"Αυτό"

Μια μέρα με ρώτησε ο Διδάσκαλος ύστερα από μια ιδιαίτερα επιτυχευμένη τόξευσή μου: “Καταλαβαίνετε τώρα τι σημαίνει η φράση 'αυτό' τοξεύει, 'αυτό' πλήττει τον στόχο;”

“Φοβάμαι”, αποκρίθηκα, “ότι δεν καταλαβαίνω πια απολύτως τίποτα. Ακόμα και τα πιο απλά πράγματα συγχέονται στο μυαλό μου. Άραγε, εγώ τεντώνω το τόξο ή το τόξο με φέρνει στην πιο μεγάλη ένταση; Εγώ πετυχαίνω τον στόχο ή ο στόχος με πετυχαίνει; Έχει 'αυτό' πνευματική υπόσταση για τα μάτια του σώματος ή σωματική για τα μάτια του πνεύματος, είναι και τα δύο μαζί ή τίποτα από τα δύο; Το τόξο, το βέλος, ο στόχος και εγώ, όλα αυτά μπλέκονται έτσι μεταξύ τους, ώστε να μην μπορώ πια να τα ξεχωρίσω. Εξάλλου, και η ανάγκη να τα ξεχωρίσω εξαφανίστηκε. Γιατί μόλις πάρω το τόξο στο χέρι μου και τοξεύσω, τα πάντα γίνονται τόσο καθαρά και μονοσήμαντα και τόσο απλούστατα...”

Εκεί με διέκοψε ο Διδάσκαλος και είπε: “Μόλις τώρα σας διαπέρασε η χορδή του τόξου”.

(απόσπασμα από το βιβλίο “Ζεν και η τέχνη της τοξοβολίας”, βλ. “αγαπημένα βιβλία” στη διπλανή στήλη).

***

Βλέπω την κόρη μου και σκέφτομαι ότι είναι πολύ εύκολο να “δω” σε κείνη τον εαυτό μου και να πω “είναι εγώ”. Το ίδιο θα μπορούσα, με αντίστοιχη ίσως ευκολία, να πω και για τη μητέρα μου, αν ζούσε. Όμως δεν είναι αυτή η αίσθηση της ενότητας, η αίσθηση του “όλοι είμαστε ένα” που αναζητούμε. Η αίσθηση που αναζητούμε είναι: “Δεν υπάρχει κανένα εγώ. Υπάρχει μόνο 'αυτό' μέσα και πίσω απ' όλους”. Και μόλις εκείνη τη στιγμή, παύει να έχει κανείς οποιονδήποτε λόγο να είναι κάτι διαφορετικό από έναν κοινό και συνηθισμένο άνθρωπο...

Προσωπικά, απέχω πολύ ακόμη απ' αυτό το σημείο.

Ο κόκκορας

Ήταν, μια φορά κι έναν καιρό, ένας άρχοντας. Κι είχε στο αρχοντικό του έναν γέροντα σοφό. Είχε επίσης πολλά κοκκόρια που έπαιρναν μέρος σε κοκκορομαχίες. Και ρώτησε τον γέροντα αν ήξερε να του γυμνάσει έναν κόκκορα που να νικάει σίγουρα στις κοκκορομαχίες. Και ο γέροντας του είπε πως ξέρει, ήθελε όμως να διαλέξει μόνος του τον πιο κατάλληλο κόκκορα. Συμφώνησε ο άρχοντας και πήγαν μαζί στο κοτέτσι. Και ο γέροντας διάλεξε να του δώσουν ένα κοκκόρι ελεεινό, αδύνατο, φοβισμένο και καταμαδημένο. Ο άρχοντας απόρησε, αλλά είχε εμπιστοσύνη στον σοφό του.

Έτσι πέρασε κάμποσος καιρός και πήγε ο άρχοντας να δει τι γίνεται. Και είδε έναν κόκκορα δυνατό, επιθετικό, που δεν μπορούσε κανείς να τον πλησιάσει. Ενθουσιάστηκε, όμως ο σοφός του είπε πως ο κόκκορας δεν ήταν ακόμη έτοιμος.

Και πέρασε λίγος καιρός ακόμη και πήγε ξανά ο άρχοντας να δει τι γίνεται. Και είδε τον κόκκορα αλλαγμένο. Δεν ήταν πια επιθετικός, ήταν αγέρωχος και σίγουρος πολύ. Σεργιάναγε φουσκωτός, καμαρωτός, λες κι ο κόσμος ήταν ολόκληρος δικός του. Πάλι ενθουσιάστηκε ο άρχοντας, πάλι όμως ο σοφός δεν του έδωσε τον κόκκορα, λέγοντάς του πως δεν ήταν ακόμη έτοιμος.

Και πέρασε κι άλλος καιρός και επιτέλους μια μέρα ο σοφός ήρθε και άφησε στα πόδια του άρχοντα τον κόκκορα, λέγοντάς του πως ήταν πια έτοιμος. Κοίταξε ο άρχοντας και τι να δει; Εμπρός του στεκόταν ένα κοκκόρι κοινό, καθημερινό, που κανένας δεν θα γύριζε να κοιτάξει. "Μα τι στην ευχή συμβαίνει; Τι κοκκόρι είναι αυτό;", απαίτησε να μάθει.

Και ο γέροντας του απάντησε, "Αυτό το κοκκόρι θα κερδίσει όλους τους αγώνες. Το διάλεξα στην αρχή γιατί είχε απελπιστεί τόσο πολύ που ήταν έτοιμο να αρχίσει ξανά. Κι όταν το φρόντισα και βρήκε τη δύναμη που είχε μέσα του, τότε θύμωσε για τα όσα είχε τραβήξει κι έγινε επιθετικό. Χτυπούσε όπως το είχαν χτυπήσει, ώσπου του πέρασε ο θυμός. Τότε καμάρωσε τον εαυτό του κι έγινε περήφανο και σίγουρο πολύ. Κι όταν το χόρτασε κι αυτό, ησύχασε κι έγινε ένας κόκορας καθημερινός".

"Και πώς αυτό το κοκκόρι θα κερδίσει στους αγώνες;", τον ρώτησε ο άρχοντας. Και ο σοφός απάντησε, "Θα κερδίσει γιατί δεν επιθυμεί ούτε να χτυπά ούτε να τον χτυπούν. Κι όταν κάποιος πάει να τον χτυπήσει, ξέρει να τραβιέται και το χτύπημα δεν τον πετυχαίνει. Ώσπου εκείνος που αποφασίζει να αναμετρηθεί μαζί του ή απομακρύνεται ή εξαντλεί τις δυνάμεις του χτυπώντας συνέχεια το κενό".

Τέτοια είναι η φύση της πραγματικής δύναμης.

Στο μάτι του κυκλώνα

Εικοσιτέσσερις ημέρες μετά τη γέννηση της κόρης μου και ζω έναν μικρό χαμό – γύρω μου στροβιλίζονται μπιμπερό, πάνες, βραστήρες και ένα ολόκληρο νοικοκυριό, ένας μεγαλύτερος γιος που ζηλεύει, ένας παππούς που λογίζεται κι αυτός για παιδί, η ανησυχία μου μην ξεχάσω πως είμαι επίσης σύζυγος και γυναίκα, φίλοι που λαχταρώ αλλά δεν μπορώ να δω, θέματα της δουλειάς μου, ιδέες που με επισκέπτονται ξαφνικά και γλιστρούν πίσω στη λήθη ανεκμετάλλευτες, χωρίς να καταγραφούν πουθενά.

Και μέσα σ' αυτόν τον κυκλώνα, με έκπληξή μου διαπιστώνω πως διατηρούμαι απίστευτα γαλήνια, σα να βρίσκομαι στο ατάραχο κέντρο του. Άραγε κατάφερα, μετά από τόσα χρόνια αναζήτησης, να κάνω πια ειρήνη με τον εαυτό μου και με τον κόσμο; Κι αν ναι, πώς οδηγήθηκα σ' αυτό το σημείο; Ήταν ίσως η εξάσκησή μου στην υπομονή το ατελείωτο, τελευταίο διάστημα. Ο Αγ. Φραγκίσκος της Ασσίζης, νομίζω, είχε πει πως “η ανταμοιβή για την υπομονή είναι η υπομονή”, ότι δηλαδή γίνεται κανείς υπομονετικός. Και ο Leo, ο ιδρυτής του ΕΜΙΝ, είχε πει πως “η υπομονή είναι η ανώτερη λέξη για την αγάπη”, να μπορείς δηλαδή να αντέχεις τον άλλον όπως είναι, αυτό είναι αγάπη, είχε πει.

Η υπομονή ήταν το πρώτο μαγικό παπούτσι που φόρεσα. Και το δεύτερο ήταν όλες αυτές οι ιδέες που εξέθεσα εδώ. Ήταν ιδέες που με λύτρωσαν και χρωστώ ένα μεγάλο ευχαριστώ στους συνομιλητές μου από το Esoterica που με βοήθησαν, μέσα από τον διάλογο μαζί τους, να τις διαμορφώσω. Με βάση αυτές τις ιδέες που ενσωματώθηκαν στα προσωπικά μου πιστεύω, δεν έχω πια κάποια αλήθεια να κυνηγήσω ούτε την ανάγκη να προβάλω ή να υποστηρίξω τις προσωπικές μου απόψεις, αφού ξέρω ότι ΟΛΟΙ κατέχουμε το σημαντικό κομμάτι της αλήθειας που μας αναλογεί και ότι κανενός η αλήθεια δεν είναι καλύτερη ή σπουδαιότερη απ' οποιουδήποτε άλλου για τη λειτουργία του κόσμου. Δεν έχω πια μάχες να δώσω, μπορώ να ακούσω γαλήνια οποιαδήποτε άποψη. Κι αν δεν συμφωνεί με το προσωπικό μου σύστημα αξιών, απλά χαμογελώ με τη διαφορετικότητα που κάνει πιο ενδιαφέροντα τον κόσμο του οποίου είμαι κομμάτι. Μπορώ πια να κοιτάξω πέρα από τις απόψεις, μπορώ να δω τον άνθρωπο που συνδιαλέγομαι.

Και διακατέχομαι από ένα γαλήνιο ΤΙΠΟΤΑ, από σιωπή. Ίσως να κατάφερα να συναντήσω τις δημιουργικές δυνάμεις του σύμπαντος που δρουν ακριβώς έτσι: σιωπηλά, ήσυχα, γαλήνια. Τότε γιατί εξακολουθείς να γράφεις; εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς. Εξακολουθώ να γράφω επειδή κάποιος μπορεί να βρει στις ιδέες αυτές την ίδια γαλήνη και επειδή δεν έχω πάψει να θέλω να είμαι χρήσιμη. Εδώ που τα λέμε, δεν αποκλείεται εγώ να μην είμαι καθόλου χρήσιμη, οι ιδέες μου όμως να είναι.

Ψάχνοντας κάποτε για το νόημα του Ζεν και του Τάο, συνάντησα δύο κοάν:

Όταν η δύναμη δεν προβάλλεται, τότε είναι αληθινή.
Όταν η δύναμη επιδεικνύεται, τότε είναι μηδαμινή.
Η ύψιστη δύναμη είναι ήρεμη: δεν είναι ανάγκη να δράσει.
Μόνο η μικρή δύναμη συνεχώς ασχολείται και προσπαθεί.

Και:

Το Τάο διδάσκει την αβλάβεια. Έτσι, αυτός που το ακολουθεί δεν αγωνίζεται:
το έργο του είναι η ειρήνη.

Τα έχω αντιγράψει σε χίλια χαρτάκια, τα έχω βάλει στο ημερολόγιό μου, στο ψυγείο, στο γραφείο μου, δίπλα από το κρεβάτι μου. Και διαλογιζόμουν σ' αυτά. Θα προσπαθήσω, στη συνέχεια, να τα αναλύσω λίγο. Προσεχώς...