Το γονίδιο του Θεού

Υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά που είναι κοινά σε όλες οι φυλές, όλους τους πολιτισμούς και όλες τις εποχές της ανθρώπινης ιστορίας. Ένα από τα σημαντικότερα τέτοια κοινά χαρακτηριστικά είναι η πεποίθηση ότι υπάρχει Θεός. Δεν υπάρχει ούτε ένας γνωστός πολιτισμός που να μην έχει μια συγκεκριμένη λέξη με την οποία να Τον αποκαλεί, να μην έχει κατασκευάσει ειδικούς χώρους λατρείας Του, να μην μιλά για Εκείνον.

Ο Γιουνγκ γράφει: «Από τη μελέτη των αρχετύπων στο συλλογικό ασυνείδητο συμπεραίνουμε ότι ο άνθρωπος περιλαμβάνει μια θρησκευτική συνιστώσα, η οποία τον επηρεάζει όπως ακριβώς τα ένστικτα της σεξουαλικότητας και της επιθετικότητας. Ο πρωτόγονος άνθρωπος ασχολείται με την έκφρασή της τόσο, π.χ. με τη δημιουργία ειδικών συμβόλων που να την περιγράφουν και με τη συγκρότηση θρησκειών, όσο και με την καλλιέργεια της γης, το κυνήγι, το ψάρεμα ή την ικανοποίηση των υπόλοιπων βασικών του αναγκών».

Ο κοινωνιοβιολόγος Robin Fox στο βιβλίο του The Cultural Animal υποθέτει μια κοινωνία παιδιών, τα οποία μεγαλώνουν απομονωμένα, χωρίς επιδράσεις από κανέναν απολύτως πολιτισμό: «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι [τα παιδιά αυτά] θα έχουν την ικανότητα να μιλούν και ότι εκείνα ή οι απόγονοί τους θα εφεύρουν και θα αναπτύξουν μια γλώσσα, ακόμη κι αν δεν έχουν διδαχθεί καμία. Αυτή η γλώσσα, μολονότι δεν θα μοιάζει με καμία γνωστή, θα έχει δομή παρόμοια με τις γλώσσες που ξέρουμε, θα μπορεί να αναλυθεί από τους γλωσσολόγους και να μεταφραστεί στις γνωστές μας γλώσσες. Με τον καιρό, τα παιδιά θα δημιουργήσουν νόμους, κανόνες, ταμπού, σύστημα κοινωνικής διάκρισης και μυθολογία και θα αναπτύξουν πίστη στο υπερφυσικό, καθώς και αντίστοιχες τελετές».

Η πίστη στον Θεό είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στον άνθρωπο που πολλοί επιστήμονες στις μέρες μας πιστεύουν ότι αποτελεί αντανακλαστικό: πιστεύει κανείς στον Θεό έτσι ακριβώς όπως δακρύζει όταν πονάει ή γελάει όταν χαίρεται. Έχει κανείς την ικανότητα να πιστεύει στον Θεό, έτσι όπως ακριβώς έχει την ικανότητα να μιλάει, να γράφει ή να αντιλαμβάνεται και να συνθέτει μουσική. Και μολονότι ορισμένοι κάνουν διάκριση μεταξύ θρησκευτικού και πνευματικού αισθήματος (δηλ. μεταξύ του να είναι κάποιος θρήσκος και να είναι ικανός να έχει πνευματικές εμπειρίες, όπου μπορεί κάλλιστα να συμβαίνει το πρώτο χωρίς να συμβαίνει το δεύτερο ή αντίστροφα), κανείς τους δεν αρνείται πως η πίστη στον Θεό είναι θέμα γενετικής κληρονομιάς, υπάρχει δηλαδή ενσωματωμένη στο DNA μας και συνακόλουθα στο κεντρικό νευρικό μας σύστημα.

Οι θεμελιωτές ενός νέου επιστημονικού κλάδου, της νευροθεολογίας, πιστεύουν ότι η πίστη στον Θεό ενσωματώθηκε στα γονίδιά μας, όπως ακριβώς η ικανότητα αντίληψης και παραγωγής γλώσσας, για να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα του θανάτου: εάν υπάρχει Θεός ή μια πνευματική πραγματικότητα πέρα από την υλική, τότε η ουσία μας είναι παρέκτασή της και δεν υπόκειται στο νόμο της φθοράς και του θανάτου που διέπει το υλικό μας σώμα. Είναι δηλαδή το κλειδί της αυτοσυντήρησης και της αυτοϋπέρβασης. Αυτά διαβάζω στο βιβλίο The God Part of The Brain του Matthew Alper.

Κι αν όμως δεν είναι έτσι; Κι αν δεν είναι οι τυφλοί νόμοι της φύσης που από σύμπτωση και εξαιτίας της διαδικασίας της φυσικής επιλογής έβαλαν το γονίδιο της πίστης στον Θεό μέσα μας για να μας βοηθήσουν να επιβιώσουμε πιο εύκολα; Κι αν ήταν ο ίδιος ο Δημιουργός που δεν ήθελε, μέσα στη γενική λήθη μας, να ξεχάσουμε την πραγματική μας ουσία; Ερωτήματα που ποτέ δεν θα λάβουν ικανοποιητικές απαντήσεις…