Η άμμος κάτω από το νερό σχημάτιζε πλατιές λωρίδες, ποταμούς και παραπόταμους από ηλιαχτίδες πλεγμένες μεταξύ τους, λίγα μόνο μέτρα κάτω από την επιφάνεια. Καθώς κοιτάζαμε το αλλόκοτο θαλάσσιο τοπίο κάτω μας, είδαμε δυο φωτεινά στριφογυριστά μονοπάτια, που στην αρχή προχωρούσαν χωριστά, μετά όμως συνέχιζαν παράλληλα και στο τέλος ενώνονταν σε κάποιο σημείο. Γύρω τους ξεχύνονταν χιλιάδες άλλα σαν κλαριά μέσα σε ένα δάσος από ιτιές.
Πρέπει να υπάρχει κάποια εξήγηση, συλλογίστηκα. Κάτι σχηματίζει αυτές τις γραμμές, αυτά τα χνάρια.
(...)
“Πόσες απόψεις του εαυτού μας υπάρχουν τέλος πάντων, Πάι;”, ρώτησα.
Εκείνη γέλασε και κοίταξε από το παράθυρο τα χνάρια. “Πόσες μπορείς να φανταστείς; Είναι αμέτρητες.”
“Όλα τούτα τα χνάρια είμαστε εμείς;”, ρώτησε η Λέσλι αποσβολωμένη. “Όσο φτάνει το μάτι μας, όπου κι αν πετάξουμε, αυτά τα χνάρια είναι οι δικές μας επιλογές;”
Η Πάι κούνησε το κεφάλι της.
Ακόμα δεν αρχίσαμε, συλλογίστηκα, κι είναι ήδη απίστευτο. “Και τι γίνεται με τους άλλους ανθρώπους, Πάι; Πόσες ζωές υπάρχουν μέσα σε ένα σύμπαν;”
Εκείνη με κοίταξε κατάπληκτη, λες και δεν είχε καταλάβει την ερώτησή μου. “Πόσες ζωές υπάρχουν σε ένα σύμπαν, Ρίτσαρντ;”, ρώτησε. “ΜΙΑ”.
(από το βιβλίο “Ένα” του Richard Bach, σε μετάφραση Π. Μοσχοπούλου, εκδόσεις Διόπτρα).
31 Μαρ 2008
Ο εαυτός σε υπέρβαση
Ίσως αισθάνεστε κι εσείς, όπως οι περισσότεροι, ότι είστε το ίδιο πρόσωπο που ήσασταν χθες. Πιθανά να αισθάνεστε επίσης ότι είστε θεμελιακά το ίδιο άτομο που ήσασταν και πριν από έναν χρόνο. Πράγματι, φαίνεται ότι είστε το ίδιο άτομο για όσο διάστημα μπορείτε να θυμηθείτε.
Kάτι μέσα μας, λοιπόν, φαίνεται να παραμένει ανέγγιχτο από το πέρασμα του χρόνου. Είναι σίγουρο, όμως, ότι το σώμα μας δεν είναι το ίδιο που ήταν πριν από έναν χρόνο. Επιπλέον, είναι σίγουρο πως οι αισθήσεις μας σήμερα είναι διαφορετικές από ό,τι παλαιότερα. Επίσης, είναι σίγουρο πως οι σημερινές αναμνήσεις μας είναι διαφορετικές από εκείνες που είχαμε πριν από μια δεκαετία. Ο νους, το σώμα, τα συναισθήματά μας, όλα αυτά αλλάζουν με τον καιρό. Κάτι παρ' όλα αυτά δεν αλλάζει. Κάτι αισθάνεται το ίδιο.
Τι θα γινόταν άραγε αν μετακομίζαμε σε μια άλλη χώρα, αν δημιουργούσαμε νέες φιλίες, αν ζούσαμε διαφορετικά και αποκτούσαμε νέες εμπειρίες και σκέψεις; Θα εξακολουθούσαμε να έχουμε τη βασική εσωτερική αίσθηση του Εγώ. Αλλά ας σκεφτούμε και κάτι άλλο. Τι θα γινόταν αν αυτή τη στιγμή λησμονούσαμε τα πρώτα δέκα, δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια της ζωής μας; Θα αισθανόμασταν πάντα εκείνη την εσωτερική αίσθηση του Εγώ, έτσι δεν είναι; Με λίγα λόγια, φαίνεται πως υπάρχει μέσα μας εκείνη η βαθιά και εσωτερική αίσθηση του Εγώ που ΔΕΝ είναι μνήμη, σκέψεις, νους, σώμα, εμπειρία, περιβάλλον, συναισθήματα, διαμάχες, αισθήσεις ή διαθέσεις. Όλα αυτά αλλάζουν, στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, χωρίς να επηρεάζουν την εσωτερική αίσθηση του Εγώ.
Κι όμως, συχνά κάνουμε το λάθος να ταυτίζουμε την αίσθηση του Εγώ με τη μνήμη. Η αίσθηση του Εγώ ΔΕΝ είναι η μνήμη, αλλά εκείνος που την παρατηρεί. Ίσως να μη θυμόμαστε τι συνέβη τον περασμένο μήνα, όμως εξακολουθούμε να έχουμε την αίσθηση του Εγώ. Τι κι αν δεν θυμόμαστε λοιπόν τα συμβάντα του περασμένου αιώνα; Εξακολουθούμε να αντιπροσωπεύουμε εκείνη την υπερβατική αίσθηση του Εγώ που είναι ένα σε ολόκληρο τον κόσμο. Αισθανόμαστε ότι δεν είναι έτσι μόνο και μόνο επειδή κάνουμε το λάθος να ταυτίζουμε την υπερπροσωπική αίσθηση του Εγώ με την ατομική μνήμη, νου και σώμα, που όμως είναι διαφορετικά.
Δεν είναι, λοιπόν, τόσο δύσκολο ίσως να αντιληφθούμε ότι ΚΑΘΕ συνειδητό ον έχει την ΙΔΙΑ εσωτερική αίσθηση του Εγώ και ότι όλος αυτός ο αριθμός των υπερβατικών Εγώ δεν είναι παρά ΕΝΑ. Στο βάθος της ψυχής μας υπάρχει η ψυχή της ίδιας της ανθρωπότητας και είναι για όλους ΜΙΑ. Υπάρχει ΕΝΑΣ Εαυτός που παίρνει όλες τις διαφορετικές εξωτερικές μορφές.
Kάτι μέσα μας, λοιπόν, φαίνεται να παραμένει ανέγγιχτο από το πέρασμα του χρόνου. Είναι σίγουρο, όμως, ότι το σώμα μας δεν είναι το ίδιο που ήταν πριν από έναν χρόνο. Επιπλέον, είναι σίγουρο πως οι αισθήσεις μας σήμερα είναι διαφορετικές από ό,τι παλαιότερα. Επίσης, είναι σίγουρο πως οι σημερινές αναμνήσεις μας είναι διαφορετικές από εκείνες που είχαμε πριν από μια δεκαετία. Ο νους, το σώμα, τα συναισθήματά μας, όλα αυτά αλλάζουν με τον καιρό. Κάτι παρ' όλα αυτά δεν αλλάζει. Κάτι αισθάνεται το ίδιο.
Τι θα γινόταν άραγε αν μετακομίζαμε σε μια άλλη χώρα, αν δημιουργούσαμε νέες φιλίες, αν ζούσαμε διαφορετικά και αποκτούσαμε νέες εμπειρίες και σκέψεις; Θα εξακολουθούσαμε να έχουμε τη βασική εσωτερική αίσθηση του Εγώ. Αλλά ας σκεφτούμε και κάτι άλλο. Τι θα γινόταν αν αυτή τη στιγμή λησμονούσαμε τα πρώτα δέκα, δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια της ζωής μας; Θα αισθανόμασταν πάντα εκείνη την εσωτερική αίσθηση του Εγώ, έτσι δεν είναι; Με λίγα λόγια, φαίνεται πως υπάρχει μέσα μας εκείνη η βαθιά και εσωτερική αίσθηση του Εγώ που ΔΕΝ είναι μνήμη, σκέψεις, νους, σώμα, εμπειρία, περιβάλλον, συναισθήματα, διαμάχες, αισθήσεις ή διαθέσεις. Όλα αυτά αλλάζουν, στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, χωρίς να επηρεάζουν την εσωτερική αίσθηση του Εγώ.
Κι όμως, συχνά κάνουμε το λάθος να ταυτίζουμε την αίσθηση του Εγώ με τη μνήμη. Η αίσθηση του Εγώ ΔΕΝ είναι η μνήμη, αλλά εκείνος που την παρατηρεί. Ίσως να μη θυμόμαστε τι συνέβη τον περασμένο μήνα, όμως εξακολουθούμε να έχουμε την αίσθηση του Εγώ. Τι κι αν δεν θυμόμαστε λοιπόν τα συμβάντα του περασμένου αιώνα; Εξακολουθούμε να αντιπροσωπεύουμε εκείνη την υπερβατική αίσθηση του Εγώ που είναι ένα σε ολόκληρο τον κόσμο. Αισθανόμαστε ότι δεν είναι έτσι μόνο και μόνο επειδή κάνουμε το λάθος να ταυτίζουμε την υπερπροσωπική αίσθηση του Εγώ με την ατομική μνήμη, νου και σώμα, που όμως είναι διαφορετικά.
Δεν είναι, λοιπόν, τόσο δύσκολο ίσως να αντιληφθούμε ότι ΚΑΘΕ συνειδητό ον έχει την ΙΔΙΑ εσωτερική αίσθηση του Εγώ και ότι όλος αυτός ο αριθμός των υπερβατικών Εγώ δεν είναι παρά ΕΝΑ. Στο βάθος της ψυχής μας υπάρχει η ψυχή της ίδιας της ανθρωπότητας και είναι για όλους ΜΙΑ. Υπάρχει ΕΝΑΣ Εαυτός που παίρνει όλες τις διαφορετικές εξωτερικές μορφές.
26 Μαρ 2008
Γραμμές, όρια και φράγματα
Στη «Γένεση» βλέπουμε ότι ένα από τα πρώτα καθήκοντα του Αδάμ ήταν να κατονομάσει τα ζώα και τα φυτά που υπάρχουν στη φύση. Επιφορτίστηκε δηλαδή με το έργο της ομαδοποίησης της πολυπλοκότητας των μορφών και των διαδικασιών, της κατάταξής τους και της ονομασίας τους. Ο Αδάμ έμαθε έτσι να χαράζει νοητικές διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις διάφορες ομάδες. Έμαθε να χωρίζει τον κόσμο, να δημιουργεί νοητικά φράγματα.
Το έργο του Αδάμ ήταν τόσο επιτυχημένο, ώστε μέχρι σήμερα ξοδεύουμε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας ταξινομώντας, συγκρίνοντας και αντιδιαστέλλοντας, κατασκευάζοντας δηλαδή νοητικά φράγματα. Και η χάραξη διαχωριστικών γραμμών σημαίνει αναπόφευκτα κατασκευή αντιθέτων, έτσι που έχουμε πια καταλήξει να προβάλλει όλη η ζωή μας μέσα από αντιθέσεις. Όλα όσα θεωρούμε σοβαρά και σπουδαία αποτελούν τον έναν πόλο κάποιου ζεύγους αντιθέτων: έχουμε καλό και κακό, ζωή και θάνατο, χαρά και πόνο, θεό και διάβολο, ελευθερία και δουλεία. Το ίδιο συμβαίνει με τις κοινωνικές και αισθητικές μας αξίες, ακόμη και με τις υψηλότερες νοητικές μας αφαιρέσεις.
Η ανάδυση των αντιθέτων σε τέτοιο βαθμό αποτελεί αναμφισβήτητα ανθρώπινη ιδιομορφία. Η φύση δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτε για όλα αυτά. Δεν αναπτύσσεται σε αληθινούς και ψεύτικους βάτραχους, σε ηθικά ή ανήθικα δέντρα, σε ορθούς ή λανθασμένους ωκεανούς. Ο Θορώ είπε πως η φύση δεν απολογείται ποτέ, κι αυτό προφανώς οφείλεται στο ότι η φύση δεν γνωρίζει την αντίθεση σωστό-λάθος και δεν μπορεί κατά συνέπεια να αναγνωρίσει αυτά που οι άνθρωποι φαντάζονται ως λάθη.
Ασφαλώς υπάρχουν πράγματα που αποκαλούμε «αντίθετα» στη φύση. Υπάρχουν μεγάλοι και μικροί βάτραχοι, μεγάλα και μικρά δέντρα, ώριμα και άγουρα πορτοκάλια. Αυτό όμως δεν αποτελεί πρόβλημα ούτε προκαλεί αγχωτικούς παροξυσμούς. Ακόμη και η ζωή και ο θάνατος που υπάρχουν στη φύση, δεν φαίνονται να παίρνουν τις τρομακτικές διαστάσεις που έχουν στον κόσμο των ανθρώπων. Γιατί στην ανθρώπινη κατανόηση, ο κόσμος των αντιθέτων είναι ένας κόσμος διαμάχης. Οποιοδήποτε φράγμα είναι μια γραμμή πυρός. Μόλις οριοθετήσει κανείς το φράγμα, μπαίνει στη μάχη, την αγωνιώδη μάχη της ζωής ενάντια στον θάνατο, του καλού ενάντια στο κακό, της ευχαρίστησης ενάντια στον πόνο.
Η ρίζα της όλης δυσκολίας βρίσκεται στην τάση μας να βλέπουμε τα αντίθετα ως εντελώς ασυμφιλίωτα και στην πίστη μας ότι η υπέρβασή τους σημαίνει εξαφάνιση των αρνητικών και ανεπιθύμητων πόλων των ζευγών των αντιθέτων. Πιστεύουμε ότι αν εξαφανίσουμε τον πόνο, το κακό, τον θάνατο, τα βάσανο και την ασθένεια, τότε θα ζήσουμε καλά. Και μέσα στην υπερπροσπάθειά μας να τονίσουμε το θετικό λησμονούμε πως το ορίζουμε πάντα σε σχέση με το αρνητικό. Χωρίς τη μέρα δεν θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε τη νύχτα και το αντίθετο. Η καταστροφή του αρνητικού σημαίνει πως την ίδια στιγμή καταστρέφουμε τις πιθανότητές μας να απολαύσουμε το θετικό. Κι έτσι καταλήγουμε να μας βαραίνει η αίσθηση της ολοκληρωτικής ματαιότητας.
Αν όμως κοιτάξουμε καλύτερα, θα δούμε ότι όλα τα αντίθετα μοιράζονται μεταξύ τους μια υπονοούμενη ταυτότητα. Αυτό σημαίνει πως παρ’ όλο που οι διαφορές ανάμεσα στα αντίθετα προκαλούν την προσοχή μας, εντούτοις αυτά καθαυτά παραμένουν αδιαίρετα και αλληλοεξαρτώμενα, απλά και μόνο επειδή το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο.
Και είναι μια πραγματικότητα την οποία αναδεικνύουν οι μυστικιστές της Ανατολής και της Δύσης, αλλά αν ρίξουμε μια ματιά και στη σύγχρονη φυσική θα βρούμε μια παρόμοια θεώρηση της πραγματικότητας που προβάλλει σαν ένωση των αντιθέτων. Για παράδειγμα, στη θεωρία της σχετικότητας τα πανάρχαια αντίθετα κίνηση και αδράνεια ενώθηκαν ολοκληρωτικά (κάποιο αντικείμενο που στον έναν παρατηρητή φαίνεται ακίνητο, στον άλλον φαίνεται κινούμενο την ίδια στιγμή). Με τον ίδιο τρόπο απορρίφθηκε ο διαχωρισμός ανάμεσα σε κύμα και σωματίδιο (ουσιαστικά ανάμεσα σε δομή και λειτουργία). Αλλά και ο παλαιότερος διαχωρισμός ανάμεσα σε μάζα και ενέργεια μετέπεσε στον τύπο του Αϊνστάιν. Το ίδιο ισχύει και για τον χωροχρόνο.
Το γεγονός ότι όλα τα αντίθετα είναι σε τόσο μεγάλο βαθμό ενωμένα μεταξύ τους, τα κάνει να μην ξεχωρίζουν καθόλου. Και εδώ είναι που πρέπει να αναλογιστούμε αν υπάρχουν φράγματα στην πραγματικότητα ή αν βρίσκονται μόνο στον νου μας. Οπωσδήποτε υπάρχουν πράγματα που μοιάζουν με φράγματα στον φυσικό κόσμο. Π.χ. η γραμμή της ακρογιαλιάς που χωρίζει τη γη από τους ωκεανούς, περιγράμματα φύλλων, δέρματα, γραμμές του ορίζοντα, επιφάνειες φωτός και σκιάς, γραμμές που διαχωρίζουν όλα τα αντικείμενα από το περιβάλλον τους. Όμως είναι στην πραγματικότητα τα σημεία όπου π.χ. η γη και το νερό αγγίζουν το ένα το άλλο. Όλες αυτές οι γραμμές στην πραγματικότητα ενώνουν τα πράγματα, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό που τα διαχωρίζουν.
Αν τραβήξουμε μια καμπύλη γραμμή, από τη μία μεριά θα ορίζει ένα κοίλο και από την άλλη ένα κυρτό. Η ίδια γραμμή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η γραμμή διαχωρίζει το κυρτό από το κοίλο, επειδή υπάρχει μόνο μία γραμμή και αυτή τη μοιράζονται εξ ολοκλήρου και τα δύο. Η γραμμή κάνει αδύνατη την ύπαρξη του ενός χωρίς το άλλο. Το ζήτημα επομένως είναι ότι όλες οι γραμμές που βρίσκουμε στη φύση ή κατασκευάζουμε με τον νου μας δεν δημιουργούν απλά κάποια αντίθετα, αλλά τα ενώνουν σε μια αδιάσπαστη ενότητα.
Το έργο του Αδάμ ήταν τόσο επιτυχημένο, ώστε μέχρι σήμερα ξοδεύουμε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας ταξινομώντας, συγκρίνοντας και αντιδιαστέλλοντας, κατασκευάζοντας δηλαδή νοητικά φράγματα. Και η χάραξη διαχωριστικών γραμμών σημαίνει αναπόφευκτα κατασκευή αντιθέτων, έτσι που έχουμε πια καταλήξει να προβάλλει όλη η ζωή μας μέσα από αντιθέσεις. Όλα όσα θεωρούμε σοβαρά και σπουδαία αποτελούν τον έναν πόλο κάποιου ζεύγους αντιθέτων: έχουμε καλό και κακό, ζωή και θάνατο, χαρά και πόνο, θεό και διάβολο, ελευθερία και δουλεία. Το ίδιο συμβαίνει με τις κοινωνικές και αισθητικές μας αξίες, ακόμη και με τις υψηλότερες νοητικές μας αφαιρέσεις.
Η ανάδυση των αντιθέτων σε τέτοιο βαθμό αποτελεί αναμφισβήτητα ανθρώπινη ιδιομορφία. Η φύση δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτε για όλα αυτά. Δεν αναπτύσσεται σε αληθινούς και ψεύτικους βάτραχους, σε ηθικά ή ανήθικα δέντρα, σε ορθούς ή λανθασμένους ωκεανούς. Ο Θορώ είπε πως η φύση δεν απολογείται ποτέ, κι αυτό προφανώς οφείλεται στο ότι η φύση δεν γνωρίζει την αντίθεση σωστό-λάθος και δεν μπορεί κατά συνέπεια να αναγνωρίσει αυτά που οι άνθρωποι φαντάζονται ως λάθη.
Ασφαλώς υπάρχουν πράγματα που αποκαλούμε «αντίθετα» στη φύση. Υπάρχουν μεγάλοι και μικροί βάτραχοι, μεγάλα και μικρά δέντρα, ώριμα και άγουρα πορτοκάλια. Αυτό όμως δεν αποτελεί πρόβλημα ούτε προκαλεί αγχωτικούς παροξυσμούς. Ακόμη και η ζωή και ο θάνατος που υπάρχουν στη φύση, δεν φαίνονται να παίρνουν τις τρομακτικές διαστάσεις που έχουν στον κόσμο των ανθρώπων. Γιατί στην ανθρώπινη κατανόηση, ο κόσμος των αντιθέτων είναι ένας κόσμος διαμάχης. Οποιοδήποτε φράγμα είναι μια γραμμή πυρός. Μόλις οριοθετήσει κανείς το φράγμα, μπαίνει στη μάχη, την αγωνιώδη μάχη της ζωής ενάντια στον θάνατο, του καλού ενάντια στο κακό, της ευχαρίστησης ενάντια στον πόνο.
Η ρίζα της όλης δυσκολίας βρίσκεται στην τάση μας να βλέπουμε τα αντίθετα ως εντελώς ασυμφιλίωτα και στην πίστη μας ότι η υπέρβασή τους σημαίνει εξαφάνιση των αρνητικών και ανεπιθύμητων πόλων των ζευγών των αντιθέτων. Πιστεύουμε ότι αν εξαφανίσουμε τον πόνο, το κακό, τον θάνατο, τα βάσανο και την ασθένεια, τότε θα ζήσουμε καλά. Και μέσα στην υπερπροσπάθειά μας να τονίσουμε το θετικό λησμονούμε πως το ορίζουμε πάντα σε σχέση με το αρνητικό. Χωρίς τη μέρα δεν θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε τη νύχτα και το αντίθετο. Η καταστροφή του αρνητικού σημαίνει πως την ίδια στιγμή καταστρέφουμε τις πιθανότητές μας να απολαύσουμε το θετικό. Κι έτσι καταλήγουμε να μας βαραίνει η αίσθηση της ολοκληρωτικής ματαιότητας.
Αν όμως κοιτάξουμε καλύτερα, θα δούμε ότι όλα τα αντίθετα μοιράζονται μεταξύ τους μια υπονοούμενη ταυτότητα. Αυτό σημαίνει πως παρ’ όλο που οι διαφορές ανάμεσα στα αντίθετα προκαλούν την προσοχή μας, εντούτοις αυτά καθαυτά παραμένουν αδιαίρετα και αλληλοεξαρτώμενα, απλά και μόνο επειδή το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο.
Και είναι μια πραγματικότητα την οποία αναδεικνύουν οι μυστικιστές της Ανατολής και της Δύσης, αλλά αν ρίξουμε μια ματιά και στη σύγχρονη φυσική θα βρούμε μια παρόμοια θεώρηση της πραγματικότητας που προβάλλει σαν ένωση των αντιθέτων. Για παράδειγμα, στη θεωρία της σχετικότητας τα πανάρχαια αντίθετα κίνηση και αδράνεια ενώθηκαν ολοκληρωτικά (κάποιο αντικείμενο που στον έναν παρατηρητή φαίνεται ακίνητο, στον άλλον φαίνεται κινούμενο την ίδια στιγμή). Με τον ίδιο τρόπο απορρίφθηκε ο διαχωρισμός ανάμεσα σε κύμα και σωματίδιο (ουσιαστικά ανάμεσα σε δομή και λειτουργία). Αλλά και ο παλαιότερος διαχωρισμός ανάμεσα σε μάζα και ενέργεια μετέπεσε στον τύπο του Αϊνστάιν. Το ίδιο ισχύει και για τον χωροχρόνο.
Το γεγονός ότι όλα τα αντίθετα είναι σε τόσο μεγάλο βαθμό ενωμένα μεταξύ τους, τα κάνει να μην ξεχωρίζουν καθόλου. Και εδώ είναι που πρέπει να αναλογιστούμε αν υπάρχουν φράγματα στην πραγματικότητα ή αν βρίσκονται μόνο στον νου μας. Οπωσδήποτε υπάρχουν πράγματα που μοιάζουν με φράγματα στον φυσικό κόσμο. Π.χ. η γραμμή της ακρογιαλιάς που χωρίζει τη γη από τους ωκεανούς, περιγράμματα φύλλων, δέρματα, γραμμές του ορίζοντα, επιφάνειες φωτός και σκιάς, γραμμές που διαχωρίζουν όλα τα αντικείμενα από το περιβάλλον τους. Όμως είναι στην πραγματικότητα τα σημεία όπου π.χ. η γη και το νερό αγγίζουν το ένα το άλλο. Όλες αυτές οι γραμμές στην πραγματικότητα ενώνουν τα πράγματα, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό που τα διαχωρίζουν.
Αν τραβήξουμε μια καμπύλη γραμμή, από τη μία μεριά θα ορίζει ένα κοίλο και από την άλλη ένα κυρτό. Η ίδια γραμμή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η γραμμή διαχωρίζει το κυρτό από το κοίλο, επειδή υπάρχει μόνο μία γραμμή και αυτή τη μοιράζονται εξ ολοκλήρου και τα δύο. Η γραμμή κάνει αδύνατη την ύπαρξη του ενός χωρίς το άλλο. Το ζήτημα επομένως είναι ότι όλες οι γραμμές που βρίσκουμε στη φύση ή κατασκευάζουμε με τον νου μας δεν δημιουργούν απλά κάποια αντίθετα, αλλά τα ενώνουν σε μια αδιάσπαστη ενότητα.
Ένας καλός κόσμος
Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από εικόνες καταστροφής και απόγνωσης. Το μέλλον, ακόμη και το παρόν, φαντάζει επισφαλές και τρομακτικό. Ο κόσμος γύρω μας φαίνεται να καταρρέει κι εμείς, αδύναμοι μπροστά στην επικείμενη καταστροφή, αναρωτιόμαστε για την κακία και την αδικία που διαπιστώνουμε. Τελικά μήπως ο Θεός μας έβαλε να ζήσουμε σε έναν κακό κόσμο ή μήπως έβαλε την κακία μέσα μας σαν δεύτερη φύση;
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, θα πρέπει να πάμε λίγο πίσω, στον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Αν σκουντήσω ένα ποτήρι από το τραπέζι και αυτό πέσει στο πάτωμα και θρυμματιστεί, θα πω: «έσπασα το ποτήρι». Είμαι όμως εγώ που το έκανα; Στην πραγματικότητα, αυτό που έκανα είναι να βάλω το ποτήρι στο πεδίο μίας δύναμης που προϋπήρχε της δικής μου ενέργειας, εν προκειμένω της δύναμης της βαρύτητας. Έτσι, το ποτήρι, λόγω της ιδιοσυστασίας της ύλης που το αποτελεί, έσπασε κατά τη σύγκρουσή του με το έδαφος. Ανά πάσα στιγμή, δεν είμαστε ακριβώς εμείς που κάνουμε πράγματα, είμαστε όμως εμείς που συμπορευόμαστε ή διασαλεύουμε τις δυνάμεις που προκαλούν την ισορροπία του κόσμου, οι οποίες κατά την εκδήλωσή τους δημιουργούν τα διάφορα γεγονότα.
Σε ο,τιδήποτε, λοιπόν, μας αφορά, έχουμε την επιλογή να ακολουθήσουμε τις συμπαντικές δυνάμεις με μια ενεργητική εγκατάλειψη, να τις διευκολύνουμε με δημιουργικές πράξεις ή να παρέμβουμε καταστρεπτικά, διαταράσσοντας στην τελευταία περίπτωση τις υφιστάμενες ισορροπίες δυνάμεων. Στις δύο πρώτες περιπτώσεις, η δημιουργική επέμβαση του ανθρώπου στην τάξη με την οποία συνεργάζεται και η συμβολή του στην αύξηση της εναρμόνισης, προκαλεί απλά μεγαλύτερη σιωπή. Τίποτε το αισθητό δεν εμφανίζεται, τίποτε το εντυπωσιακό.
Όταν όμως ο άνθρωπος επεμβαίνει καταστρεπτικά, τότε η ισορροπία διαταράσσεται, εμφανίζεται αναστάτωση και αταξία. Είναι όπως όταν, σε μια μέρα που όλα κυλούν ομαλά και όμορφα, ξαφνικά κόψουμε το χέρι μας. Όλη μας η προσοχή, όλη μας η συνείδηση θα εστιαστεί στην πληγή του χεριού μας, έτσι που η θετικότητα της ημέρας να ξεθωριάσει μπροστά στο φοβερό θέαμα του αίματος που τρέχει και που προκαλεί την ταραχή.
Κάπως έτσι δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι ο άνθρωπος προβαίνει σε περισσότερες «κακές» πράξεις, απ’ ό,τι «καλές». Στην πραγματικότητα, το καλό και η δημιουργικότητα πάντα υπερτερούν, απλά η δράση τους είναι σιωπηλή, σε αντίθεση με τον θόρυβο που δημιουργούν οι καταστρεπτικές παρεμβάσεις.
Κι εδώ είναι που αναδύεται άλλη μία κρυμμένη πεποίθησή μας: όλοι επιθυμούμε να κάνουμε σπουδαία, τεράστια έργα που θα προκαλέσουν θόρυβο. Όχι ότι είναι κακό να γίνονται σπουδαία έργα, όμως στην ιστορία της ανθρωπότητας τα έργα αυτά έγιναν από ανθρώπους που δεν είχαν σκοπό της ύπαρξής τους να επιτελέσουν τέτοια έργα! Η ζωή είναι τεράστια από μόνη της και μόνο όταν προχωρούμε με μικρά έργα, με μικρές χειρονομίες, με μικρές σκέψεις, έχουμε πρόσβαση στο μεγαλείο της.
Ασφαλώς είναι απαραίτητο να κάνουμε τις προσωπικές μας συμβάσεις και συμβιβασμούς… Πρέπει να πιστεύουμε ότι αυτό που καθένας μας βλέπει (ουσιαστικά οι κοινωνικές και οικογενειακές εικόνες που προβάλλει στα πράγματα) είναι η πραγματικότητα. Ο Άντλερ το είπε “as if”, «σαν να», ανακλητικά του «ωσεί εάν» των αρχαίων Ελλήνων. Πρέπει να μπορούμε να λειτουργούμε μέσα σε κάποιες συνθήκες «σαν να» ήταν αλήθεια, γιατί αλλιώς δεν θα μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις και, χωρίς αποφάσεις, θα ακινητοποιηθούμε και θα πεθάνουμε. Πρέπει λοιπόν να είμαστε υποκειμενικοί και να πιστεύουμε στην υποκειμενικότητά μας. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να έχουμε συνείδηση της υποκειμενικότητάς μας, των συμβάσεων τις οποίες συνάπτουμε για να υπάρχουμε και να συνυπάρχουμε, καθώς και του συστήματος φόβων και απειλών που έχουμε δημιουργήσει για να την εξασφαλίζουμε.
Η αδιάκοπη συνείδηση της υποκειμενικότητάς μας οδηγεί αναπόφευκτα στη σοφία του καθρέφτη και από εκεί εντέλει στο συμπέρασμα ότι «όλοι έχουμε δίκιο», ότι – όπως έχει ξαναγραφτεί – καθένας μας αντανακλά το επίπεδο της αλήθειας που αντιλαμβάνεται και ότι όλα ανεξαιρέτως τα επίπεδα αποτελούν κρίσιμα συστατικά του Κόσμου. Και, ξαφνικά, μέσα από τη φοβερή αυτή κατανόηση, εκεί που αναζητούσαμε μια θεωρία που να εξηγεί τα πάντα, αντιλαμβανόμαστε ότι είμαστε μόνο ένα βήμα μακριά από την αίσθηση της ένωσης με τα πάντα, μέσα σε έναν κόσμο που στην ουσία του ήταν από την αρχή ασφαλής και καλός…
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, θα πρέπει να πάμε λίγο πίσω, στον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Αν σκουντήσω ένα ποτήρι από το τραπέζι και αυτό πέσει στο πάτωμα και θρυμματιστεί, θα πω: «έσπασα το ποτήρι». Είμαι όμως εγώ που το έκανα; Στην πραγματικότητα, αυτό που έκανα είναι να βάλω το ποτήρι στο πεδίο μίας δύναμης που προϋπήρχε της δικής μου ενέργειας, εν προκειμένω της δύναμης της βαρύτητας. Έτσι, το ποτήρι, λόγω της ιδιοσυστασίας της ύλης που το αποτελεί, έσπασε κατά τη σύγκρουσή του με το έδαφος. Ανά πάσα στιγμή, δεν είμαστε ακριβώς εμείς που κάνουμε πράγματα, είμαστε όμως εμείς που συμπορευόμαστε ή διασαλεύουμε τις δυνάμεις που προκαλούν την ισορροπία του κόσμου, οι οποίες κατά την εκδήλωσή τους δημιουργούν τα διάφορα γεγονότα.
Σε ο,τιδήποτε, λοιπόν, μας αφορά, έχουμε την επιλογή να ακολουθήσουμε τις συμπαντικές δυνάμεις με μια ενεργητική εγκατάλειψη, να τις διευκολύνουμε με δημιουργικές πράξεις ή να παρέμβουμε καταστρεπτικά, διαταράσσοντας στην τελευταία περίπτωση τις υφιστάμενες ισορροπίες δυνάμεων. Στις δύο πρώτες περιπτώσεις, η δημιουργική επέμβαση του ανθρώπου στην τάξη με την οποία συνεργάζεται και η συμβολή του στην αύξηση της εναρμόνισης, προκαλεί απλά μεγαλύτερη σιωπή. Τίποτε το αισθητό δεν εμφανίζεται, τίποτε το εντυπωσιακό.
Όταν όμως ο άνθρωπος επεμβαίνει καταστρεπτικά, τότε η ισορροπία διαταράσσεται, εμφανίζεται αναστάτωση και αταξία. Είναι όπως όταν, σε μια μέρα που όλα κυλούν ομαλά και όμορφα, ξαφνικά κόψουμε το χέρι μας. Όλη μας η προσοχή, όλη μας η συνείδηση θα εστιαστεί στην πληγή του χεριού μας, έτσι που η θετικότητα της ημέρας να ξεθωριάσει μπροστά στο φοβερό θέαμα του αίματος που τρέχει και που προκαλεί την ταραχή.
Κάπως έτσι δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι ο άνθρωπος προβαίνει σε περισσότερες «κακές» πράξεις, απ’ ό,τι «καλές». Στην πραγματικότητα, το καλό και η δημιουργικότητα πάντα υπερτερούν, απλά η δράση τους είναι σιωπηλή, σε αντίθεση με τον θόρυβο που δημιουργούν οι καταστρεπτικές παρεμβάσεις.
Κι εδώ είναι που αναδύεται άλλη μία κρυμμένη πεποίθησή μας: όλοι επιθυμούμε να κάνουμε σπουδαία, τεράστια έργα που θα προκαλέσουν θόρυβο. Όχι ότι είναι κακό να γίνονται σπουδαία έργα, όμως στην ιστορία της ανθρωπότητας τα έργα αυτά έγιναν από ανθρώπους που δεν είχαν σκοπό της ύπαρξής τους να επιτελέσουν τέτοια έργα! Η ζωή είναι τεράστια από μόνη της και μόνο όταν προχωρούμε με μικρά έργα, με μικρές χειρονομίες, με μικρές σκέψεις, έχουμε πρόσβαση στο μεγαλείο της.
Ασφαλώς είναι απαραίτητο να κάνουμε τις προσωπικές μας συμβάσεις και συμβιβασμούς… Πρέπει να πιστεύουμε ότι αυτό που καθένας μας βλέπει (ουσιαστικά οι κοινωνικές και οικογενειακές εικόνες που προβάλλει στα πράγματα) είναι η πραγματικότητα. Ο Άντλερ το είπε “as if”, «σαν να», ανακλητικά του «ωσεί εάν» των αρχαίων Ελλήνων. Πρέπει να μπορούμε να λειτουργούμε μέσα σε κάποιες συνθήκες «σαν να» ήταν αλήθεια, γιατί αλλιώς δεν θα μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις και, χωρίς αποφάσεις, θα ακινητοποιηθούμε και θα πεθάνουμε. Πρέπει λοιπόν να είμαστε υποκειμενικοί και να πιστεύουμε στην υποκειμενικότητά μας. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να έχουμε συνείδηση της υποκειμενικότητάς μας, των συμβάσεων τις οποίες συνάπτουμε για να υπάρχουμε και να συνυπάρχουμε, καθώς και του συστήματος φόβων και απειλών που έχουμε δημιουργήσει για να την εξασφαλίζουμε.
Η αδιάκοπη συνείδηση της υποκειμενικότητάς μας οδηγεί αναπόφευκτα στη σοφία του καθρέφτη και από εκεί εντέλει στο συμπέρασμα ότι «όλοι έχουμε δίκιο», ότι – όπως έχει ξαναγραφτεί – καθένας μας αντανακλά το επίπεδο της αλήθειας που αντιλαμβάνεται και ότι όλα ανεξαιρέτως τα επίπεδα αποτελούν κρίσιμα συστατικά του Κόσμου. Και, ξαφνικά, μέσα από τη φοβερή αυτή κατανόηση, εκεί που αναζητούσαμε μια θεωρία που να εξηγεί τα πάντα, αντιλαμβανόμαστε ότι είμαστε μόνο ένα βήμα μακριά από την αίσθηση της ένωσης με τα πάντα, μέσα σε έναν κόσμο που στην ουσία του ήταν από την αρχή ασφαλής και καλός…
13 Μαρ 2008
Βασικοί προγραμματισμοί
Έχουμε συνηθίσει να ζούμε τη ζωή με οδύνη και πόνο. Ο πόνος, η οδύνη, η συνεχής προσπάθεια που συχνά πέφτει στο κενό, είναι χαρακτηριστικά του πολιτισμού μας. Ελάχιστα όμως σχετίζονται με την πραγματική μας φύση. Ό,τι είναι φυσικό, δεν μπορεί να είναι επώδυνο. Επώδυνες έχει ονομάσει ο πολιτισμός μας όλες εκείνες τις θεματολογίες τις οποίες δυσκολεύεται να λύσει και να απαντήσει: το μυστήριο της ζωής, του θανάτου, της ταυτότητας, της αλήθειας. Κι όσο δεν βρίσκουμε λύσεις και απαντήσεις, τόσο φοβόμαστε. Και είναι ο φόβος μας που γεννά τον πόνο.
Ένα κομμάτι μέσα μας είναι δοτό. Είναι τα ταλέντα μας, οι τάσεις μας, η προίκα που φέρνουμε μαζί μας στον κόσμο. Αποτελεί τον προγενετικό μας προγραμματισμό.
Ο δεύτερος προγραμματισμός, ο επιγενετικός, έχει να κάνει με την ανατροφή, την εκπαίδευσή μας. Έγραφα χθες ότι παίζεται μέσα μας το θέατρο της τιμωρίας και του επαίνου, καθώς και του φόβου μας γι’ αυτά τα δύο. Ο επιγενετικός προγραμματισμός μας βασίζεται σε αυτές τις δύο αρχές: την τιμωρία και τον έπαινο. Και βιώνεται μέσα από τον φόβο μας και για τα δύο.
Για να ικανοποιηθεί ο δεύτερος αυτός προγραμματισμός, παραμελούμε ή αγνοούμε τον πρώτο, τον προγενετικό. Παύουμε να ακούμε τη μέσα μας φωνή, το σώμα μας που μιλάει, τις πραγματικές μας ανάγκες και τις πρωτότυπές μας ιδέες. Κι όμως, το σώμα μας περιέχει σωματίδια ύλης με ιστορία 15 δισεκατομμυρίων χρόνων. Ας αναλογιστούμε λίγο τι θα πει αυτό... 15 δισεκατομμύρια χρόνια θα πει εμπειρίες, μνήμη, αντίληψη, ευφυΐα. Το σώμα μας γνωρίζει. Όμως ο δεύτερος προγραμματισμός μάς αφαιρεί την εμπιστοσύνη σε όσα διαισθητικά γνωρίζουμε και μας λέει να έχουμε εμπιστοσύνη μόνο σε όσα καταλαβαίνουμε.
Αυτή η σύγκρουση των δύο προγραμματισμών είναι πηγή πόνου και φόβου.
Πώς λύνεται όμως αυτή η σύγκρουση; Γιατί είναι με τη λύση της που θα πάψουμε να πονάμε. Και δεν είναι κάτι που λύνεται με προσπάθεια, κόπο και πόνο, γιατί είναι σαν να την αναπαράγουμε. Αντίθετα, είναι κάτι που λύνεται με χαρά, με γέλιο, με αγάπη, διασκέδαση και παιχνίδι. Λύνεται με πίστη. Λύνεται με διεύρυνση της αντίληψης, με αποδοχή του εαυτού και των άλλων. Με μια στάση ζωής σαν αυτή που περιγράφεται από την αρχή του μπλογκ…
(ΣΣ: Αυτή και η προηγούμενη ανάρτηση εκφράζουν ιδέες του Κώστα Φωτεινού από το Καφέ-Σχολειό).
Ένα κομμάτι μέσα μας είναι δοτό. Είναι τα ταλέντα μας, οι τάσεις μας, η προίκα που φέρνουμε μαζί μας στον κόσμο. Αποτελεί τον προγενετικό μας προγραμματισμό.
Ο δεύτερος προγραμματισμός, ο επιγενετικός, έχει να κάνει με την ανατροφή, την εκπαίδευσή μας. Έγραφα χθες ότι παίζεται μέσα μας το θέατρο της τιμωρίας και του επαίνου, καθώς και του φόβου μας γι’ αυτά τα δύο. Ο επιγενετικός προγραμματισμός μας βασίζεται σε αυτές τις δύο αρχές: την τιμωρία και τον έπαινο. Και βιώνεται μέσα από τον φόβο μας και για τα δύο.
Για να ικανοποιηθεί ο δεύτερος αυτός προγραμματισμός, παραμελούμε ή αγνοούμε τον πρώτο, τον προγενετικό. Παύουμε να ακούμε τη μέσα μας φωνή, το σώμα μας που μιλάει, τις πραγματικές μας ανάγκες και τις πρωτότυπές μας ιδέες. Κι όμως, το σώμα μας περιέχει σωματίδια ύλης με ιστορία 15 δισεκατομμυρίων χρόνων. Ας αναλογιστούμε λίγο τι θα πει αυτό... 15 δισεκατομμύρια χρόνια θα πει εμπειρίες, μνήμη, αντίληψη, ευφυΐα. Το σώμα μας γνωρίζει. Όμως ο δεύτερος προγραμματισμός μάς αφαιρεί την εμπιστοσύνη σε όσα διαισθητικά γνωρίζουμε και μας λέει να έχουμε εμπιστοσύνη μόνο σε όσα καταλαβαίνουμε.
Αυτή η σύγκρουση των δύο προγραμματισμών είναι πηγή πόνου και φόβου.
Πώς λύνεται όμως αυτή η σύγκρουση; Γιατί είναι με τη λύση της που θα πάψουμε να πονάμε. Και δεν είναι κάτι που λύνεται με προσπάθεια, κόπο και πόνο, γιατί είναι σαν να την αναπαράγουμε. Αντίθετα, είναι κάτι που λύνεται με χαρά, με γέλιο, με αγάπη, διασκέδαση και παιχνίδι. Λύνεται με πίστη. Λύνεται με διεύρυνση της αντίληψης, με αποδοχή του εαυτού και των άλλων. Με μια στάση ζωής σαν αυτή που περιγράφεται από την αρχή του μπλογκ…
(ΣΣ: Αυτή και η προηγούμενη ανάρτηση εκφράζουν ιδέες του Κώστα Φωτεινού από το Καφέ-Σχολειό).
Αγάπη και φόβος
Όταν αγαπώ, ανήκω. Όταν ανήκω, αισθάνομαι την ανάγκη να παράγω. Παράγω αντικείμενα, νοήματα, ζωή. Πραγματώνομαι, γίνομαι και αναπτύσσομαι.
Αγαπώ και φοβάμαι. Φοβάμαι αυτό που είμαι. Φοβάμαι μήπως με απορρίψουν οι άλλοι γι’ αυτό που είμαι. Δεν το δέχομαι και φοβάμαι να είμαι όπως επιθυμώ. Και δεν αναπτύσσομαι.
Μελετώ κι ετοιμάζω καλά το μάθημά μου πριν παρουσιαστώ μπροστά τους. Πρέπει να με προστατέψω. Πρέπει να κρυφτώ. Και κρύβομαι τόσο καλά, ώστε χάνω τον εαυτό μου.
Φοβάμαι τους άλλους. Φοβάμαι την απόρριψή τους. Και έχω ανάγκη από αυτόν τον φόβο γιατί με εμποδίζει να τους αγαπήσω πιο πολύ. Ο φόβος μου με προστατεύει από την αγάπη μου για εκείνους.
Αν τους αγαπώ, πρέπει να παρουσιαστώ, πρέπει να υπάρχω με τους δικούς μου όρους, να δημιουργήσω, να παράγω και να αναπτυχθώ μαζί τους. Πρέπει να παρουσιαστώ, όμως δεν μπορώ γιατί δεν ξέρω πια πώς να με αγαπήσω.
Τελικά ο φόβος μου για κείνους με προστατεύει από τον πιο βαθύ μου φόβο, τον φόβο μου για μένα, γι’ αυτό που είμαι. Φοβάμαι τους άλλους για να μην αναγνωρίσω τον φόβο μου για μένα. Το να φοβάμαι είναι πια για μένα ανάγκη…
Αγαπώ και φοβάμαι. Φοβάμαι αυτό που είμαι. Φοβάμαι μήπως με απορρίψουν οι άλλοι γι’ αυτό που είμαι. Δεν το δέχομαι και φοβάμαι να είμαι όπως επιθυμώ. Και δεν αναπτύσσομαι.
Μελετώ κι ετοιμάζω καλά το μάθημά μου πριν παρουσιαστώ μπροστά τους. Πρέπει να με προστατέψω. Πρέπει να κρυφτώ. Και κρύβομαι τόσο καλά, ώστε χάνω τον εαυτό μου.
Φοβάμαι τους άλλους. Φοβάμαι την απόρριψή τους. Και έχω ανάγκη από αυτόν τον φόβο γιατί με εμποδίζει να τους αγαπήσω πιο πολύ. Ο φόβος μου με προστατεύει από την αγάπη μου για εκείνους.
Αν τους αγαπώ, πρέπει να παρουσιαστώ, πρέπει να υπάρχω με τους δικούς μου όρους, να δημιουργήσω, να παράγω και να αναπτυχθώ μαζί τους. Πρέπει να παρουσιαστώ, όμως δεν μπορώ γιατί δεν ξέρω πια πώς να με αγαπήσω.
Τελικά ο φόβος μου για κείνους με προστατεύει από τον πιο βαθύ μου φόβο, τον φόβο μου για μένα, γι’ αυτό που είμαι. Φοβάμαι τους άλλους για να μην αναγνωρίσω τον φόβο μου για μένα. Το να φοβάμαι είναι πια για μένα ανάγκη…
12 Μαρ 2008
Ξετυλίγοντας το κουβάρι
Μεγαλώνουμε με παραμύθια, με ψεύτικους ήρωες και ψευδείς μεγαλειώδεις πράξεις. Τη σκυτάλη παίρνει η τηλεόραση με τις πλαστές εικόνες και τα πλαστικά είδωλα που προβάλλει. Έτσι εκπαιδεύουμε τον εαυτό μας να επιθυμεί βαθιά να είναι κάτι το ιδιαίτερο, κάτι που να μας διακρίνει από το ανώνυμο πλήθος. Πιστεύουμε ότι μόνο έτσι θα μας αγαπούν. Εγκαταλείπουμε αυτό που είμαστε για να κυνηγήσουμε τη χίμαιρα του τι θέλουν οι άλλοι να είμαστε προκειμένου να μας αγαπήσουν. Και κρυβόμαστε. Κρυβόμαστε τόσο καλά από τον εαυτό μας που τον χάνουμε. Μέσα μας παίζουν συνέχεια θέατρο η τιμωρία, ο έπαινος και ο φόβος μας και για τα δύο…
Με έναν εαυτό χαμένο, με μια λανθασμένη αντίληψη για το τι είναι ξεχωριστό και διαφορετικό, αγκιστρωνόμαστε σε προκατασκευασμένες θεωρίες που μας υπόσχονται αυτό που καθεμία θεωρεί υπέρτατο αγαθό: δύναμη, ομορφιά, σωτηρία, ευδαιμονία, αγάπη. Παύουμε να τολμάμε την προσωπική μας αλήθεια.
Όμως η προσωπική μας αλήθεια είναι η συμβολή μας στο γίγνεσθαι του σύμπαντος, το έδεσμα που κομίζουμε σαν δώρο στο Μυστικό Δείπνο που παραθέτει για χάρη μας ο Κόσμος. Η συμβολή αυτή είναι ούτως ή άλλως μοναδική, δεν έχει ανάγκη από πλαστούς ρόλους, μάταια όνειρα και αυταπάτες. Δεν έχει ανάγκη να ντυθεί κάτι άλλο απ’ αυτό που είναι. Αποδέχεται αυτό που είναι και το αγαπά. Έτσι φωτίζεται ο άνθρωπος.
Φωτισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν διαφέρει από τους άλλους - και το γνωρίζει. Που δεν προσβλέπει σε ανέφικτα έργα και μεγάλα λόγια, αλλά αγκαλιάζει και αγαπά αυτό που είναι, δεχόμενος την όμορφη και απλή μοναδικότητά του.
Είναι αυτός που προσθέτει στην τάξη, τη γαλήνη και τη σιωπή του σύμπαντος. Που δέχεται και εκπληρώνει την υποχρέωση να παραμένει θετικός και αισιόδοξος εκεί που όλα φαίνονται δύσκολα και άσχημα, ακτινοβολώντας σαν φάρος στη φουρτουνιασμένη θάλασσα των καθημερινών προβλημάτων.
Αυτός που αφουγκράζεται την αλήθεια του, την τιμά και δεν την θεωρεί καλύτερη ή πιο σημαντική από την αλήθεια των άλλων…
Με έναν εαυτό χαμένο, με μια λανθασμένη αντίληψη για το τι είναι ξεχωριστό και διαφορετικό, αγκιστρωνόμαστε σε προκατασκευασμένες θεωρίες που μας υπόσχονται αυτό που καθεμία θεωρεί υπέρτατο αγαθό: δύναμη, ομορφιά, σωτηρία, ευδαιμονία, αγάπη. Παύουμε να τολμάμε την προσωπική μας αλήθεια.
Όμως η προσωπική μας αλήθεια είναι η συμβολή μας στο γίγνεσθαι του σύμπαντος, το έδεσμα που κομίζουμε σαν δώρο στο Μυστικό Δείπνο που παραθέτει για χάρη μας ο Κόσμος. Η συμβολή αυτή είναι ούτως ή άλλως μοναδική, δεν έχει ανάγκη από πλαστούς ρόλους, μάταια όνειρα και αυταπάτες. Δεν έχει ανάγκη να ντυθεί κάτι άλλο απ’ αυτό που είναι. Αποδέχεται αυτό που είναι και το αγαπά. Έτσι φωτίζεται ο άνθρωπος.
Φωτισμένος είναι ο άνθρωπος που δεν διαφέρει από τους άλλους - και το γνωρίζει. Που δεν προσβλέπει σε ανέφικτα έργα και μεγάλα λόγια, αλλά αγκαλιάζει και αγαπά αυτό που είναι, δεχόμενος την όμορφη και απλή μοναδικότητά του.
Είναι αυτός που προσθέτει στην τάξη, τη γαλήνη και τη σιωπή του σύμπαντος. Που δέχεται και εκπληρώνει την υποχρέωση να παραμένει θετικός και αισιόδοξος εκεί που όλα φαίνονται δύσκολα και άσχημα, ακτινοβολώντας σαν φάρος στη φουρτουνιασμένη θάλασσα των καθημερινών προβλημάτων.
Αυτός που αφουγκράζεται την αλήθεια του, την τιμά και δεν την θεωρεί καλύτερη ή πιο σημαντική από την αλήθεια των άλλων…
7 Μαρ 2008
Το σημείο όπου όλα ανατρέπονται
«Η εργασία μου είναι μια προσπάθεια να δημιουργηθεί χώρος στον Κόσμο για όλες τις διαστάσεις, τα επίπεδα, τις σφαίρες, τα κύματα, τα μιμήματα, τους τρόπους, τα άτομα, τις κουλτούρες και ούτε καθεξής, επ’ άπειρον.
Σ’ αυτή τη Θεωρία για τα Πάντα διατηρώ έναν βασικό κανόνα: Όλοι έχουν δίκιο. Ειδικότερα, όλοι – συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου – κατέχουμε κάποια σημαντικά κομμάτια της αλήθειας, τα οποία χρειάζεται να τιμήσουμε, να προστατεύσουμε και να συμπεριλάβουμε σε μια πιο αβρή, απλόχωρη, συμπονετική αποδοχή, μια γνήσια Θεωρία για τα Πάντα».
***
«Μετά την αναγνώριση της διαφορετικότητας, θα έρθει η ενοποίηση. Στο τέλος, πιστεύω ότι θα βρούμε την έμφυτη χαρά μέσα στην ίδια την ύπαρξη, μια χαρά που απορρέει από ετούτη, όπως και κάθε άλλη στιγμή, μια πληρότητα υπέροχη καθ’ αυτή, ένα μέρος της επόμενης ολότητας, μια κινούμενη σειρά συνόλων και μερών που κυλούν σαν καταρράκτης στο άπειρο και πάλι πίσω, χωρίς ποτέ να έχουν ανάγκες ή επιθυμίες, γιατί εκπληρώνονται στην αίγλη του παρόντος.
Η ολοκληρωμένη θεώρηση, έχοντας εκπληρώσει τον σκοπό της, επισκιάζεται τελικά από την ακτινοβολία ενός Πνεύματος υπερβολικά έκδηλου για να το δούμε και υπερβολικά κοντινού για να το φτάσουμε, και η ολοκληρωμένη αναζήτηση εκπληρώνεται τελικά με την εγκατάλειψη της ίδιας της αναζήτησης, διαλυόμενη εκεί μέσα σε αστείρευτη Ελευθερία και τέλεια Πληρότητα, πράγμα που ανέκαθεν ήταν το ζήτημα, έτσι ώστε να εγκαταλείπει κανείς μια θεωρία για τα πάντα, απλά για να είναι ο ίδιος τα Πάντα, ένας μαζί με Όλα σε αυτή την απέραντη επίγνωση που κρατάει ευγενικά τον Κόσμο στα χέρια της. Και τότε το πραγματικό Μυστήριο υποχωρεί, το πρόσωπο του Πνεύματος χαμογελάει κρυφά, ο Ήλιος ανατέλλει μέσα στην ίδια σας την καρδιά και η Γη γίνεται το ίδιο σας το σώμα, οι γαλαξίες κυλούν μέσα στις φλέβες σας, ενώ τα άστρα φωτίζουν τους νευρώνες της νύχτας σας, και ποτέ ξανά δεν θα αναζητήσετε μια απλή θεωρία αυτού που ουσιαστικά είναι το Αυθεντικό σας Πρόσωπο».
Ken Wilber
Σ’ αυτή τη Θεωρία για τα Πάντα διατηρώ έναν βασικό κανόνα: Όλοι έχουν δίκιο. Ειδικότερα, όλοι – συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου – κατέχουμε κάποια σημαντικά κομμάτια της αλήθειας, τα οποία χρειάζεται να τιμήσουμε, να προστατεύσουμε και να συμπεριλάβουμε σε μια πιο αβρή, απλόχωρη, συμπονετική αποδοχή, μια γνήσια Θεωρία για τα Πάντα».
***
«Μετά την αναγνώριση της διαφορετικότητας, θα έρθει η ενοποίηση. Στο τέλος, πιστεύω ότι θα βρούμε την έμφυτη χαρά μέσα στην ίδια την ύπαρξη, μια χαρά που απορρέει από ετούτη, όπως και κάθε άλλη στιγμή, μια πληρότητα υπέροχη καθ’ αυτή, ένα μέρος της επόμενης ολότητας, μια κινούμενη σειρά συνόλων και μερών που κυλούν σαν καταρράκτης στο άπειρο και πάλι πίσω, χωρίς ποτέ να έχουν ανάγκες ή επιθυμίες, γιατί εκπληρώνονται στην αίγλη του παρόντος.
Η ολοκληρωμένη θεώρηση, έχοντας εκπληρώσει τον σκοπό της, επισκιάζεται τελικά από την ακτινοβολία ενός Πνεύματος υπερβολικά έκδηλου για να το δούμε και υπερβολικά κοντινού για να το φτάσουμε, και η ολοκληρωμένη αναζήτηση εκπληρώνεται τελικά με την εγκατάλειψη της ίδιας της αναζήτησης, διαλυόμενη εκεί μέσα σε αστείρευτη Ελευθερία και τέλεια Πληρότητα, πράγμα που ανέκαθεν ήταν το ζήτημα, έτσι ώστε να εγκαταλείπει κανείς μια θεωρία για τα πάντα, απλά για να είναι ο ίδιος τα Πάντα, ένας μαζί με Όλα σε αυτή την απέραντη επίγνωση που κρατάει ευγενικά τον Κόσμο στα χέρια της. Και τότε το πραγματικό Μυστήριο υποχωρεί, το πρόσωπο του Πνεύματος χαμογελάει κρυφά, ο Ήλιος ανατέλλει μέσα στην ίδια σας την καρδιά και η Γη γίνεται το ίδιο σας το σώμα, οι γαλαξίες κυλούν μέσα στις φλέβες σας, ενώ τα άστρα φωτίζουν τους νευρώνες της νύχτας σας, και ποτέ ξανά δεν θα αναζητήσετε μια απλή θεωρία αυτού που ουσιαστικά είναι το Αυθεντικό σας Πρόσωπο».
Ken Wilber
5 Μαρ 2008
Η σοφία του καθρέφτη και άλλες σοφίες
Ποια είναι η εσωτερική διαδικασία που οδηγεί στην υιοθέτηση του πράσινου μιμιδίου; Ας την εξετάσουμε μέσω ενός συμβόλου που γνωρίζουμε καλά: του καθρέφτη. Για αρχή, θα μπορούσαμε να πούμε «ο καθρέφτης είναι κενός». Ο καθρέφτης είναι άδειος, δεν περιλαμβάνει τίποτα δικό του, ωστόσο είναι συνέχεια γεμάτος γιατί πάντα καθρεφτίζει το τμήμα του κόσμου που βρίσκεται στο πεδίο που ορίζεται από τη δική μας οπτική γωνία. Όποια κι αν είναι η οπτική μας γωνία, βλέπουμε μέσα του πράγματα του κόσμου. Αν σταθώ απέναντί του, θα δω τον εαυτό μου.
Πέραν αυτού, ενώ είναι κενός ο καθρέφτης, το κενό του δεν μπορεί να διαπιστωθεί από τις αισθήσεις. Δεν μπορώ να βάλω το χέρι μου μέσα του όπως σε ένα άδειο κουτί. Αν προσπαθήσω να τον αγγίξω, το χέρι μου θα σκοντάψει στην επιφάνειά του. Για τις αισθήσεις μου (για την αφή και την όρασή μου) ο καθρέφτης είναι γεμάτος. Το κενό του δεν είναι το κενό που μπορούν να αντιληφθούν οι αισθήσεις μου, είναι ένα κενό μεταφυσικό.
Στο κενό του, που μπορεί να συμβολιστεί με το άπειρο, δεν ορίζει, δεν καθορίζει, δεν περιορίζει. Διακρίνει τα πράγματα του εξωτερικού κόσμου, αλλά δεν συγκρίνει. Δεν τα συγκρίνει ούτε μεταξύ τους, ούτε με τον εαυτό του. Δεν έχει προθέσεις, δεν απορρίπτει. Δέχεται τα πάντα όπως είναι. Το πρώτο βήμα που πρέπει να κατακτήσει κανείς, επομένως, είναι μια στάση ζωής όμοια με τη φύση του καθρέφτη.
Και από τη σοφία του καθρέφτη απορρέει μια δεύτερη σοφία. Η σοφία της ισοτιμίας. Την αποκτούμε τη στιγμή που αφήνουμε τα πράγματα να μπουν μέσα μας χωρίς προτίμηση και χωρίς απόρριψη, τότε δηλ. που διαπιστώνουμε ότι όλα έχουν την ίδια αξία. Το νερό, το ατσάλι, ο αέρας, το ορυκτό, ο άνθρωπος ασχέτως επιμέρους χαρακτηριστικών, όλα έχουν την ίδια χρησιμότητα και συνεργάζονται εξίσου σημαντικά για το κοσμικό γίγνεσθαι. Για το Σύμπαν όλα είναι απολύτως αναγκαία. Ένα από αυτά να λείψει, δεν πάει καλά ο κόσμος. Όταν υιοθετήσουμε μια τέτοια στάση, σε πρώτη φάση μπερδευόμαστε. Μας φαίνεται σα να βλέπουμε μια flat εικόνα, σα να πέρασε ένας οδοστρωτήρας και τα σάρωσε όλα.
Όμως μετά την ισοπέδωση που προκαλεί η σοφία της ισοτιμίας, ακολουθεί αναπόφευκτα η τρίτη σοφία: η σοφία της διάκρισης. Αποκτώ το προνόμιο να διακρίνω σωστά μόνο αφού έχω αποκτήσει τη σοφία του καθρέφτη και τοποθετώ τα πάντα μέσα μου έτσι ακριβώς όπως είναι στον κόσμο. Αποκτώ το δικαίωμα να διακρίνω, μόνο αφού βιώσω τη σοφία της ισοτιμίας και γνωρίσω ότι τα πάντα είναι εξίσου απαραίτητα μέσα στο κόσμο. Γιατί τότε η διάκρισή μου δεν είναι αξιολόγηση, δεν είναι απόρριψη ούτε προτίμηση. Δεν κάνω κάποια πράγματα καλύτερα και άλλα χειρότερα και απορριπτέα. Διακρίνω χωρίς να πονώ, χωρίς να σκοτώνω ψυχικά και έτσι κάνω τον κόσμο, που με την ισοτιμία φαινόταν ισοπεδωμένος, ανάγλυφο ξανά.
Και πού οδηγούν όλα αυτά;…
Πέραν αυτού, ενώ είναι κενός ο καθρέφτης, το κενό του δεν μπορεί να διαπιστωθεί από τις αισθήσεις. Δεν μπορώ να βάλω το χέρι μου μέσα του όπως σε ένα άδειο κουτί. Αν προσπαθήσω να τον αγγίξω, το χέρι μου θα σκοντάψει στην επιφάνειά του. Για τις αισθήσεις μου (για την αφή και την όρασή μου) ο καθρέφτης είναι γεμάτος. Το κενό του δεν είναι το κενό που μπορούν να αντιληφθούν οι αισθήσεις μου, είναι ένα κενό μεταφυσικό.
Στο κενό του, που μπορεί να συμβολιστεί με το άπειρο, δεν ορίζει, δεν καθορίζει, δεν περιορίζει. Διακρίνει τα πράγματα του εξωτερικού κόσμου, αλλά δεν συγκρίνει. Δεν τα συγκρίνει ούτε μεταξύ τους, ούτε με τον εαυτό του. Δεν έχει προθέσεις, δεν απορρίπτει. Δέχεται τα πάντα όπως είναι. Το πρώτο βήμα που πρέπει να κατακτήσει κανείς, επομένως, είναι μια στάση ζωής όμοια με τη φύση του καθρέφτη.
Και από τη σοφία του καθρέφτη απορρέει μια δεύτερη σοφία. Η σοφία της ισοτιμίας. Την αποκτούμε τη στιγμή που αφήνουμε τα πράγματα να μπουν μέσα μας χωρίς προτίμηση και χωρίς απόρριψη, τότε δηλ. που διαπιστώνουμε ότι όλα έχουν την ίδια αξία. Το νερό, το ατσάλι, ο αέρας, το ορυκτό, ο άνθρωπος ασχέτως επιμέρους χαρακτηριστικών, όλα έχουν την ίδια χρησιμότητα και συνεργάζονται εξίσου σημαντικά για το κοσμικό γίγνεσθαι. Για το Σύμπαν όλα είναι απολύτως αναγκαία. Ένα από αυτά να λείψει, δεν πάει καλά ο κόσμος. Όταν υιοθετήσουμε μια τέτοια στάση, σε πρώτη φάση μπερδευόμαστε. Μας φαίνεται σα να βλέπουμε μια flat εικόνα, σα να πέρασε ένας οδοστρωτήρας και τα σάρωσε όλα.
Όμως μετά την ισοπέδωση που προκαλεί η σοφία της ισοτιμίας, ακολουθεί αναπόφευκτα η τρίτη σοφία: η σοφία της διάκρισης. Αποκτώ το προνόμιο να διακρίνω σωστά μόνο αφού έχω αποκτήσει τη σοφία του καθρέφτη και τοποθετώ τα πάντα μέσα μου έτσι ακριβώς όπως είναι στον κόσμο. Αποκτώ το δικαίωμα να διακρίνω, μόνο αφού βιώσω τη σοφία της ισοτιμίας και γνωρίσω ότι τα πάντα είναι εξίσου απαραίτητα μέσα στο κόσμο. Γιατί τότε η διάκρισή μου δεν είναι αξιολόγηση, δεν είναι απόρριψη ούτε προτίμηση. Δεν κάνω κάποια πράγματα καλύτερα και άλλα χειρότερα και απορριπτέα. Διακρίνω χωρίς να πονώ, χωρίς να σκοτώνω ψυχικά και έτσι κάνω τον κόσμο, που με την ισοτιμία φαινόταν ισοπεδωμένος, ανάγλυφο ξανά.
Και πού οδηγούν όλα αυτά;…
4 Μαρ 2008
Το πράσινο μιμίδιο
Όλα όσα έχουν γραφτεί μέχρι στιγμής είναι κι αυτά μια αντανάκλαση. Αντανάκλαση αυτού που ο Ken Wilber ονόμασε «πράσινο μιμίδιο» (ή μίμημα – the green meme). Την υιοθέτηση του πράσινου μιμιδίου συνοδεύει η αντίληψη ότι κάθε εξελικτικό κύμα είναι «υπερβαίνον και περικλείον», ότι δηλ. υπερβαίνει τον προκάτοχό του, ωστόσο τον περικλείει ή τον αγκαλιάζει μέσα στη δική του σύνθεση, με τον ίδιο τρόπο που το κύτταρο περικλείει τα μόρια που τα αποτελούν, τα οποία με τη σειρά τους περικλείουν τα άτομα που τα αποτελούν κ.ο.κ. Κάθε κύμα ύπαρξης, επομένως, αποτελεί θεμελιώδες συστατικό όλων των επόμενων κυμάτων και πρέπει να γίνεται αποδεκτό με συμπόνοια.
Το πράσινο μιμίδιο εδραιώνει αυτό που αποκαλείται «δευτεροβάθμιο επίπεδο συνείδησης» ή «δευτεροβάθμια σκέψη/συνειδητότητα». Με τη δευτεροβάθμια συνειδητότητα λοιπόν μπορεί κάποιος να σκέφτεται εξίσου κατακόρυφα και οριζόντια, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα ιεραρχίες και ετεραρχίες (δηλ. και κατάταξη και σύνδεση), μπορεί με άλλα λόγια να αντιληφθεί παραστατικά ολόκληρο το φάσμα της εξέλιξης και να κατανοήσει έτσι ότι κάθε επίπεδο, μιμίδιο και κύμα είναι κρίσιμης σημασίας για το συνολικό σπείρωμα.
Μέχρι και πριν από το πράσινο μιμίδιο ένα τέτοιο συνειδησιακό άλμα ήταν αδύνατο. Τα πρωτοβάθμια μιμίδια αντιστέκονταν σθεναρά στην ανάδυση των δευτεροβάθμιων. Ο επιστημονικός υλισμός (πορτοκαλί μιμίδιο) προσπαθούσε επιθετικά να περιορίσει τις δευτεροβάθμιες διαρθρώσεις, επιχειρώντας να υποβιβάσει όλα τα εσωτερικά στάδια σε ξεσπάσματα νευρωνικής δραστηριότητας. Ο μυθικός φονταμενταλισμός (γαλάζιο μιμίδιο) εξεγειρόταν συχνά με αυτό που θεωρούσε απόπειρες ανατροπής της δοτής του τάξης. Η μαγεία πάλι (πορφυρό μιμίδιο) ξόρκιζε παντελώς τη δευτεροβάθμια συνειδητότητα.
Όμως το πράσινο μιμίδιο ήταν υπεύθυνο για πολλά από τα σλόγκαν που ακούμε τις τελευταίες δεκαετίες: πλουραλισμός, σχετικισμός, ανομοιομορφία, πολύ-πολιτισιμικότητα, αποδόμηση, αντι-ιεραρχία,… Αλλά αυτό που βασικά έφερε ήταν μια βαθιά ανατροπή. Η εξέλιξη έχει την τάση να προχωρά μέσα από τη διαφοροποίηση και την ενοποίηση (πχ ένα ζυγωτό κύτταρο διαφοροποείται σε δύο, κατόπιν σε τέσσερα, σε δεκαέξι, κ.ο.κ., ενώ ταυτόχρονα τα διαφοροποιημένα κύτταρα ενοποιούνται σε συνεκτικούς ιστούς, όργανα, κ.λπ.).
Το πράσινο μιμίδιο κατορθώνει ηρωικά να διαφοροποιήσει τον πολλές φορές δύσκαμπτο, θεωρητικό, καθολικό φορμαλισμό του προηγούμενου κύματος (πορτοκαλί μιμίδιο: τυπικές νοητικές πράξεις, εγωική-ορθολογική συνειδητότητα), αποκαλύπτοντας όχι έναν ορθολογικό ομοιομορφισμό, αλλά μια ταπετσαρία πολλαπλών πλαισίων, διαφορετικών πολιτιστικών υφάνσεων, πλουραλιστικών αντιλήψεων και ατομικών διαφοροποιήσεων. Έτσι γίνεται ευαίσθητο σε όλες αυτές τις φωνές που μέχρι τώρα δεν είχαν ακουστεί, θέτοντας τις βάσεις για το επόμενο βήμα: την ενοποίηση σε έναν πραγματικά ολιστικό και ολοκληρωμένο κόσμο.
(ελεύθερη συρραφή από το βιβλίο "Μια θεωρία για τα πάντα" του Ken Wilber, εκδ. Κυβέλη).
Το πράσινο μιμίδιο εδραιώνει αυτό που αποκαλείται «δευτεροβάθμιο επίπεδο συνείδησης» ή «δευτεροβάθμια σκέψη/συνειδητότητα». Με τη δευτεροβάθμια συνειδητότητα λοιπόν μπορεί κάποιος να σκέφτεται εξίσου κατακόρυφα και οριζόντια, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα ιεραρχίες και ετεραρχίες (δηλ. και κατάταξη και σύνδεση), μπορεί με άλλα λόγια να αντιληφθεί παραστατικά ολόκληρο το φάσμα της εξέλιξης και να κατανοήσει έτσι ότι κάθε επίπεδο, μιμίδιο και κύμα είναι κρίσιμης σημασίας για το συνολικό σπείρωμα.
Μέχρι και πριν από το πράσινο μιμίδιο ένα τέτοιο συνειδησιακό άλμα ήταν αδύνατο. Τα πρωτοβάθμια μιμίδια αντιστέκονταν σθεναρά στην ανάδυση των δευτεροβάθμιων. Ο επιστημονικός υλισμός (πορτοκαλί μιμίδιο) προσπαθούσε επιθετικά να περιορίσει τις δευτεροβάθμιες διαρθρώσεις, επιχειρώντας να υποβιβάσει όλα τα εσωτερικά στάδια σε ξεσπάσματα νευρωνικής δραστηριότητας. Ο μυθικός φονταμενταλισμός (γαλάζιο μιμίδιο) εξεγειρόταν συχνά με αυτό που θεωρούσε απόπειρες ανατροπής της δοτής του τάξης. Η μαγεία πάλι (πορφυρό μιμίδιο) ξόρκιζε παντελώς τη δευτεροβάθμια συνειδητότητα.
Όμως το πράσινο μιμίδιο ήταν υπεύθυνο για πολλά από τα σλόγκαν που ακούμε τις τελευταίες δεκαετίες: πλουραλισμός, σχετικισμός, ανομοιομορφία, πολύ-πολιτισιμικότητα, αποδόμηση, αντι-ιεραρχία,… Αλλά αυτό που βασικά έφερε ήταν μια βαθιά ανατροπή. Η εξέλιξη έχει την τάση να προχωρά μέσα από τη διαφοροποίηση και την ενοποίηση (πχ ένα ζυγωτό κύτταρο διαφοροποείται σε δύο, κατόπιν σε τέσσερα, σε δεκαέξι, κ.ο.κ., ενώ ταυτόχρονα τα διαφοροποιημένα κύτταρα ενοποιούνται σε συνεκτικούς ιστούς, όργανα, κ.λπ.).
Το πράσινο μιμίδιο κατορθώνει ηρωικά να διαφοροποιήσει τον πολλές φορές δύσκαμπτο, θεωρητικό, καθολικό φορμαλισμό του προηγούμενου κύματος (πορτοκαλί μιμίδιο: τυπικές νοητικές πράξεις, εγωική-ορθολογική συνειδητότητα), αποκαλύπτοντας όχι έναν ορθολογικό ομοιομορφισμό, αλλά μια ταπετσαρία πολλαπλών πλαισίων, διαφορετικών πολιτιστικών υφάνσεων, πλουραλιστικών αντιλήψεων και ατομικών διαφοροποιήσεων. Έτσι γίνεται ευαίσθητο σε όλες αυτές τις φωνές που μέχρι τώρα δεν είχαν ακουστεί, θέτοντας τις βάσεις για το επόμενο βήμα: την ενοποίηση σε έναν πραγματικά ολιστικό και ολοκληρωμένο κόσμο.
(ελεύθερη συρραφή από το βιβλίο "Μια θεωρία για τα πάντα" του Ken Wilber, εκδ. Κυβέλη).
Ο μύθος της μίας αλήθειας
Μέσα σε έναν τέτοιον κόσμο άπειρων αντανακλάσεων του Ενός, είναι πολύ δύσκολο να μιλήσουμε για μία και μοναδική αλήθεια και μάλιστα οριοθετημένη. Ωστόσο μαθαίνουμε από νωρίς ότι υπάρχει μια αλήθεια υπερβατική, στην οποία δεν έχουμε πρόσβαση. Μαθαίνουμε ακόμη ότι διαθέτουμε κυρίως τον νου ως εργαλείο αναζήτησης αυτής της φευγαλέας αλήθειας. Και τα δύο αυτά είναι μύθοι.
Τον μύθο της μίας αλήθειας τον δημιούργησαν τα κάθε λογής ιερατεία που επιμένουν να αγνοούν επιδεικτικά την εποχή που διανύουμε, την εποχή δηλαδή της προσωπικής θρησκείας και της προσωπικής αλήθειας ως πραγματικών αντανακλάσεων της Ζωής, προκειμένου να διαιωνίσουν την «αυθεντία» τους, χωρίζοντας έτσι τον κόσμο σε μυημένους, γνώστες, αφυπνισμένους (ή ο,τιδήποτε άλλο) και μη.
Είναι δύσκολο να δεχθούμε ότι καθένας μας φυλάσσει και προτάσσει ψήγματα της αλήθειας, ισάξια. Ωστόσο αυτό ακριβώς συμβαίνει. Καθένας αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο φαίνεται ο κόσμος στο επίπεδο το οποίο αντιλαμβάνεται και ΟΛΑ τα επίπεδα είναι κρίσιμα συστατικά του Κόσμου. Δεν υπάρχει ένα επίπεδο πραγματικότητας και όλες οι άλλες απόψεις είναι απλοϊκές και ανακριβείς εκδοχές αυτού του μοναδικού επιπέδου. Καθεμιά είναι ακριβής άποψη ενός κατώτερου ή ανώτερου, πάντως ουσιαστικά σημαντικού επιπέδου πραγματικότητας.
Όσο για την πρωτοκαθεδρία του νου, αυτή κλονίζεται εύκολα είτε θεωρήσουμε τα μορφογενετικά πεδία του Rupert Sheldrake* είτε μιλήσουμε για κυτταρική μνήμη.
*«Αυτό που υποστηρίζω είναι η ύπαρξη ενός είδους μνήμης εγγενούς σε κάθε οργανισμό, την οποία αποκαλώ μορφογενετικό ή μορφικό πεδίο. Καθώς ο χρόνος κυλά, κάθε είδος οργανισμού δημιουργεί ένα συγκεκριμένο είδος συσσωρευμένης μνήμης. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι κανονικότητες της φύσης είναι αποτελέσματα μιας διαμορφωμένης συνήθειας. Τα πράγματα έχουν έτσι επειδή είχαν έτσι και στο παρελθόν. Το σύμπαν είναι ένα εξελισσόμενο σύστημα συνηθειών» / «Υπάρχει μια φαντασία, η φαντασία της ψυχής του σύμπαντος. Σε αυτήν εμπεριέχονται οι φαντασίες των γαλαξιών, των ηλιακών συστημάτων, των οικοσυστημάτων, των κοινωνιών, των ανεξάρτητων οργανισμών, των οργάνων, των ιστών κ.λ.π» - R. Sheldrake
Τον μύθο της μίας αλήθειας τον δημιούργησαν τα κάθε λογής ιερατεία που επιμένουν να αγνοούν επιδεικτικά την εποχή που διανύουμε, την εποχή δηλαδή της προσωπικής θρησκείας και της προσωπικής αλήθειας ως πραγματικών αντανακλάσεων της Ζωής, προκειμένου να διαιωνίσουν την «αυθεντία» τους, χωρίζοντας έτσι τον κόσμο σε μυημένους, γνώστες, αφυπνισμένους (ή ο,τιδήποτε άλλο) και μη.
Είναι δύσκολο να δεχθούμε ότι καθένας μας φυλάσσει και προτάσσει ψήγματα της αλήθειας, ισάξια. Ωστόσο αυτό ακριβώς συμβαίνει. Καθένας αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο φαίνεται ο κόσμος στο επίπεδο το οποίο αντιλαμβάνεται και ΟΛΑ τα επίπεδα είναι κρίσιμα συστατικά του Κόσμου. Δεν υπάρχει ένα επίπεδο πραγματικότητας και όλες οι άλλες απόψεις είναι απλοϊκές και ανακριβείς εκδοχές αυτού του μοναδικού επιπέδου. Καθεμιά είναι ακριβής άποψη ενός κατώτερου ή ανώτερου, πάντως ουσιαστικά σημαντικού επιπέδου πραγματικότητας.
Όσο για την πρωτοκαθεδρία του νου, αυτή κλονίζεται εύκολα είτε θεωρήσουμε τα μορφογενετικά πεδία του Rupert Sheldrake* είτε μιλήσουμε για κυτταρική μνήμη.
*«Αυτό που υποστηρίζω είναι η ύπαρξη ενός είδους μνήμης εγγενούς σε κάθε οργανισμό, την οποία αποκαλώ μορφογενετικό ή μορφικό πεδίο. Καθώς ο χρόνος κυλά, κάθε είδος οργανισμού δημιουργεί ένα συγκεκριμένο είδος συσσωρευμένης μνήμης. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι κανονικότητες της φύσης είναι αποτελέσματα μιας διαμορφωμένης συνήθειας. Τα πράγματα έχουν έτσι επειδή είχαν έτσι και στο παρελθόν. Το σύμπαν είναι ένα εξελισσόμενο σύστημα συνηθειών» / «Υπάρχει μια φαντασία, η φαντασία της ψυχής του σύμπαντος. Σε αυτήν εμπεριέχονται οι φαντασίες των γαλαξιών, των ηλιακών συστημάτων, των οικοσυστημάτων, των κοινωνιών, των ανεξάρτητων οργανισμών, των οργάνων, των ιστών κ.λ.π» - R. Sheldrake
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)