Το πρώτο «μικρό Παρίσι των Αθηνών»

Στην περιοχή κάτω από την Ομόνοια (πλατείες Βάθης, Καραϊσκάκη, Αγ. Παύλου μέχρι το Σταθμό Λαρίσης), όπου υπάρχουν δρόμοι με γαλλικά ονόματα, θα φιλοξενηθεί το φεστιβάλ «Το μικρό Παρίσι των Αθηνών», ένας κύκλος εκδηλώσεων που περιλαμβάνει θεατρικές παραστάσεις, καμπαρέ, βαριετέ, συναυλίες, street events, εικαστικές εκθέσεις, διαλέξεις και φόρουμ με θέμα τον Αλμπέρ Καμύ (για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του), τον ιμπρεσιονισμό και τις πολιτιστικές συγγένειες «Αθηνών και Παρισίων».

Μέσα σε 8 ημέρες, από τις 9 έως τις 16 Οκτωβρίου, πάνω από 400 εθελοντές μίμοι, ζογκλέρ, ακροβάτες, μουσικοί, ζωγράφοι του δρόμου και ηθοποιοί θα δώσουν παραστάσεις σε δρόμους, πλατείες, θέατρα, μουσεία, πινακοθήκες, μουσικά καφενεία και άλλους εναλλακτικούς χώρους.

Θα δούμε, μεταξύ άλλων, το θέατρο «Άλμα» που έκλεισε πέρυσι να ξανανοίγει, παραστάσεις στο πάρκινγκ του Εθνικού Ωδείου ώστε «να χτιστούν πλατφόρμες μη θεατρικές», συναυλίες των Μουσικών Συνόλων του Δήμου Αθηναίων στον σταθμό του μετρό Μεταξουργείο, ενώ και η εγκαταλελειμμένη Φίνος Φιλμ θα ανοίξει τις πόρτες της για προβολές και συζητήσεις.

Άλλα προγράμματα στα σχέδια του Αθηναϊκού Καλλιτεχνικού Δικτύου, επικεφαλής του οποίου είναι ο Μάριος Στρόφαλης, είναι οι «Κήποι της Αθήνας» και «Η Πατησίων μας». Ιδίως το δεύτερο, το χειμώνα του 2014 αποσκοπεί σε ένα φεστιβάλ στους ιστορικούς κινηματογράφους της περιοχής.

Κήπος Ζεν από τον Ν. Παπαδόπουλο

Η δεύτερη ατομική έκθεση του Νίκου Παπαδόπουλου "Κήπος Ζεν" πρόκειται να φιλοξενηθεί στη γκαλερί AΔ. Τα εγκαίνια είναι την ερχόμενη Παρασκευή 20 Σεπτεμβρίου 2013, ώρα 20.00.

Πρόκειται για έργα σε χαρτί εμπνευσμένα από τους μοναστικούς γιαπωνέζικους κήπους, "την απέριττη γεωμετρία του λιγοστού που διευθετεί σε σωρούς και κύκλους ο Γιαπωνέζος μοναχός με συνεχή ενδοσκόπηση και άσκηση στο Ζεν. Τη γεωμετρία των σημείων που συνθέτουν την μορφή ανιχνεύει ο Παπαδόπουλος (...) κατασκευάζει ένα-ένα δεκάδες χαλικάκια από χαρτί (...) ένα πραγματικό κήπο και ταυτόχρονα μια ποιητική μεταφορά".

Θα προσέθετα ότι ολόκληρος ο γιαπωνέζικος κήπος είναι μια ποιητική μεταφορά - για το πάθος των πραγμάτων (μονό νο αγουάρε), την αυστηρότητα της μορφής (γουάμπι), τον χρόνο που κυλά (σάμπι), τη χάρη (γιουτζέν), τη λεπτότητα της έκφρασης (ίκι) και τη ρήξη με το γνώριμο (κίρε). Αυτές άλλωστε είναι οι βασικές έννοιες που διέπουν τη γιαπωνέζικη αισθητική, μαζί με την πανταχού παρούσα αίσθηση της μη μονιμότητας (μουτζό) ή, αν προτιμάτε, διαρκούς αλλαγής που διαποτίζει τον γιαπωνέζικο τρόπο ζωής και σκέψης...

Περισσότερα για την έκθεση εδώ:

www.culturenow.gr/22969/khpos-zen-ekthesh-apo-to-niko-papadopoylo-sth-gkaleri-ad

Στύψη – κι όμως ο μεταφραστής είχε δίκιο

Πριν από λίγο καιρό χάρισαν στον γιο μου ένα χαριτωμένο βιβλίο «Πώς να κάνεις τα πάντα» το οποίο περιέχει από συνταγές μαγειρικής μέχρι πειράματα, κατασκευές, μαγικά τρικ, πρακτικές συμβουλές και διάφορα κόλπα. Είναι ένα πραγματικά ενδιαφέρον βιβλίο για παιδιά μεγαλύτερα των 8 ετών το οποίο, μεταξύ άλλων, περιέχει και ένα πείραμα για την κατασκευή κρυστάλλων, για την εκτέλεση του οποίου πρέπει κανείς να έχει ένα υλικό που λέγεται στύψη.

Άρχισα να ψάχνω για στύψη λοιπόν, αρχικά σε μαγαζιά όπως το Praktiker, το Πλαίσιο, το Art & Hobby και διάφορα χρωματοπωλεία, όπου με κοίταζαν σαν να ήμουν ούφο. Αναπόφευκτα, ψυλλιάστηκα τη μετάφραση. Δεν θα ήταν άλλωστε παράξενο η – καθ’ όλα, ως φαινόταν, άγνωστη – στύψη να είναι προϊόν μεταφραστικού λάθους, από τα εκατομμύρια που κυκλοφορούν στην πιάτσα.

Κι ενώ η αναζήτησή μου συνεχιζόταν, μόνο που στο μεταξύ είχα αρχίσει να φιλοσοφώ και για το αναντικατάστατο της καλής μετάφρασης, σε κάποια από τα μαγαζιά που πήγα μου συνέστησαν να κατεβώ στην Αθηνάς, χωρίς να μου πουν κάτι πιο συγκεκριμένο, έτυχε όμως να πέσω σε μια καλή κυρία (πελάτισσα) που μου συνέστησε να πάω σε κάτι μαγαζιά με χημικά πίσω από το Δημαρχείο. Εκεί και πήγα, λοιπόν, για να βρεθώ να ανοίγω την πόρτα ενός εξωπραγματικού μαγαζιού με χιλιάδες δοκιμαστικούς σωλήνες, σκόνες και χρωματιστά μπουκαλάκια. «Βεβαίως έχουμε», ήταν η απάντηση και μου έδωσαν ένα κιλό (γιατί δεν μπορείς να πάρεις κι όσο θέλεις, είναι συσκευασμένα όλα), οπότε διάβασα στην ετικέτα: στυπτηρία ανθρακικού καλίου.

Όταν γύρισα στο σπίτι και τη γκούγκλισα με το επίσημο επιστημονικό της όνομα, διαπίστωσα - όχι χωρίς μια δόση έκπληξης - ότι η στύψη είναι ευρείας χρήσης υλικό, π.χ. ένα από τα βασικά συστατικά των αποσμητικών, αιμοστατικών, αντισηπτικών, κλπ.

Εμείς πάντως την ανακατέψαμε στο νερό και φτιάξαμε κάτι όμορφα οκτάεδρα. Να που για μια φορά λοιπόν ο μεταφραστής είχε, ευτυχώς, δίκιο.

Στο περιθώριο της ανάρτησης, μια και μίλησα για τη μετάφραση, ας αναφέρω και μια είδηση: την ερχόμενη Παρασκευή 13 Σεπτεμβρίου γίνεται η βράβευση των μεταφραστών που συμμετείχαν στον διαγωνισμό λογοτεχνικής μετάφρασης "Να μείνω ή να φύγω - πατρίδα ή ξενιτιά;" στη Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου Γκαίτε (Ομήρου 14-16). Τη βράβευση και την παρουσίαση των βραβευμένων μεταφράσεων θα κάνει ο Γιάννης Καλαφατίδης, γνωστός μεταφραστής λογοτεχνικών κειμένων.

Kωνσταντίνος Μάνος A Greek portfolio 50 χρόνια μετά

Στο Μουσείο Μπενάκη, κτήριο Βασ. Σοφίας, 2ος όροφος.

Αντιγράφω από το εισαγωγικό κείμενο στην έκθεση: "Αυτό που μπορεί αρχικά να ήταν μια νοσταλγική και ίσως ακόμα και μια ρομαντική αντίληψη της επιστροφής στις ρίζες της οικογένειάς του, τελικά οδήγησε τον Μάνο στα απομακρυσμένα χωριά και νησιά της Ελλάδας, όπου αντιμετώπισε μια εικόνα φτώχειας, απομόνωσης και βαθιά ριζωμένων παραδόσεων. Ακολούθησε τους αμετάβλητους κύκλους του μόχθου, των κακουχιών, της χαράς, της γιορτής και της τελετουργίας του θανάτου και μέσα από αυτά επέλεξε ένα μωσαϊκό ζεστής ανθρωπιάς και βυθισμένης στο σκοτάδι παρηγοριάς. Πρόκειται για έναν ποιητικό μετασχηματισμό της καθημερινής και  μερικές φορές σκληρής ζωής, σε μαγικές εικόνες. Με ενδοσκόπηση και ταπεινότητα επιτρέπει στους πρωταγωνιστές του να αποκαλυφθούν, και με το πάτημα του κλείστρου και τις κλασικές του συνθέσεις μας οδηγεί σε καθολικές αλήθειες και έννοιες."

Όσοι επιστρέψατε ή δεν έχετε φύγει ακόμη, αξίζει να επισκεφθείτε την έκθεση αυτού του πολύ καλού Ελληνοαμερικανού φωτογράφου που απαθανάτισε το διάστημα 1961-1964 την Ελλάδα της υπαίθρου με τρυφερότητα κι ευαισθησία.

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο της Λένας Παππά

Πριν από λίγες μέρες με τον τίτλο "Πικραμύγδαλα (σκόρπιες σκέψεις)" από τις εκδόσεις Ηρόδοτος.

Αντιγράφω μερικά "πικραμύγδαλα" από το βιβλίο:

* Κάθε λιοντάρι και ο κυνηγός του, κάθε κυνηγός και το λιοντάρι του.

* Όλοι γυρεύουν μια διέξοδο: άλλος στη δράση, στη δόξα, στον πλούτο, στα ναρκωτικά, στο ποτό, στον αναχωρητισμό, άλλος στον έρωτα. Τόσο αδιέξοδος είναι λοιπόν αυτός ο κόσμος;

* Κλειδιά: μια ορατή προσταγή να ανοίξεις το κλειδωμένο, το οποιοδήποτε κλειδωμένο.

* Πίσω απ' τη μάσκα που φοβερίζει κρύβεται ο αληθινά τρομαγμένος.

* Όταν είσαι απελπισμένος, ασυνείδητα, γυρεύεις από κάπου να πιαστείς. Από έστω και μια φτηνή, μηδαμινή ελπίδα. Γίνεσαι εύπιστος, ευκολομεταχείριστος, υποψήφιο θύμα.

* Σαν μεγάλα κομμάτια ζάχαρη επιπλέουν εκείνες οι ωραίες ημέρες της νιότης μου πάνω στο πικρό νερό της ηλικίας και λιώνουν χωρίς να μου γλυκαίνουν το στόμα.

* Κι αν είναι άγρια ωραίες και θεαματικές οι πυρκαγιές, άθλια και θλιβερά είναι τα αποκαΐδια τους.

Επιστολογραφία - ένα είδος λογοτεχνίας που εκλείπει;

Διαβάζω στο τελευταίο τεύχος της Νέας Ευθύνης (Νο. 18 - Ιούλιος/Αύγουστος 2013):

"Για όσους ζουν με την αγάπη της λογοτεχνίας η εκτόπιση της επιστολογραφίας από τη ζωή είναι διπλή απώλεια, καθώς αναλογίζονται πόσα σπουδαία κείμενα έχουν γραφτεί ως επιστολές, που έδειξαν ωραιότητες ψυχής και στήριξαν και πίστη σε Θεό. Σε γράμματα προς Θεσσαλονικείς, προς Κορινθίους, προς Γαλάτας μας έμεναν όσα κήρυττε ο Απόστολος Παύλος για τη διδασκαλία του Ιησού. Σε γράμματα πολλών σοφών οι θεωρίες στο πέρασμα αιώνων από τότε. Έξοχοι πεζογράφοι, ποιητές, δραματουργοί, πολιτικοί και άλλοι διακεκριμένοι που έζησαν ή διαμόρφωσαν ιστορικά συμβάντα, υπάρχουν πλήρεις κι αυθεντικοί σ' επιστολές τους. Και μόνο από τον προηγούμενο, τον 20ό αιώνα με τα "Γράμματα σ' ένα νεαρό ποιητή" αποκαλύπτεται η φρόνηση και η ψυχή του Ρίλκε: στην πολλαπλή ογκώδη αλληλογραφία του, στα γράμματα του Ζιντ και του Κλωντέλ ατόφιες οι πνευματικέ ιδιοσυγκρασίες τους, στην αλληλογραφία του Μπερνάρ Σω και της λατρευτής του ηθοποιού εξελίσσεται η ιδιότροπη σχέση τους, τόσο που έγινε μόνο αυτή - και με αυτούς μόνο ως πρόσωπα - το θεατρικό έργο "Αγαπημένε Ψεύτη" του Ζέρομ Κίλτι [...] 

Φεύγοντας από τον αναρίθμητο ξένο χώρο, βρίσκουμε και στο δικό μας τέτοια θησαυρίσματα. Επιστολές του Σολωμού, του Παλαμά, της Δέλτα, του Σικελιανού προς την γενναιόψυχη Εύα του, εκατοντάδες γράμματα του Καζαντζάκη προς τον Πρεβελάκη, πολλά του Ελύτη προς τον συμπατριώτη του Τεριάντ που αποκαλύπτουν έγνοιες τους, και βέβαια και τις καθιερωμένες τακτικές επιστολές του Ξενόπουλου με την εγκάρδια κατάληξη "Σας ασπάζομαι Φαίδων" στη "Διάπλαση των Παίδων"."

(από το άρθρο "Επιστολές: Μαρτυρίες ψυχών κι ένα είδος λογοτεχνίας που εκλείπει"  του Κώστα Ασημακόπουλου).

Γοητεύτηκα από το κείμενο του κ. Ασημακόπουλου μα, όταν άρχισα να το σκέπτομαι περισσότερο, κατέληξα πως δεν έχει πάψει η επιστολογραφία, έχει απλώς αλλάξει μορφή: από το χαρτί και τον φάκελο με το γραμματόσημο έχουμε περάσει στο ηλεκτρονικό αρχείο, στο e-mail, στα μηνύματα κοινωνικών δικτύων, τα SMS κλπ., τα οποία από τη φύση τους είναι περισσότερο εφήμερα. Όμως ο κόσμος εξακολουθεί να γράφει και να εκφράζεται μέσω του γραπτού λόγου στην καθημερινότητά του και στις σχέσεις του. Σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ.

Τίποτε δεν μπορεί να ξεπεράσει τις δυνατότητες της γραφής, τις αμφισημίες ή την ακριβολογία της (κατά το δοκούν), ιδίως στις μέρες που ο κόσμος έχει πάψει να μιλά πρόσωπο με πρόσωπο είτε επειδή δεν έχει χρόνο είτε επειδή έχει επικοινωνιακές αδυναμίες είτε επειδή οι αποστάσεις μεγάλωσαν είτε... είτε... Ίσως αυτό που εξέλιπε να είναι η λογοτεχνική χροιά: οι συζητήσεις είναι πιο άτσαλες, η γλώσσα που χρησιμοποιείται πιο λαϊκή, ενώ υπάρχουν κι άλλα πρωτόφαντα θέματα όπως αυτό της λατινικοποίησης των ελληνικών χαρακτήρων με τα greeklish. Όμως ο κόσμος, όπως είπα, πάντα θα καταφεύγει στη γραφή για να εκφράζεται. Στην εποχή των υπολογιστών και του διαδικτύου, μάλιστα, ακόμη περισσότερο.

Ένα νέο blog για την ποίηση

Ξεκινάει σήμερα το ταξίδι του ένα νέο blog για την ποίηση, το στίγμαΛόγου. Στο blog γράφουμε o Ηλίας Παππάς, ένας ταλαντούχος νέος ποιητής που βρίσκεται αυτή την εποχή στη Νορβηγία, κι εγώ.

Σκοπεύουμε να ανεβάζουμε ποιήματα που διαβάσαμε και μας άρεσαν (σπανιότερα δικά μας), δημοσιεύσεις άλλων σχετικές με την ποίηση που αντανακλούν και τη δική μας οπτική, δοκίμια για διάφορες σύγχρονες θεματικές, γνώμες ποιητών και ανθρώπων των γραμμάτων, κλπ.

Στόχος μας είναι να καταφέρουμε να ξανασυστήσουμε τον κόσμο με την καλή ποίηση, έτσι όπως την αντιλαμβάνεται και την ορίζει η δική μας ματιά. Θα χαρούμε να σας δούμε όλους εκεί.

Χριστίνα Λιναρδάκη