάρκινος ναός της ψυχής.

Και τώρα; Ίσως αποφασίσει πια να με προδώσει, αψηφώντας τις θεωρίες, όπως το πρόδιδα τόσα χρόνια κι εγώ.

Μνήμη

Αυτή η μεγάλη αποθήκη των αναμνήσεων, η μνήμη, που κάποιες φορές γίνεται για τον καθένα μας επαχθές φορτίο, παραμένει ωστόσο αναπόδραστα συνυφασμένη με την ταυτότητά μας, αφού χωρίς αυτήν θα αγνοούσαμε ποιοι είμαστε και γιατί. Ως ένα σημείο είναι ζήτημα ανάγκης: είναι ανάγκη να θυμόμαστε ορισμένα πράγματα για να μπορούμε να επιβιώσουμε (από τα απλά μηχανικά, όπως το πώς να ετοιμάζουμε την τροφή μας, μέχρι τις πολύπλοκες αλυσίδες δράσης και αντίδρασης που καθορίζουν τη συμπεριφορά και τον χαρακτήρα μας). Από κάποιο σημείο και μετά είναι πολιτιστική απαίτηση, χρέος, όχι μόνο το να θυμόμαστε την ιστορία μας αλλά και να τη διευρύνουμε, συγκρατώντας πολλές γνώσεις. Έτσι συνεχίζεται και μεταβιβάζεται ο πολιτισμός στις επόμενες γενιές, με ό,τι καλό ή κακό αυτό συνεπάγεται…

Και καταλήγουμε φορείς ή ίσως φοριαμοί, αποθήκες γεμάτες εικόνες, στίχους, φωτογραφίες, αποσπάσματα από ταινίες και διαφημίσεις, μουσικές, κουβέντες αγαπημένων, συναισθήματα και σκέψεις, που συχνά μπερδεύονται μεταξύ τους, ανοίγοντας την πόρτα στον δεύτερο πυλώνα που συγκροτεί την προσωπικότητά μας: τη φαντασία. Γεμάτη φαντάσματα και φαντασία, η προσωπική μας αποθήκη συσσωρεύει δύναμη, αυτό-οργανώνεται και αυτό-συντηρείται, συνιστώντας όπως λέει η Μ. Βαμβουνάκη, «τη σκιά μας». Κι αν λέγεται πως μια μουσική είναι εξαιτίας των παύσεων και της σιωπής ανάμεσα στις νότες που ακούγεται, έτσι μάλλον και η ζωγραφιά του επίγειου ταξιδιού μας, είναι από τις σκιές της που φωτίζεται…

Η όγδοη μέρα

Διαβάζουμε στη Σοφία Σολομώντος (α΄ 13-15): «ο Θεός θάνατον ουκ εποίησεν, ουδέ τέρπεται επ’ απωλεία ζώντων. Έκτισε γαρ εις το είναι τα πάντα και σωτήριοι αι γενέσεις του κόσμου, και ουκ έστιν εν αυταίς φάρμακον ολέθρου ουδέ άδου βασίλειον επί γης». Αυτός είναι ο λόγος που, σύμφωνα με την Εκκλησία, ο πόθος της ζωής και της αθανασίας είναι βαθιά ριζωμένα στην ψυχή κάθε ανθρώπου. «Ο Θεός έκτισε τον άνθρωπον επ’ αφθαρσία και εικόνα της ιδίας ιδιότητος εποίησε αυτόν» (Σοφία Σολομώντος, β΄ 23-24).

Να όμως που ο άνθρωπος ζει σε έναν κόσμο που πολιορκείται από τη φθορά και τον θάνατο σε κάθε πιθανή μορφή τους και αυτό δημιουργεί ένα ασυμβίβαστο με τον πόθο που έχει ριζώσει εντός του. Τι κόσμος είναι αυτός άραγε; Είναι η όγδοη μέρα, η μέρα πέρα από τις επτά της αρχικής Δημιουργίας, η μέρα που επιτρέπονται η απόκλιση, η έλλειψη αγάπης, η φθορά και ο θάνατος. Είναι ακόμη η μέρα της ελπίδας για την Ανάσταση, η μέρα της προσπάθειας, η μέρα της απόδειξης του τι και ποιος είναι ο καθένας μας, η μέρα που το Πνεύμα αγγίζει τα επίγεια κομίζοντας φώτιση. Θανάτω θάνατον πατήσας…

Ένα παραμύθι

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς που είχε τέσσερις γιους. Όταν μεγάλωσαν, τους έστειλε με τη σειρά να πάνε να δουν μια αχλαδιά που βρισκόταν στη μέση ενός κάμπου στους οπωρώνες της χώρας του, ζητώντας τους να επιστρέψουν και να του πουν τι είδαν. Ο πρώτος γιος πήγε το χειμώνα. Ο δεύτερος την άνοιξη. Ο τρίτος το καλοκαίρι και ο τέταρτος το φθινόπωρο.

Και όταν επέστρεψαν πια όλοι, μαζεύτηκαν μπροστά από τον θρόνο του και του είπαν τι είχε δει ο καθένας. Ο πρώτος γιος είπε: "Είδα ένα δέντρο ολόγυμνο και μισοπεθαμένο, με κλαδιά μαυριδερά και παγωμένα από το κρύο". Ο δεύτερος γιος είπε: "Εγώ είδα ένα δέντρο που έκρυβε μέσα του την υπόσχεση της ζωής, καθώς άρχιζαν δειλά να βγαίνουν μικρά πράσινα φυλλαράκια από τα κλαδιά του". Ο τρίτος γιος είπε: "Εγώ είδα ένα δέντρο υπέροχο, καταπράσινο, γεμάτο από μυρωδάτα λουλούδια". Και ο τέταρτος γιος είπε: "Εγώ είδα ένα δέντρο μεστό, φορτωμένο με υπέροχους, ζουμερούς καρπούς". Κι άρχισαν να διαφωνούν για το ποιος απ' όλους είχε δει το σωστό δέντρο.

"Έχετε όλοι δίκιο και όλοι είδατε το ίδιο δέντρο. Απλώς καθένας σας το είδε σε διαφορετική εποχή", είπε ο βασιλιάς πατέρας τους. Και συνέχισε: "Αυτό ας σας γίνει μάθημα να μην κρίνετε έναν άνθρωπο, μια κατάσταση ή τη ζωή από μια μόνο εποχή της. Να σκέφτεστε πάντα ότι καθετί έχει πολλές όψεις, πολλές εποχές και να μη βιάζεστε να βγάζετε συμπεράσματα από μία και μόνη ανάγνωσή του".

Και ζήσανε αυτοί σοφοί κι εμείς σοφότεροι.